Kilka pytań, zanim kupisz
Spór dotyczący tego, co było pierwsze – jajko czy kura, trwa do dziś i pewnie na zawsze pozostanie nierozwikłany. Jedno jest pewne – w kuchni prym wiedzie jajko.
Jajko, ale jakie? I jak wybrać jajko dobrej jakości? Na te i na kilka innych pytań odpowiemy w tym artykule. Przed przeczytaniem naszego poradnika, odpowiedz sobie na kilka pytań:
Czy zależy Ci na tym, by kupować jajka najtańsze, czy najbardziej wartościowe i pochodzące z humanitarnej hodowli?
Czy wiesz, jak sprawdzić świeżość jajka?
Jesteś alergikiem uczulonym na białko kurzych jaj?
Czy masz podwyższony poziom cholesterolu?
Rodzaje
Jaja kurze
To zdecydowanie najpopularniejszy, najczęściej spożywany rodzaj jajek. Jaja kurze ważą od 53 do 73 gramów, są niewielkie (ich średnica wynosi około 6-7 cm), można je kupić w każdym sklepie. Kurze jaja, w wersji „na miękko” czy „na twardo” to nieodzowny składnik polskiego śniadania.
Specjalnym rodzajem kurzych jaj są jaja od kury zielononóżki. To typowo polska rasa kur, znana od ponad 100 lat. Obecnie jest zagrożona wyginięciem i dlatego hoduje się ją wyłącznie w warunkach ekologicznych. Jaja, które znosi są uważane za dobre jakościowo, zawierają o 30% mniej cholesterolu niż pozostałe jaja kurze.
Jaja przepiórcze
Jajka przepiórcze coraz częściej goszczą na polskich stołach. Są niewielkich rozmiarów (średnica wynosi około 1,5 cm), a ich skorupki są pokryte małymi, brązowymi plamkami. Jaja przepiórcze są bardzo zdrowe, zawierają mniej cholesterolu i tłuszczu niż jaja kurze, ich białko nie uczula. Są też bardzo trwałe – można je przechowywać w lodówce nawet 3 miesiące. Jedno jajo kurze odpowiada wartości kalorycznej ok. 4 jaj przepiórczych. 4-5 jajek przepiórczych odpowiada jednemu jajku kurzemu.
Jaja gęsie
Gęsie jaja trudno kupić w wielkomiejskich sklepach spożywczych. Dostać je można w zasadzie tylko przez internet lub od zaprzyjaźnionej gospodyni domowej. Jaja gęsie są nieco większe niż kurze, ich skorupka jest dużo twardsza. Są oleiste, zawierają więcej tłuszczu niż jaja kurze, są od nich bardziej pożywne, ale też – ciężkostrawne. Świetnie nadają się do wypieków.
Jaja strusie
To największe jajka, ich waga wynosi około 1,5 kilograma (żółtko waży koło 300 gramów), a skorupa ma około 3 mm grubości i do jej przebicia są potrzebne specjalne narzędzia (np. dłuto). Takie jaja to rarytas, niełatwo je dostać, hodowli strusi jest w Polsce niewiele. Jajo strusie to odpowiednik aż 30-40 jaj kurzych.
Oprócz tego, na niektórych polskich stołach goszczą okazyjnie jaja kacze (ich żółtko jest większe niż żółtko jaj kurzych) czy jaja indycze (duże, o średnicy ok. 6 cm) lub malutkie jajka perlicze (zawierają mniejszą ilość cholesterolu).
| Jajko kurze | Jajko gęsie a kurze | Jajko przepiórcze a kurze | Jajko strusie a kurze |
|---|---|---|---|
 |
.jpg) |
 |
 |
Skład
Nawet małe dziecko wie, że jajko składa się z żółtka, białka i skorupki. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę z tego, jakie wartości odżywcze zawierają poszczególne składniki i jak na ich podstawie ocenić jakość jaja.
Żółtko
Żółtko to witaminowa i mineralna bomba odżywcza. Oto co „potrafi”:
-
chroni wzrok – żółtko to główne źródło lecytyny, czyli substancji, która działa jak wewnętrzne, przeciwsłoneczne okulary. Lecytyna zapobiega uszkodzeniom siatkówki, zmniejsza wrażliwość oczu na światło;
-
poprawia koncentrację i pamięć – lecytyna zawarta w żółtku zamienia się w cholinę, a ta – usprawnia pracę mózgu;
-
dostarcza niezbędnych witamin – żółtko zawiera witaminę E (eliksir młodości, odpowiedzialną za zdrowy wygląd skóry), witaminę PP (reguluję pracę układu nerwowego) i witaminy z klasy B (regulują pracę całego organizmu);
Uwaga! Dzięki zawartości nienasyconych tłuszczów, które występują także w mleku matki, żółtka są bardzo ważnym składnikiem niemowlęcej diety. Żółtko można podawać dziecku już od siódmego miesiąca życia (w ilości pół żółtka jaja kurzego co trzy dni).
Niestety, żółtko (szczególnie żółtko jaj kurzych) to także cholesterolowa i kaloryczna bomba. Jedno żółtko prawie zupełnie wyczerpuje codzienną, zalecaną dawkę cholesterolu i pół zalecanej dawki tłuszczów. Zawiera aż pięć razy więcej kalorii niż białko.
