Poradnik prawny

NEWSLETTER

Co 2 tygodnie informacje o nowych artykułach!
» więcej nt. newslettera

POLECANE SKLEPY

  • Kup reklam polecane sklepy

Jak kupować jaja? Strona 1 z 2

2010-03-26, Ostatnia aktualizacja: 2012-06-29

Spór dotyczący tego, co było pierwsze – jajko czy kura, trwa do dziś i pewnie na zawsze pozostanie nierozwikłany. Jedno jest pewne – w kuchni prym wiedzie jajko. Jak wybrać to dobrej jakości? Na te, i na kilka innych pytań, odpowiemy w tym artykule.

Rodzaje


 Jaja kurze

To zdecydowanie najpopularniejszy, najczęściej spożywany rodzaj jajek. Jaja kurze ważą od 53 do 73 gramów, są niewielkie (ich średnica wynosi około 6-7 cm), można je kupić w każdym sklepie. Takie jaja  w wersji „na miękko” czy „na twardo” to nieodzowny składnik polskiego śniadania.

Specjalnym rodzajem kurzych jaj są jaja od kury zielononóżki. To typowo polska rasa kur, znana od ponad 100 lat. Obecnie jest zagrożona wyginięciem i dlatego chowa się ją wyłącznie w warunkach ekologicznych. Jaja, które znosi są uważane za dobre jakościowo, zawierają o 30% mniej cholesterolu niż pozostałe jaja kurze.

Jaja przepiórcze
Jajka przepiórcze coraz częściej goszczą na polskich stołach. Są niewielkich rozmiarów (średnica wynosi około 1,5 cm), a ich skorupki są pokryte małymi, brązowymi plamkami. Uważa się je za bardzo zdrowe, zawierają mniej cholesterolu i tłuszczu niż jaja kurze, ich białko nie uczula. Są też bardzo trwałe – można je przechowywać w lodówce nawet 3 miesiące. Jedno jajo kurze odpowiada wartości kalorycznej ok. 4 jaj przepiórczych. 4-5 jajek przepiórczych odpowiada jednemu jajku kurzemu.

Jaja gęsie

Gęsie jaja trudno kupić w wielkomiejskich sklepach spożywczych. Dostać je można w zasadzie tylko przez internet lub od zaprzyjaźnionej gospodyni domowej. Jaja gęsie są nieco większe niż kurze, ich skorupka jest dużo twardsza. Są oleiste, zawierają więcej tłuszczu niż jaja kurze, są od nich bardziej pożywne, ale też – ciężkostrawne. Świetnie nadają się do wypieków.

Jaja strusie

To największe jajka, ich waga wynosi około 1,5 kilograma (żółtko waży koło 300 gramów), a skorupa ma około 3 mm grubości i do jej przebicia są potrzebne specjalne narzędzia (np. dłuto). Takie jaja to rarytas, niełatwo je dostać, hodowli strusi jest w Polsce niewiele. Jajo strusie to odpowiednik aż 30-40 jaj kurzych.

Oprócz tego, na niektórych polskich stołach goszczą okazyjnie jaja kacze (ich żółtko jest większe niż żółtko jaj kurzych) czy jaja indycze (duże, o średnicy ok. 6 cm) lub malutkie jajka perlicze (zawierają mniejszą ilość cholesterolu).

Jajko kurze Jajko gęsie a kurze Jajko przepiórcze a kurze Jajko strusie a kurze
jajo kurze jajo gęsie a kurze jajo przepiórcze a kurze jajo strusie a kurze

 

Skład

Nawet małe dziecko wie, że jajko składa się z żółtka, białka i skorupki. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę z tego, jakie wartości odżywcze zawierają poszczególne składniki i jak na ich podstawie ocenić jakość jaja.

Żółtko

Żółtko to witaminowa i mineralna bomba odżywcza. Doniesienia o tym, że spożywanie go podnosi poziom cholesterolu we krwi, należy włożyć między bajki: lecytyna, którą zawiera, ogranicza wchłanianie złego cholesterolu we krwi, a więc w rezultacie wpływa korzystnie na poziom dobrego. Oto co jeszcze „potrafi” żółtko:

  • chroni wzrok – żółtko to główne źródło lecytyny, czyli substancji, która działa jak wewnętrzne, przeciwsłoneczne okulary. Lecytyna zapobiega uszkodzeniom siatkówki, zmniejsza wrażliwość oczu na światło;

  • poprawia koncentrację i pamięć – lecytyna zawarta w żółtku zamienia się w cholinę, a ta – usprawnia pracę mózgu;

  • dostarcza niezbędnych witamin – żółtko zawiera witaminę E (eliksir młodości, odpowiedzialną za zdrowy wygląd skóry), witaminę PP (reguluję pracę układu nerwowego) i witaminy z klasy B (regulują pracę całego organizmu);

Dzięki zawartości nienasyconych tłuszczów, które występują także w mleku matki, żółtka są bardzo ważnym składnikiem niemowlęcej diety. Żółtko można podawać dziecku już od siódmego miesiąca życia.

