Czasomierz, który nosisz na ręku, jest rezultatem pracy całych pokoleń zegarmistrzów. Pierwsze czasomierze kieszonkowe pojawiły się w XVI wieku i początkowo posiadały tylko jedną wskazówkę. Z biegiem czasu dołączyła do nich wskazówka minutowa i sekundnik.
Zegarki na rękę pojawiły się dopiero w wieku XIX. Od tego czasu ewoluowały, zmieniały swój wygląd, ale główny cel pozostał ten sam – wskazywać czas. Wraz z postępem naukowym, pojawiły różne mechanizmy zegarków, które stawały się coraz bardziej precyzyjne.
Rodzaje
Koperta zegarka, czyli obudowa, skrywa w sobie jego mechanizm. Dzięki niemu zegarek działa i wskazuje dokładny czas. Poniżej przedstawiamy podstawowe rodzaje zegarków, uwzględniając mechanizm, jaki został w nich zastosowany.
Zegarek kwarcowy
Zegarek kwarcowy Calvin Klein CK Mound,
producent Swatch GroupZegarek zasilany jest energią z baterii. O dokładności odmierzanego czasu decyduje ziarno kwarcu. Informacja o tym, że w danym zegarku został zastosowany mechanizm kwarcowy, z reguły znajduje się na tarczy i jest oznaczona symbolem quartz. Jeśli takiego napisu nie ma, należy przyjrzeć się pracy sekundnika, który przy mechanizmie kwarcowym przeskakuje co sekundę.
Producenci twierdzą, że zegarki kwarcowe są bardziej odporne na wstrząsy, mało awaryjne oraz prostsze i tańsze w naprawie. Minusem niewątpliwie jest konieczność regularnej wymiany baterii.
Zegarek manualnie nakręcany,
z widoczną częścią mechanizmu
Richard Mille Tourbillon
Zegarek mechaniczny (mechanizm "werk")
Jest to zegarek zasilany poprzez nakręcenie, czyli napięcie sprężyny, która znajduje się wewnątrz mechanizmu zegarka. Zegarek mechaniczny rozpoznasz po napisach na tarczy, które informują o rodzaju zastosowanego mechanizmu oraz ilości użytych w nim kamieni (najczęściej spotykane od 17 do 24). Kamienie (dawniej rubiny, a obecnie kamienie syntetyczne), stosowane jako łożyska, zmniejszają zużycie w miejscach największego tarcia w mechanizmie.
Sekundnik przy takim mechanizmie działa płynnie, ma kilka faz skoku pomiędzy sekundami. Zegarki z mechanizmem nie są odporne na wstrząsy i wymagają regularnego nakręcania ręcznego oraz przeglądu co kilka lat. Zwiększa to ich koszt użytkowania, ale mimo to są bardzo cenione wśród koneserów.
Zegarmistrzowie i kolekcjonerzy twierdzą, że zegarki mechaniczne, w przeciwieństwie do kwarcowych, posiadają duszę. Takie zegarki są najchętniej wybierane przez hobbystów i kolekcjonerów, dla których nakręcanie i dbanie o zegarki mechaniczne staje się swoistym rytuałem.
Zegarek automatyczny
Mechanizm automatyczny zegarka,
widoczny przez przezroczysty dekielek,
Jaquet DrozJest to zegarek z automatycznym naciągiem sprężyny. Nie trzeba go ręcznie nakręcać, gdyż robi to wahnik, ciężarek w formie półkola, znajdujący się wewnątrz mechanizmu zegarka. Ruch nadgarstka podczas noszenia zegarka powoduje, że wahnik poprzez system kółek naciąga sprężynę zegarka (9 h noszenia zegarka to ok. 24 h jego pracy). Ruch sekundnika jest podobny do tych w zegarkach mechanicznych, na tarczy powinien znajdować się napis "automatic". Cechą charakterystyczną zegarków automatycznych jest szum związany z ruchem wahnika, który można usłyszeć po gwałtownym ruchu zegarkiem.
Zegarek zasilany baterią słoneczną,
model Citizen EW9572-62D
Zegarek na baterią słoneczną
Zegarki zasilane taką baterią działają dzięki przetworzonej energii słonecznej. Ich działanie jest podobne jak w przypadku mechanizmu kwarcowego, sekundnik przeskakuje co sekundę. Nazwy handlowe takich zegarków to solar i eco-drive.
Zegarek hybrydowy
W takich zegarkach są zastosowane dwa różne typy napędu. Najczęściej spotykane jest połączenie kwarcu i automatycznego mechanizmu. Przyjmuje się, że taki "mieszany" mechanizm powinien dobrze działać bez ingerencji z zewnątrz nawet do dziesięciu lat. Najczęściej spotykane nazwy handlowe to: autoquartz, megaquartz, kinetic, dual power.
Każdy z wymienionych mechanizmów ma swoje mocne i słabsze strony, a wśród miłośników zegarków od dawna trwają spory o przewadze jednego mechanizmu nad drugim. Głównym czynnikiem wpływającym na długowieczność zegarka ma jednak jakość wykonania mechanizmu, a nie sam rodzaj mechanizmu.
