Jak kupować kuchenkę turystyczną? Strona 1 z 2

Kilka pytań, zanim kupisz

Wybór danego rodzaju kuchenki turystycznej zależy od preferowanego przez Ciebie typu turystyki. Żeby sprecyzować własne potrzeby, odpowiedz na kilka pytań.

Co lubisz – długie obozowanie w jednym miejscu, czy raczej powieść drogi: codziennie gdzie indziej?
Zamierzasz przygotowywać posiłki jak w domu, czy zupki instant oraz kawę i herbatę?
Czym będziesz podróżować – samochodem, koleją, rowerem, kajakiem, pieszo, a może samolotem?

Rodzaje

Kuchenki turystyczne można podzielić przede wszystkim ze względu na rodzaj zastosowanego paliwa. Jedne mają charakter bardziej stacjonarny, inne są wprost stworzone do pokonywania z nimi przestrzeni.

Oto rodzaje maszynek, które możesz znaleźć w sklepach:

• gazowe
• na paliwa stałe
• spirytusowe
• na różne paliwa ciekłe
• elektryczne

Dla zwolenników długiego biwakowania przewidujemy jeszcze jedną opcję: kociołek na ognisko.

Gazowe

Mogą być w formie palnika przykręcanego bezpośrednio do butli, jak też „poważnej” kuchni nastawnej, nawet z czterema palnikami. Dostępne są także jednorazowe kartusze z gazem, do których mocuje się bezpośrednio palnik z zaworem. Można również znaleźć rozbudowane modele kuchenek z funkcją grilla.

Palniki do tradycyjnych butli gazowych i kartuszy się różnią. Kupując palnik danej marki musisz wyposażyć się również w kartusz tego samego producenta.

Można spotkać zintegrowane systemy do gotowania – menażki z palnikiem gazowym. Przykładowo system stosowany przez firmę Jetboil wykorzystuje zestaw radiatorów, które kierują wytworzone ciepło wprost na dno menażki. Dzięki temu utrata energii wynosi ledwie 20, a nie jak w wielu palnikach – 60 procent. W takim zestawie szklanka wody zagotuje się w ciągu minuty, a 100-gramowy kartusz wystarczy na godzinę.

Pamiętaj! Wnoszenie butli i kartuszy gazowych na lotnisko i pokład samolotu jest zabronione! Jeżeli planujesz wyprawy, które wymagają lotu samolotem, poszukaj kuchenki na inne paliwo.

Na paliwa stałe

Czyli tzw. paliwko turystyczne. Są to niewielkie kostki lub pastylki wykonane z palnego materiału i szczelnie zapakowane. Największą ich zaletą są rozmiary i minimalna waga, co ma ogromne znaczenie w czasie transportu. W porównaniu do innych paliw, kostki są mało wydajne i długo trzeba czekać na podgrzanie nawet niewielkiej ilości wody. Ciekawym rozwiązaniem jest również paliwo żelowe, stosowane w wojskowych kocherach (jest to puszka z palnym żelem pełniąca od razu funkcję palnika).

Schemat działania kuchenki Kelly KettleSzukając kuchenki turystycznej na camping, na wyprawę na ryby, górską wędrówkę czy spływ kajakowy, warto wziąć pod uwagę wyjątkowy sprzęt marki Kelly Kettle. Firma opracowała swoje własne, zupełnie rewolucyjne rozwiązanie. Zestaw składa się z bazy w formie rondla z otworem z boku oraz z komina. Do bazy wkłada się wszystko co łatwopalne – rozdrobnione gałęzie, suchą trawę, szyszki czy papier. Na bazę ustawia się komin i przez otwór w bazie podkłada się ogień. Kuchenka opiera się na działaniu tradycyjnego komina – płomień jest utrzymywany przez ciąg z dołu ku górze komina. Co ciekawe, w ściankach komina znajduje się pojemnik na wodę oddzielony od płomieni podwójną ścianką. W zależności od zastosowanego paliwa – cały pojemnik wody można zagotować w ciągu od 3 do 5 minut. To jeszcze nie koniec możliwości: na wylocie komina można ustawić palnik i jednocześnie podczas gotowania wody usmażyć jajecznicę. Mało tego, do kociołka można dokupić kratkę, którą po zdjęciu komina ustawia się na bazie kuchenki, uzyskując tym samym przenośny grill. Kociołek Kelly Kettle jest dostępny w trzech rozmiarach – z pojemnikami na wodę o pojemności 0,57 l, 1,3 l oraz 1,6 l. Sprzęt wykonano z aluminium bądź stali. Niestety nie jest to rozwiązanie tanie – ceny oscylują od 230 do 320 zł. W dodatku jeśli chcesz mieć do tego palnik, garnek i kratkę do grillowania do ceny należy doliczyć kolejne 100 zł.

Spirytusowe

Palniki wykorzystujące zjawisko palności oparów alkoholu. Są małe i tanie. W dodatku taki sprzęt można wykonać samemu, np. z puszki po piwie albo starego ekspresu do kawy.

Na paliwa ciekłe

Są to z reguły maszynki, które mogą pracować na różne paliwa – alkohol, benzynę, naftę, a nawet na olej napędowy, czy opałowy. Z angielskiego noszą nazwę multifuel albo dualfuel.