Niektóre jaja celowo wzbogaca się o witaminy i inne cenne dla organizmu pierwiastki (selen, witamina E, jod). Takie jaja nazywa się biojajami.

Żółtko a jakość

Kolor żółtka zależy od tego, czym żywiona jest kura. Kury, które karmi się pszenicą znoszą jajka z żółtkami o bladożółtym kolorze, żółtka jaj kur karmionych kukurydzą mają z kolei pomarańczowy odcień.

Kury z hodowli ekologicznych, czyli tak zwane „kury szczęśliwe”, które żywią się ziarnem i zieleniną, a nie przemysłowa karmą, znoszą jajka z żółtkiem w kolorze mlecza – jaskrawym, żółtopomarańczowym. Takie jajka zawierają najwięcej witamin i minerałów.

Niestety, moda na jajka o jaskrawych żółtopomarańczowych żółtkach sprawiła, że wielu właścicieli zwykłych hodowli klatkowych zaczęło karmić kury paszami z dodatkiem karotenu, który barwi żółtka i sprawia, że wyglądają jak żółtka jaj ekologicznych.

Białko

Białko jest niskokaloryczne i zawiera śladowe ilości tłuszczu. To źródło aminokwasów, które są odpowiedzialne m.in. za budowę mięśni (dlatego jajka są obowiązkowym składnikiem diety sportowców). Aminokwasy zawarte w białku są przyswajalne przez organizm prawie w 100%.

Jedno jajko zawiera też połowę dziennej zalecanej dawki sodu. Sód normuje ciśnienie i zapobiega odwodnieniu. Nie poleca się go jednak osobom cierpiącym na nadkwasotę.

Uwaga! Białko może powodować alergię. Osobom uczulonym na nie poleca się jaja przepiórcze, które nie zawierają uczulającego składnika i są bezpieczne dla alergików.

Białko a jakość

Świeże białko powinno być klarowne i gęste, sztywno otaczać żółtko. Białko nieświeżego jaja z kolei jest płynne, a żółtko rozpływa się w nim zaraz po rozbiciu jaja.

Skorupka

Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, jak cennym składnikiem jajka jest jego skorupka. To źródło wapnia, cynku, żelaza, fluoru i innych cennych dla zdrowia pierwiastków.

Rozdrobniona, wyparzona we wrzątku skorupka dodawana do pokarmów wzmacnia włosy i paznokcie, leczy chroniczny katar i zapobiega chorobom dziąseł.

Skorupka a jakość jajka

Pewnie nie raz zastanawiało Cię, czemu niektóre jajka dostępne w powszechnej dystrybucji są zabrudzone. Jeśli myślisz, że lepiej wybrać jajka z czystymi, błyszczącymi skorupkami, jesteś w błędzie. Mycie jajek przed dystrybucją nie jest wskazane. Umyte pod wodą jajko jest pozbawione naturalnej warstwy ochronnej i narażone na przedostanie się do niego bakterii.

Skorupka każdego jaja ma inne właściwości:

  • Jajo kurze – skorupka jest cienka, bardzo łatwo ją rozbić. Kolor zależy od gatunku kury, nie warto się więc sugerować barwą jajka;

  • Jajo przepiórcze – jego skorupka jest nakrapiana małymi, brązowymi plamkami. Do rozłupania takiego jajka najlepiej użyć noża, pod skorupką znajduje się błona, którą należy przeciąć;

  • Jajo strusie – jego skorupka jest zdecydowanie najtwardsza i ma 3 mm grubości. Do jej przebicia potrzebne są specjalne narzędzia, np. dłuto;

  • Jajo gęsie – jego skorupka jest bielsza i nieco grubsza niż skorupka jaja kurzego, trudniej ją przebić;

Jakie jaja na wydmuszki? Na wydmuszki najlepiej nadają się jaja o grubszej skorupce. Popularne są wydmuszki z jaj gęsich (można je kupić na internetowych aukcjach). Szczególnie cenione są wydmuszki i pisanki wykonane z jaj strusich. Ich ceny dochodzą do 250 złotych. Dzięki grubej skorupce są wyjątkowo trwałe.