Dlatego, jeśli masz problemy z cholesterolem, nie jedz jaj gęsich i unikaj spożywania dużych ilości jaj kurzych (dwa-trzy tygodniowo wystarczą). Wybierz uboższe w cholesterol jaja przepiórcze lub strusie.
Niektóre jaja celowo wzbogaca się o witaminy i inne cenne dla organizmu pierwiastki (selen, witamina E, jod). Takie jaja nazywa się biojajami.
Żółtko a jakość
Kolor żółtka zależy od tego, czym żywiona jest kura. Kury, które karmi się pszenicą znoszą jajka z żółtkami o bladożółtym kolorze, żółtka jaj kur karmionych kukurydzą mają z kolei pomarańczowy odcień.
Kury z hodowli ekologicznych, czyli tak zwane „kury szczęśliwe”, które żywią się ziarnem i zieleniną, a nie przemysłowa karmą, znoszą jajka z żółtkiem w kolorze mlecza – jaskrawym, żółtopomarańczowym. Takie jajka zawierają najwięcej witamin i minerałów.
Niestety, moda na jajka o jaskrawych żółtopomarańczowych żółtkach sprawiła, że wielu właścicieli zwykłych hodowli klatkowych zaczęło karmić kury paszami z dodatkiem karotenu, który barwi żółtka i sprawia, że wyglądają jak żółtka jaj ekologicznych.
Białko
Białko jest niskokaloryczne i zawiera śladowe ilości tłuszczu. To źródło aminokwasów, które są odpowiedzialne m.in. za budowę mięśni (dlatego jajka są obowiązkowym składnikiem diety sportowców). Aminokwasy zawarte w białku są przyswajalne przez organizm prawie w 100%.
Jedno jajko zawiera też połowę dziennej zalecanej dawki sodu. Sód normuje ciśnienie i zapobiega odwodnieniu. Nie poleca się go jednak osobom cierpiącym na nadkwasotę.
Uwaga! Białko może powodować alergię. Osobom uczulonym na białko poleca się jaja przepiórcze, które nie zawierają uczulającego składnika i są bezpieczne dla alergików.
Białko a jakość
Świeże białko powinno być klarowne i gęste, sztywno otaczać żółtko. Białko nieświeżego jaja z kolei jest płynne, a żółtko rozpływa się w nim zaraz po rozbiciu jaja.
Skorupka
Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, jak cennym składnikiem jajka jest jego skorupka. To źródło wapnia, cynku, żelaza, fluoru i innych cennych dla zdrowia pierwiastków.
Rozdrobniona, wyparzona we wrzątku skorupka dodawana do pokarmów wzmacnia włosy i paznokcie, leczy chroniczny katar i zapobiega chorobom dziąseł.
Skorupka a jakość jajka
Pewnie nie raz zastanawiało Cię, czemu niektóre jajka dostępne w powszechnej dystrybucji są zabrudzone. Jeśli myślisz, że lepiej wybrać jajka z czystymi, błyszczącymi skorupkami, jesteś w błędzie. Mycie jajek przed dystrybucją nie jest wskazane. Umyte pod wodą jajko jest pozbawione naturalnej warstwy ochronnej i narażone na przedostanie się do niego bakterii.
Skorupka każdego jaja ma inne właściwości:
-
Jajo kurze – skorupka jest cienka, bardzo łatwo ją rozbić. Kolor zależy od gatunku kury, nie warto się więc sugerować barwą jajka;
-
Jajo przepiórcze – jego skorupka jest nakrapiana małymi, brązowymi plamkami. Do rozłupania takiego jajka najlepiej użyć noża, pod skorupką znajduje się błona, którą należy przeciąć;
-
Jajo strusie – jego skorupka jest zdecydowanie najtwardsza i ma 3 mm grubości. Do jej przebicia potrzebne są specjalne narzędzia, np. dłuto;
-
Jajo gęsie – jego skorupka jest bielsza i nieco grubsza niż skorupka jaja kurzego, trudniej ją przebić;
Jakie jaja na wydmuszki? Na wydmuszki najlepiej nadają się jaja o grubszej skorupce. Popularne są wydmuszki z jaj gęsich (można je kupić na internetowych aukcjach). Szczególnie cenione są wydmuszki i pisanki wykonane z jaj strusich. Ich ceny dochodzą do 250 złotych. Dzięki grubej skorupce są wyjątkowo trwałe.
O jakości i świeżości jaj świadczy też wielkość komory powietrznej, która znajduje się pod skorupką. Im jajo starsze, tym komora powietrzna większa. Najświeższe jaja mają komorę wielkości 4 mm, najstarsze – koło 9 mm. O tym, jak sprawdzić świeżość jaja, czytaj tu (link-podsumowanie).
Co to są jaja dezynfekowane? Dezynfekcja polega na usunięciu ze skorupki bakterii i różnego rodzaju pleśni przy pomocy promieni UV-C. Jaja dezynfekowane są szczególnie polecane do placówek zbiorowego żywienia, gdzie utrzymanie higieny jest utrudnione.
Co to są jaja bez GMO (Genetically Modified Organisms – Organizmy Modyfikowane Genetycznie)? Jaja bez GMO pochodzą od kur karmionych paszą, która nie zawieraja modyfikowanych genetycznie składników. Informacja o braku GMO jest podawana na opakowaniu.
2012-03-17 21:35 RE: Komentarze