Damski zegarek chronometr
Rolex Datejust
Chronometry
Wśród zegarków wysokiej klasy spotkasz naręczne zegarki chronometry. Są to wysoce precyzyjne zegarki z sekundnikiem. Zegarki chronometry posiadają certyfikat dokładności chodu, tzw. COSC. Jest to to skrót nazwy szwajcarskiego instytutu testów chronometrycznych. Laboratorium instytutu w badanych zegarkach sprawdza ich chód w pięciu różnych położeniach, w trzech temperaturach i otoczeniu o odpowiednim poziomie wilgotności powietrza. Producent mechanizmu zegarka, który przeszedł badania z pozytywnym wynikiem, otrzymuje certyfikat. Certyfikat chronometryczny potwierdza dokładność mechanizmu, a producent ma prawo do umieszczania na produkowanych z danym mechanizmem zegarkach oznaczenia Chronometer.
Koperta i szkiełko
Oprócz mechanizmu, ważna jest również trwałość innych elementów zegarka. Przy jego zakupie zwróć uwagę na jakość i materiał, z jakiego zostały wykonane poszczególne jego elementy.
Koperta zegarka
O trwałości koperty decyduje materiał, z jakiego została wykonana. Najtrwalsze są koperty ze stali. Równie trwałe, w dodatku lekkie i antyalergiczne, są koperty wykonane z tytanu. Mniej trwałe są koperty z mosiądzu, a najmniej, oczywiście, koperty wykonane z plastiku.
Koperty mogą być też wykonywane ze spieków ceramicznych, otrzymywanych dzięki technologii high-tech ceramik. Materiał ten ma bardzo wysoką odporność na zarysowania, ale może się stłuc.
Koperta zegarka może być wykonana w całości z metali szlachetnych, na przykład złota lub platyny, lub jedynie pokryta warstwą takiego metalu.
.jpg)
Koperta i bransoleta stalowa, bez niklu.
Zdobiony cyrkoniami.
Esprit Capillaire Silver
Najtrwalsza powłoka jest nanoszona metodą PVD (skrót od Physical Vapour Deposition). Jest to technologia złocenia, gdzie pod wysokim ciśnieniem warstwa azotku tytanu pokrywana jest warstwą złota. Taka powłoka jest bardzo odporna na wycieranie i dzięki temu utrzymuje się bardzo długo.
Inną metodą powlekania kopert zegarka metalem szlachetnym jest metoda galwaniczna. Grubość powłoki, wykonywanej tą metodą podawana jest w mikronach (jedna tysięczna milimetra) i oznacza się symbolem μm. Najczęściej spotykane są powłoki o grubości 3µm – 5µm, a ich trwałość jest zależna od sposobu użytkowania zegarka. Przyjmuje się, że pierwsze przetarcia mogą pojawić się po 3 latach noszenia.
Powłoki o grubości 10µm i specjalne powłoki PVD są bardzo wytrzymałe, a ich żywotność sięga od kilku do kilkunastu lat.
Spodnia część zegarka, która zamyka kopertę i zabezpiecza mechanizm przed uszkodzeniami, to dekiel. Umieszczone są na nim opisy producenta.
Szkiełko
Szkiełko powinno być twarde i odporne na zarysowania. Szkiełka w zegarkach mogą być:
- plastikowe – bardzo miękkie, ale łatwe w polerowaniu. Po takim zabiegu nawet porysowane szkiełko będzie wyglądać jak nowe;
Odporniejsze są szkła wykonane z tak zwanego hesalitu, czyli utwardzonego polipropylenu.
- mineralne – zwykłe szkiełko, podatne na różnego rodzaju zarysowania, ale bardziej odporne na uderzenia niż szkło szafirowe;
- szafirowe – bardzo twarde szkiełko, praktycznie nie do zarysowania. Szafirowe szkiełka w zegarkach najwyższej klasy mogą posiadać powłokę antyrefleksyjną, dzięki czemu szkło nie daje refleksów i zegarek wygląda, jakby nie miał szkiełka;
Wypukłe szkiełka sferyczne są elementem dekoracyjnym zegarka – nadają im ładny opływowy kształt.
Wodoszczelność
Wodoszczelność zegarka, określana niekiedy skrótem WR (water resistant), może być oznaczana na kilka sposobów – w metrach (m), atmosferach (atm) lub stopach (ft). Istnieją następujące klasy szczelności:
- 30 m, 3atm, 100ft – zegarek odporny na zachlapanie, deszcz i mycie rąk,
- 50 m, 5atm, 165ft – w zegarku można pływać, brać prysznic,
- 100 m, 10atm, 660ft – z takim zegarkiem można nurkować, ale na małych głębokościach,
- ponad 200m, 20atm, 660ft – profesjonalne zegarki do nurkowania.
Liczby te, wbrew pozorom, nie oznaczają głębokości, na jaką można zanurzyć zegarek w wodzie, a związane są z metodą badania wodoszczelności. Podczas testów ciśnieniowych w laboratorium, zegarek zostaje poddany ciśnieniu statycznemu, panującemu na danej głębokości.
Wodoszczelność zegarka nie jest bezterminowa. Wpływ na to ma niszczenie uszczelek oraz przypadkowe uderzenia koronki zegarka (element, który służy do regulacji ustawień zegarka). Nie należy również nigdy używać koronki lub przycisków, gdy zegarek jest zanurzony w wodzie. Po każdej regulacji zegarka należy sprawdzić, czy koronka jest dokładnie dokręcona lub wepchnięta.
Jeśli wodoszczelność zegarka jest dla Ciebie niezbędna, zalecana jest coroczna kontrola wodoszczelności.
Zegarki raczej nie są odporne na gwałtowne zmiany temperatury. Nie należy brać gorącej kąpieli z zegarkiem na ręce, podobnie jak nie powinno się zanurzać go w zimnej wodzie gdy jest nagrzany.