Niektóre działają tylko i wyłącznie na paliwa lekkie – benzynę, alkohol. W wielu jednak przypadkach można do nich stosować paliwo, które jest pod ręką – przykładem mało wybrednej maszynki jest XKG EX firmy MSR.

Elektryczne

Sprawdzą się tam, gdzie jest dostęp do sieci: na dobrze wyposażonych kempingach, w domkach letniskowych. Na wędrówki po górach i leśnych ostępach ich nie polecamy.

Kuchenka gazowa	Na kartusz gazowy	Na paliwko turystyczne	Kocher żelowy
Mastercook TG 5001SB	MSR Pocket Rocket	Esbit Pocket Stove	Kocher M71
Palnik spirytusowy	Palnik na paliwa ciekłe	Palnik elektryczny	Kociołek
Trangia Alcohol Burner	MSR Whisperlite International	MPM KT 021 ES	Hangel Bogracs 14 l

Parametry

Najistotniejsze z punktu widzenia użytkownika są dwie cechy kuchenek turystycznych, wielkość i wydajność.

Rozmiar

Im kuchenka mniejsza, tym łatwiej jest z nią podróżować. Najbardziej kompaktowe, najmniejsze i najbardziej poręczne to kuchenki na paliwa stałe. Przykładowo, kuchenka Esbit waży zaledwie 170 g. Złożoną można schować do kieszeni. 

Palniki alkoholowe są równie małe i poręczne. Skierowane są do odbiorców, którzy nie zatrzymują się na długo w jednym miejscu. W tym wypadku liczą się przede wszystkim gabaryty.

Zatem, jeśli potrzebujesz czegoś ekstremalnie małego, a przy tym będziesz gotować głównie wodę na herbatę lub zupki instant, wybierz jedną z powyższych opcji – paliwo stałe, kocher lub palnik alkoholowy.

Rozmiary kuchenek gazowych są bardzo różne. Mogą się one składać z pojedynczego palnika przykręcanego do butli lub umieszczanego bezpośrednio na kartuszu, a mogą też być wielopalnikowymi kuchniami. Istotny jest również rozmiar butli. Duże pojemniki na gaz mogą być podczas wędrówki ograniczeniem (butla z 3 kg gazu waży 6 kg). Do bardzo aktywnej turystyki warto rozważyć kupno kartuszy. Dostępne są mniejsze i większe pojemności – od 100 g do 500 g. 

Butle i kartusze gazowe o różnych pojemnościach
Jetboil Jetpower 100 g	Campingaz 270 230 g	Cadac 500 g	Butla 2 kg

Maszynki na paliwa ciekłe pod względem rozmiarów wypadają doskonale. Mogą być kompaktowe – niewielki palnik zamontowany na ok. półlitrowym zbiorniku na paliwo, lub palnik i butla połączone przewodem. I jedno i drugie łatwo spakować, niewiele waży (poniżej 500 g), a paliwo można dostać niemal we wszystkich częściach globu.

Swobodnie można taką kuchenkę zabrać na pokład samolotu, a paliwo dokupić już po lądowaniu.

Kuchnie elektryczne są dość duże (szerokość do 30 cm), ciężkie (grubo powyżej 1 kg) i wymagają podłączenia do sieci, można je więc polecić jedynie do gotowania podczas wypoczynku w domkach letniskowych.

W przypadku kociołków na ognisko nie ma zbyt wielu parametrów. Mamy jedynie ich pojemność i materiał, z jakiego zostały wykonane. Najczęściej jest to aluminium, czasem stal nierdzewna, żeliwo, zdarzają się też luksusowe wersje zrobione z miedzi.

Wydajność

Wydajność poszczególnych paliw doskonale ilustruje tabela ich kaloryczności:

I w takiej kolejności można przedstawić wyniki różnych testów przeprowadzanych przez amerykańskich speców od survivalu i biwakowania, którzy sprawdzali możliwości różnych kuchenek, zagotowując na nich wodę. 

Zagotowanie pół litra wody w maszynce na paliwa ciekłe firmy MSR zajmuje mniej niż 3 minuty. Przy tym butla o pojemności 600 ml, w zależności od zastosowanego paliwa, wystarczy na pracę od 100 do 170 minut.

Na drugiej pozycji znajdują się kuchenki gazowe. Zagotowanie filiżanki wody w miniaturowym palniku Jetboil to zaledwie jedna minuta. Przy tym 100 gramowy kartusz gazu wystarczy nawet na godzinę pracy.

Na szarym końcu znajdują się palniki alkoholowe i na paliwa stałe. Zagotowanie pół litra wody to minimum 7-8 minut, a w warunkach polowych, przy niewielkim wietrze, to grubo ponad 10 minut. Dlatego też w przypadku tych kuchenek konieczne jest stosowanie osłon. Paliwo stałe przechowywane jest w kostkach po 14 gramów (najpopularniejsze firmy Esbit). Jedna kostka pali się przez 12 minut, a jej temperatura podczas spalania może dochodzić do 700^oC.

Kuchnie elektryczne, najczęściej jedno- lub dwupalnikowe, są poza tą konkurencją, ponieważ zasila je prąd sieciowy. Mają moc w granicach od 1000 W do 2500 W i bez problemu błyskawicznie zagotujesz na nich wodę oraz ugotujesz pełnowartościowy posiłek.