Jak kupować teleskop do 2000 złotych? Strona 1 z 2

2009-10-02, Ostatnia aktualizacja: 2011-05-16

Przeczytaj również

Jak kupować lornetkę?

Więcej na ten temat

Kosmiczne wyprawy to marzenie niemal każdego. I aby je zrealizować wcale nie potrzebujesz promu kosmicznego i znajomości na stacji Bajkonur. Wystarczy dobry teleskop, a taki można już kupić za 2 tysiące złotych. Czy wiesz, jak daleko w przestrzeń kosmiczną możesz wejrzeć używając teleskopu, który jest dostępny dla przeciętnego Kowalskiego?

Kilka pytań, zanim kupisz

Astronomia to fascynująca nauka. I nie trzeba wcale być członkiem zespołu NASA, żeby poznawać kosmos. Wbrew pozorom to właśnie amatorzy często pierwsi odkrywają nowe obiekty i zjawiska, o których nie mieli pojęcia zawodowcy dysponujący sprzętem o wartości miliardów dolarów. Zatem od czego zacząć przygodę z kosmosem? Od zadania sobie kilku pytań.

Gdzie zamierzasz dokonywać obserwacji: w mieście czy z dala od cywilizacyjnego zgiełku?
Chcesz rozpocząć przygodę od obserwacji planet czy też zamierzasz skoczyć na głębokie... niebo?

Rodzaje

Teleskopy podzielić można na kilka typów, w zależności od rodzaju optyki w nich zastosowanej. Każdy system optyczny wykazuje inne właściwości, w związku z tym różne typy teleskopów stosowane są do obserwacji innych obiektów. W tym akapicie omówimy trzy rodzaje teleskopów, jakie można spotkać w omawianym przedziale cenowym.

Teleskop newtonowski

Celestron Astromaster 130 – tuba newtonowska na montażu paralaktycznym
Celestron Astromaster 130 –
tuba newtonowska na montażu
paralaktycznymJest konstrukcją opartą na systemie luster, czyli jest rodzajem reflektora. Działa na zasadzie odbicia światła. Wpada ono do tuby, po czym jest skupiane przez lustro główne i kierowane w kierunku lusterka wtórnego, które to kieruje światło do okularu umieszczonego w wyciągu. Specyfika konstrukcji wiąże się ze sporymi gabarytami, co może okazać się przeszkodą w użytkowaniu. Oferuje natomiast bardzo dobre osiągi w stosunku do ceny.

Najlepiej sprawdza się przy obserwacji obiektów głębokiego nieba (np. mgławic i galaktyk), jednak z powodzeniem można obserwować też księżyc i planety.

Refraktor achromatyczny

Refraktor Bresser/Meade R 102 – refraktor na montażu paralaktycznym
Refraktor Bresser/Meade R 102 –
refraktor na montażu paralaktycznymOptyka w tym wypadku oparta jest na soczewce lub częściej grupie soczewek, które, skupiając światło, kierują je do wyciągu okularowego umieszczonego na końcu tuby. Charakteryzuje się większym kontrastem obrazu w stosunku do systemu newtonowskiego.

Z racji dobrego kontrastu doskonale nadaje się do obserwacji planet. Niestety wykonanie soczewek wysokiej jakości jest znacznie droższe od wykonania zwierciadła, zatem jeżeli masz określony budżet, to wydając go na refraktor kupisz teleskop o mniejszej średnicy, niż gdybyś tę samą kwotę przeznaczył na teleskop konstrukcji Newtona. Refraktory są najczęściej wykorzystywane do astrofotografii.

Maksutov-Cassegrain i Schmidt-Cassegrain

Są to teleskopy o budowie hybrydowej (katadioptrycznej). Składa się z elementów lustrzanych i korektora. Dzięki temu – przy stosunkowo długiej ogniskowej – konstrukcje tego typu mają stosunkowo nieduże gabaryty i dobrze sprawdzają się jako teleskopy mobilne.

