Kilka pytań, zanim kupisz
Niektóre metody wędkowania nie wymagają używania kołowrotka, inne wręcz na nim się opierają. Pytania pomocnicze na pewno pomogą poruszać się w gąszczu internetowych informacji.
Jaką metodą zamierzasz łowić ryby najczęściej?
W jakich wodach zamierzasz łowić?
Rodzaje
Do wyboru masz kilka rodzajów kołowrotków. Jedne mają bardziej uniwersalny charakter, inne są dedykowane ściśle do danego rodzaju wędkarstwa.
Podstawowy podział dotyczy szpuli, na którą nawija się żyłka. I tak do wyboru są kołowrotki:
- z ruchomą szpulą
- ze stałą szpulą
Oś kołowrotka z ruchomą szpulą ułożona jest prostopadle do wędziska. Są to konstrukcje bardzo proste i mocne. Ten rodzaj kołowrotków używany jest do wędkarstwa spławikowego, gruntowego, muchowego oraz morskiego (multiplikatory). Obecnie najczęściej używane są przez muszkarzy i wędkarzy morskich.
Kołowrotki muchowe przeznaczone są tylko do jednego rodzaju połowów – na muchę. Są prostsze w budowie od kołowrotków tradycyjnych. Multiplikatory są to potężne kołowrotki do tzw. wędkarstwa castingowego, jerkingowego oraz morskiego. Są znacznie większe, pozwalają na nawinięcie dużej ilości żyłki lub plecionki. Są również trudniejsze w obsłudze. Montuje się je nie od dołu wędki, lecz odwrotnie – u góry. Są to konstrukcje bardzo mocne, z łatwością znoszące duże obciążenia. Służą do połowów słodkowodnych dużych ryb drapieżnych oraz do wędkowania morskiego.
Oś kołowrotka ze stałą szpulą ułożona jest równolegle do wędki. Kołowrotki ze stałą szpulą mają bardzo szerokie zastosowanie od wędkarstwa spławikowego po morskie.
| Z ruchomą szpulą | Ze stałą szpulą |
|---|---|
 |
 |
| Abu Garcia Diplomat | Shimano Twin Power CI 4 RA |
Kolejny podział dotyczy tzw. hamowania. Hamulec w kołowrotku jest rozwiązaniem, które pomaga uniknąć zerwania się ryby. W momencie, kiedy zdobycz nie daje za wygraną i mocno walczy, kołowrotek powoli wypuszcza żyłkę. Masz do wyboru kołowrotki:
- z przednim (górnym) hamulcem
- z tylnim (dolnym) hamulcem
Kołowrotki z górnym i dolnym hamulcem różnią się budową. Pierwszy ma blokadę umiejscowioną z przodu i hamuje bezpośrednio szpulę, drugi zaś z tyłu w mechanizmie, w przekładniach. Która konstrukcja jest lepsza? Zdania wędkarzy są podzielone. Zwolennicy przedniego hamulca chwalą sobie precyzję i możliwość łatwej regulacji. Są to konstrukcje prostsze i lżejsze, co nie jest bez znaczenia np. przy spinningu. Podstawową zaletą dolnego hamulca jest przede wszystkim niezawodność i łatwość regulacji podczas holu ryby. Jeżeli zamierzasz łowić duże okazy, np. dorsze na morzu, lepszym rozwiązaniem będzie dla Ciebie hamulec dolny.
| Przedni hamulec | Tylni hamulec |
|---|---|
 |
 |
| Okuma Motion FD | Dragon Destiny RD 600 i |
Niezależnie od tego, czy zdecydujesz się na kołowrotek z górnym czy z dolnym hamulcem, możesz wybrać sprzęt wyposażony w tzw. wolny bieg. To inaczej rozłączenie mechanizmu ze szpulą. Przy włączonym wolnym biegu żyłka może swobodnie rozwijać się ze szpuli. Jest to funkcja bardzo przydatna przy połowach dużych karpi, kiedy przy braniu konieczne jest popuszczenie żyłki. Są też kołowrotki wyposażone w tzw. hamulec walki. Jest to przełącznik, za pomocą którego zmniejsza się błyskawicznie tarcie hamulca i ryba wysnuwająca żyłkę trafia na mniejszy opór. Urządzenie to sprawdza się zwłaszcza przy połowach sandaczy, ale także przy holu innych okazowych ryb.
| Z wolnym biegiem | Z hamulcem walki |
|---|---|
 |
 |
| Robinson Freerunner | Daiwa Procaster X |
Parametry
Wbrew pozorom, kołowrotki to nie tylko korbka i szpulka do nawijania żyłki. Niektóre z nich to skomplikowane konstrukcje. Świadczą o tym choćby parametry. Oto najważniejsze z nich:
- przełożenie
- ilość łożysk
- pojemność szpuli
- masa
Przełożenie – od tego parametru zależy, jak szybko nakręcać się będzie żyłka na szpulę. Określa ilość obrotów szpuli po jednym obrocie korbki.
Na przykład, jeśli znajdziesz oznaczenie 5.2:1, oznaczać ono będzie 5.2 obrotu szpuli w trakcie jednego obrotu korbką.
Kołowrotki o różnych prędkościach sprawdzają się w różnych rodzajach wędkowania.
Jeśli łowisz głównie metodą gruntową i spławikową potrzebujesz kołowrotka z przełożeniami poniżej 5.0, jeśli szykujesz się na rybę drapieżną i spinning to poszukaj sprzętu z przełożeniem 5.0 lub wyższym. Kołowrotki z przełożeniami 6.0 i więcej doskonale sprawdzą się w wędkarstwie matchowym.
Ilość łożysk – to parametr chętnie wspominany przez specjalistów od marketingu. 10 łożysk nie oznacza wcale, że kołowrotek będzie lepszy od tego z 2 łożyskami. Bardziej skomplikowane, nie zawsze oznacza lepsze. Bardzo drogie multiplikatory mają po 3 – 4 łożyska i stanowią konstrukcje tak doskonałe, że można na nie wyholować nawet pokaźnych rozmiarów rekina.
Pojemność szpuli – to bardzo istotny parametr, dzięki któremu dowiesz się, ile żyłki możesz zmieścić na kołowrotku. Wartość ta podawana jest w metrach albo w jardach (0,91 m) i dla różnych grubości żyłki.
Należy również pamiętać o tym, że na szpulę nawiniesz o 15 – 25 proc. mniej plecionki, aniżeli żyłki o tej samej grubości.
Masa – ma również bardzo duże znaczenie. W przypadku połowów karpi, kiedy wędkę spokojnie oprzesz na podpórce możesz sobie pozwolić na ciężki kołowrotek, tym bardziej, że wymaga tego metoda wędkowania. Potrzebna jest duża szpula, aby możliwe były jak najdalsze wyrzuty. Taki kołowrotek może ważyć grubo ponad pół kilograma.
Inaczej rzecz przedstawia się jeśli wybierasz metodę spinningową. Podczas połowów dużo trzeba pracować i wędką i kołowrotkiem. Im więcej waży cały sprzęt, tym gorzej dla Ciebie. Po kilku godzinach spinningowania możesz stracić czucie w rękach. Dlatego do tej metody warto wybrać lekki kołowrotek, który będzie ważył w granicach 250 – 350 gramów.
Najcięższa artyleria to multiplikatory na połowy morskich potworów. Masywne i potężne potrafią ważyć nawet 4 kg! Jeśli jednak zamierzasz wyholować 150-kilogramową rybę, taki sprzęt jest niezbędny.