O jakości i świeżości jaj świadczy też wielkość komory powietrznej, która znajduje się pod skorupką. Im jajo starsze, tym komora powietrzna większa. Najświeższe jaja mają komorę wielkości 4 mm, najstarsze – koło 9 mm.

Co to są jaja dezynfekowane? Dezynfekcja polega na usunięciu ze skorupki bakterii i różnego rodzaju pleśni przy pomocy promieni UV-C. Jaja dezynfekowane są szczególnie polecane placówkom zbiorowego żywienia, gdzie utrzymanie higieny jest utrudnione.

Co to są jaja bez GMO (Genetically Modified Organisms Organizmy Modyfikowane Genetycznie)? Jaja bez GMO pochodzą od kur karmionych paszą, która nie zawierają modyfikowanych genetycznie składników. Informacja o braku GMO jest podawana na opakowaniu.

Strona 1 z 2
 
 
Średnia ocena: 8.13 Liczba ocen: 106
Jak oceniasz
ten artykuł?
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Artykuły Sklepy Produkty

Komentarze do artykułu (48)

  • 2014-01-21 11:16 RE: Komentarze

    Ależ zielononóżka kuropatwiana będzie zawsze kurą z wiejskiej zagrody nie dlatego, że jest zagrożona wyginięciem ale dlatego, że zamknięta (bądź to w klatce bądź nawet na wybiegu), po prostu się nie niesie!
    ~Mądrala 31.62.189.86
  • 2013-04-12 15:24 RE: Komentarze

    w powyższym artykule z rzeczywistością zgadza się może 50%. Niski poziom cholesterolu w jajkach przepiórczych? Jest go ponad 2 razy więcej (w przeliczeniu na gram żółtka) niż w jajach kurzych. Poza tym większość cholesterolu w żółtku jaja kurzego to frakcja HDL, czyli dla naszego zdrowia pozytywna. Jaja drobiu wodnego w naszym kraju nie są uważane jako spożywcze, w Polsce nie ma tradycji spożywania jaj kaczych lub gęsich. Oprócz tradycji budowa skorupy w tych jajach jest inna niż w jajach kurzych, co zwiększa możliwość przenikania drobnoustrojów do treści jaja. Ponadto tym skład chemiczny jaja gęsiego (zawartość tłuszczu) nie odbiega w znacznym stopniu od składu jaj od kur. Może autorowi chodziło o otłuszczenie gęsiej tuszki? Żadne badania dotąd nie wykazały, że jaja z chowu wybiegowego (czy ekologicznego) różnią się od klatkowych składem chemicznym czy mineralnym. Skład chemiczny jaja jest bardzo trudny do modyfikacji żywieniowych. Chów wybiegowy poprawia dobrostan ptaków, może wpłynąć na cechy fizyczne jaja (masa, wytrzymałość skorupy), natomiast chemicznie jajo jest taki samo jak z klatki. Nieprawdą jest, że w chowie ekologicznym kury jedzą to, co znajdą. Tak jest w drobnostadkowym chowie przyzagrodowy (u babci na wsi). Certyfikowane gospodarstwa ekologiczne stosują analogicznie ekologiczną mieszankę pełnoporcjową dla kur, również opatrzoną odpowiednim certyfikatem. Z wybiegu kura może zaspokoić tylko (albo aż) do 30-40% swojego zapotrzebowania na składniki mineralne. Na temat dobrostanu kur w klatkach dyskutować nie będę, wiem natomiast, że jaja od nich mają mocniejszą skorupę oraz, ponieważ nie mają styczności z pomiotem (odchodami ptaków), są bezpieczne pod względem mikrobiologicznym. Jeżeli chodzi o wiek jaj dostępnych w sklepie, czas od momentu zniesienia do końca okresu przydatności nie może być dłuższy niż 28 dni. Do obrotu jajo trafia max w 21 dniu i ma trwałość 7 dni. Na opakowaniu zawsze jest data. Pierwszym objawem starzenia się jaj jest błyszcząca skorupka ponieważ po tygodniu od zniesienia osypuje się z niej puder wapienny. Jajo, które wypływa jest dużo starsze niż 28 dni. W tym czasie bowiem może ono tracić nie więcej niż 5-6% swojej początkowej masy, a komora powietrzna sięgnie do max ok. 10mm. Jaja klasy B nie trafiają do obrotu jako konsumpcyjne tylko są kierowane do przemysłu. Głównym kryterium klasyfikacji, poza oczywiście rozbitą skorupą, jest jej czystość, a nie wielkość komory powietrznej, której pierwszego dnia po zniesieniu praktycznie nie widać (chyba, że mamy bardzo niską temp. w kurniku). I tyle, co mi się nasunęło podczas lektury tego, co powyżej
    ~Drobiarz, który nie wytrzymał 31.131.50.139
  • Rozwiń