Najczęściej wybierany jest do obserwacji księżyca i planet Układu Słonecznego i astrofotografii głębokiego nieba.

Wady optyczne

Każdy rodzaj konstrukcji obarczony jest specyficznymi wadami optycznymi.

Aberracja chromatyczna objawia się w postaci kolorowej obwódki wokół obserwowanych obiektów. Dotyczy przede wszystkim refraktorów – większość z nich (refraktory achromatyczne) koryguje tę wadę dla dwóch najistotniejszych pasm widma, dostępne są również konstrukcje korygujące ją dla trzech pasm (apochromaty) lub dla całego zakresu – ortoapochromaty – jednak korekcja ta wymaga stosowania specjalnych gatunków szkła, co przekłada się na dramatyczny wzrost ceny. W teleskopach lustrzanych powstaje jedynie w przypadku zastosowania słabej jakości okularu.
Aberracja sferyczna objawia się problemami z wyostrzeniem obrazu. Spowodowane jest to tym, że światło ogniskuje w różnych miejscach w stosunku do osi optycznej.
Koma (aberracja komatyczna) polega na tym, że im dalej od centrum pola, tym widziane obiekty są bardziej zniekształcone. Gwiazdy przybierają kształt przecinków.

	Teleskop newtonowski	Refraktor achromatyczny	Maksutov-Cassegrain
Aberracja chromatyczna	nie występuje	występuje	znikoma
Aberracja sferyczna	występuje	czasem wystepuje	znikoma
Koma (aberracja komatyczna)	występuje	nie występuje	znikoma

Montaż

Montaż to część teleskopu, dzięki której tuba zyskuje możliwość poruszania się. Można spotkać kilka podstawowych rodzajów montaży.

Montaż paralaktyczny Sky Watcher EQ3

Paralaktyczny (typu niemieckiego)

Najdroższy typ montażu i właściwie jedyny nadający się do astrofotografii. Jako że jest on skomplikowaną konstrukcją stojącą na trójnogu, dość istotnym problem okazuje się jego stabilność. Tańsze montaże paralaktyczne takie jak EQ1 i EQ2 cieszą się złą sławą, bowiem często są na nich wieszane zbyt ciężkie tuby optyczne, co prowadzi do utraty stabilności montażu. Dotyczy to w szczególności najtańszych teleskopów spotykanych na aukcjach. Warto pamiętać, że dla montażu EQ1 maksymalna średnica Newtona to 114 mm, a dla EQ2 – 130 mm. Jeśli chcesz jedynie oglądać niebo, najlepszym rozwiązaniem będzie montaż Dobsona (o tym typie montażu czytaj dalej). Jeśli zależy Ci na astrofotografii, należy zainwestować w montaż o odpowiedniej nośności (w tanich montażach zazwyczaj podawaną nośność dzieli się przez 2 i w tych granicach możliwe jest stosowanie go do astrofotografii), którego cena może się wahać od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. „Paralaktyki" są najcięższym typem montażu. Wpływa na to zastosowanie dużej ilości metalu oraz konieczność stosowania przeciwwagi.
Konstrukcje takie potrafią ważyć od kilku do kilkudziesięciu kilogramów.

Dużym plusem montażu tego typu jest możliwość zastosowania napędów, pozwalających na śledzenie obserwowanych obiektów. Aby śledzenie obiektu odbywało się poprawnie, montaż musi zostać odpowiednio ustawiony i zorientowany. Jest to dość czasochłonne i może sprawiać trudności początkującym miłośnikom astronomii.

Montaż azymutalny Sky Watcher AZ

Azumutalny

Jest najtańszym i najprostszym systemem montażu. Pozwala na ruchy w pionie i poziomie, jednak jego największą wadą jest potrzeba nieustannego śledzenia obiektu, czyli ręcznego korygowania jego położenia w obu osiach. Jest to niewygodne i znacząco utrudnia astrofotografię z długimi ekspozycjami czy montowanie prostych napędów (znaczna część nowoczesnych teleskopów Schmidta-Cassegraina i Maksutowa-Cassegraina dostarczana jest z montażami widłowymi – będącymi odmianą montażu azymutalnego – sterowanymi komputerowo. Są one w stanie odszukać i nadążać za obiektami na niebie, jednak również tutaj do zastosowania ich w astrofotografii konieczne jesty wykorzystanie dodatkowych akcesoriów – w szczególności chodzi o klin paralaktyczny). W wersji na statywie używany jest przy niedużych i lekkich teleskopach, natomiast istnieje jego odmiana stosowana do większych i cięższych tub, a mowa tu o montażu Dobsona.

Synta/Sky
Watcher 10
Synta/Sky Watcher 10"
na montażu DobsonaMontaż Dobsona stosuje się w przypadku większych reflektorów. Jest on bardzo prosty w obsłudze, a do tego lekki. W przeciwieństwie do montaży paralaktycznych nie wymaga przeciwwagi (która potrafi ważyć od kilku do kilkunastu kilogramów). Jest on również dużo tańszy od montaży paralaktycznych. W większości przypadków nie nadaje się do astrofotografii z długimi ekspozycjami z powodu braku napędu. Problemy może stwarzać precyzja nadążania za obiektami oraz kłopoty z prawidłowym wyważeniem teleskopu przy stosowaniu ciężkich, szerokokątnych okularów.

Parametry

Apertura (średnica)

Apertura to rzeczywista średnica obiektywu (soczewki, lustra, kamery lub menisku). Mówiąc przystępniej, im grubsza tuba, tym większa apertura. Jej wielkość jest najważniejszą z cech teleskopu. Wyobraź sobie kogoś, kto z daleka rzuca grochem do garnka. Logiczne jest, że im większy będzie garnek, tym więcej ziaren grochu do niego wpadnie. Tak też jest z teleskopem, im większa apertura, tym więcej fotonów jest w stanie uchwycić instrument. Dzięki temu skupia więcej rozproszonego, słabego światła, co daje możliwość obserwacji ciemniejszych obiektów. Dlatego do obserwacji głębokiego nieba, wskazany jest wybór teleskopu o jak największej aperturze. Ponadto średnica odpowiada za rozdzielczość obrazu – a przez to określa jego maksymalne powiększenie.

Ogniskowa i światłosiła

Parametry te opisują drogę, jaką muszą pokonać fotony zanim dotrą do okularu. Mimo że fotografia przyzwyczaiła nas do zwracania uwagi na te parametry w astronomii są one znacznie mniej istotne. Ogniskowa informuje, jakie powiększenie uzyskasz stosując okular o określonej ogniskowej, jednak warto pamiętać, że maksymalne powiększenie (jakie można uzyskać za pomocą teleskopu) zależy od jego średnicy.

Powiększenie

Powiększenie jest parametrem obrazu (nie teleskopu), który określa, o ile razy większy będzie dany obiekt, widziany przez teleskop, w stosunku do obserwacji gołym okiem. Wielkość powiększenia można obliczyć dzieląc ogniskową teleskopu przez ogniskową okularu. Np.: ogniskowa teleskopu wynosi 650 mm, a ogniskowa okularu wynosi 10 mm, zatem dzięki takiemu zestawieniu uzyskane zostanie powiększenie 65x. W polskich warunkach, za maksymalne sensowne powiększenie uznaje się 300x, a w wyjątkowych przypadkach, gdy atmosfera jest nadzwyczaj stabilna, sucha i przez to przejrzysta (czasami dzieje się tak tuż po przejściu zimnego frontu atmosferycznego) – 500x. Wpływa na to jakość atmosfery nad tą częścią kontynentu.

Przy określaniu modeli producenci często posługują się formułą X/Y (np: Sky Watcher 130/900). X oznaczać będzie aperturę, natomiast Y ogniskową danego modelu.

Strona 1 z 2

1 2 następna »