    2012-06-11 17:35 RE: Komentarze (1)

    Co za propaganda! Autor chyba sam jest producentem eko! humanitarny chów-NIE HODOWLA BO TO ROZMNAŻANIE!!!!- ma zerowy wpływ na jakość jajka... To co w nim jest zależy tylko i wyłącznie od żywienia zwierzęcia- przy czym kury mają dawki zbilansowane- więc nie rozumiem dlaczego takie jajko miałoby być gorsze.
    ~Bezuchna 91.94.97.153
  • 2012-03-17 21:35 RE: Komentarze

    pisał ten artykuł jakiś totalny laik albo ktoś kto wzioł kasę od firm które wymienia i mimochodem chwali
    ~marek 83.21.89.82
  • 2012-02-14 12:09 RE: Komentarze

    a czy autor napewno był kiedyś w kurniku? ja byłam we wszystkich rodzajach. Kury nie niosą jaj na grzędach tylko w gniazdach- grzęda to taki kij do siedzenia dla kury. W chowie wolnowybiegowym kury tylko w ciepłe dni są na wybiegach a całą jesień, zimę i wczesną wiosnę siedzą zamknięte, w jak to autor napisał, ciasnych kurnikach - przez większość roku jest to to samo co chów ściółkowy. ja choduję kury nioski reprodukcyjne w chowie ściółkowym, jajka które nie nadają się do wylęgu (za małe lub z podwójnym żółtkiem) sprzedaję. kupują je ludzie z okolicznych wsi i mówią że są bardzo smaczne, lepsze niż ich własne "wiejskie" kury niosą.
    ~chodowca 83.6.79.44
  • Rozwiń

    2011-07-23 19:12 Ale jaja... (1)

    Najczęściej kupuję jajka od sprzedawców przed bazarem-staram się kupować od tej samej,sprawdzonej \"baby\".Świeżość jaj poznaję wzrokowo,skorupka musi być matowa i nie przesadnie biała czy kremowa.Najlepszą oceną jajka jest jego smak,po ugotowaniu \"na miękko\",jeśli jest prawdziwe to ma specyficzną gorzkawą nutkę smaku-pychota...
    Bardzo często i chętnie spożywamy w domu jajka przepiórcze,są wyśmienite w smaku.Dziś pierwszy raz nabyliśmy jaja perlicze-egzamin będą zdawały jutro na śniadanie.
    Najzabawniejsze są opinie lekarzy na temat jedzenia jaj.Ci starej daty pozwalają na 2-3 tygodniowo.Zdrowo myślący zalecają po prostu umiar,jak we wszystkim.
    ~z Polski B 178.235.72.96
  • 2010-09-16 11:31 RE: Komentarze

    Brakuje mi informacji czym są karmione kury wonowybiegowe i ściółkowe. Choć pewnie wszystkie paszą.
    A jajka przepiórcze regularnie można kupić w sklepach Alti. Przynajmniej w Krakowie.
    ~y 193.25.0.13
  • Rozwiń

    2010-07-27 11:20 RE: Komentarz do artykułu Jak kupować jajka? (1)

    Dziękujemy za zwrócenie uwagi, producenci i dystrybutorzy zostali wymienieni oddzielnie. Warunkiem oznakowania jaj jako "ekstra" jest wysokość komory powietrznej, która nie może przekraczać 4 mm 9 dni od zniesienia jajek lub 7 dni od ich pakowania (wg rozporządzenia Rady EWG nr 1907/90 z 26.06.1990 r.) . Informujemy też, że żaden z naszych artykułów nie jest sponsorowany.
  • Rozwiń

    2010-07-26 22:59 RE: Komentarz do artykułu Jak kupować jajka? (4)

    Do najpopularniejszych producentów jaj kurzych należą:Ferma Oldar ,Invest Michel , dobre sobie. to sa posrednicy a z produkcją nic nie mają wspolnego. kazdy moize sobie firme nazwac FERMA. smiech na sali, wprowadzacie ludzi w bląd, duży błąd.
    ~a.wieczorkowski 95.49.221.157
  • 2010-07-26 22:51 RE: Komentarz do artykułu Jak kupować jajka?

    nie wiem kto opłacił artykuł, jaja klasy ekstra a , 7 dni od zniesienia a nie pakowania,a na zdjeciu jest opakowanie jaj z firmy ktora zrobiła przekret. nie lubie oszustów, a wiem bo weterynarz mi powiedzial. widziałem nawet mandat 35 tys zl.
    ~werma 95.49.221.157