Jak kupować zamek do drzwi? Strona 1 z 2

Na początek krótka, definicja z internetu: zamek to mechanizm wbudowany w drzwi, zabezpieczający dostęp do pewnej, ograniczonej przestrzeni, zwykle otwierany kluczem. Składa się z dwóch zasadniczych części – układu rozpoznającego klucz oraz mechanizmu ryglującego.

Wyłowiona z sieci definicja aż prosi się o uzupełnienie. Nie wszystkie zamki są bowiem wbudowane w drzwi i nie wszystkie potrzebują klucza. Jedną cechą wspólną większości zamków jest zastosowanie unikatowego kodu zapisanego w kluczu, karcie magnetycznej czy w mechanizmie zamka szyfrowego do zabezpieczenia rygla przed nieautoryzowanym otwarciem. Zacznijmy zatem od typów zamków.

Rodzaje

Zamki przede wszystkim należy podzielić ze względu na sposób ich montażu. Do wyboru masz:

• wpuszczane
• nawierzchniowe

Wpuszczane

Zamek wpuszczany Mul-T-Lock

Inaczej wewnętrzne. Montowane są w środku drzwi, w specjalnie przygotowanym do tego otworze. Rygiel po przekręceniu klucza wchodzi do wzmocnionego otworu w futrynie, blokując tym samym drzwi. Najpowszechniejszą formą zamków wpuszczanych są tzw. zamki podklamkowe.

Osobną odmianą zamków podklamkowych są zamki hakowe. Rygiel ma kształt masywnego haczyka i wysuwa się z puszki zamka poprzez półobrót. Ze względu na to, że zamki hakowe zajmują mniej miejsca i nie potrzebują tak głębokiego otworu w skrzydle, wybierane są do drzwi z PVC, aluminium i HDF. Przeznaczone są bardzo często do drzwi wewnętrznych – do łazienki, wc, sekretarzyka.

Nawierzchniowe

Zamek Cyklop TG61 firmy LOB

Zamki nawierzchniowe mocowane są do drzwi. Najczęściej z jednej strony otwierają się za pomocą klucza, z drugiej – za pomocą gałki lub zasuwy. Spotkać można również nazwy: nadrzwiowe lub zewnętrzne.

Zamki nawierzchniowe można zamontować na drzwiach, które są zbyt cienkie, aby umieścić w nich zamek wpuszczany. Mogą też stanowić dodatkowe zabezpieczenie,  wykorzystywane także wtedy, kiedy przebywasz wewnątrz mieszkania.

Według specjalistów, zamki wpuszczane gwarantują wyższy poziom bezpieczeństwa. Przyczyna jest prosta – trudniej sforsować system zabezpieczający umocowany w konstrukcji drzwi, aniżeli zamontowany na ich powierzchni. Oczywiście wiele zależy również od typu zamka, wkładki itp., o czym piszemy w dalszej części tekstu.

Należy też wspomnieć o zamkach rozporowych, wielopunktowych. Mogą one być zarówno nawierzchniowe jak i wpuszczane. Montowane są najczęściej w drzwiach antywłamaniowych (przeczytaj też Jak kupować drzwi wejściowe?). Od zwykłych zamków różnią się tym, że zamiast jednego rygla blokującego drzwi, są wyposażone w kilka rygli (np. siedem), które zamykają drzwi w dwóch płaszczyznach – z boku oraz u góry i dołu. Rzecz jasna, w tym przypadku zamek wpuszczany jest również lepszym rozwiązaniem, nie tylko ze względu na wyższe bezpieczeństwo, lecz także z powodów estetycznych. System sztab umieszczony na drzwiach nie należy do najpiękniejszych.

Kolejny podział zamków dotyczy sposobu kodowania informacji, dzięki której można otworzyć drzwi. W ofercie sklepów znajdziesz zamki:

• mechaniczne
• elektromechaniczne

Mechaniczne

Są to zamki tradycyjne, stosowane najczęściej. Są niedrogie, skuteczne, nie wymagają serwisowania i nie potrzebują zasilania prądem. Przesunięcie rygla odbywa się poprzez przekręcenie klucza. Bezpieczeństwo zależy od kombinacji ząbków, nacięć i nawierceń na kluczu.

Niektórzy producenci w najlepszych modelach wykorzystuję także magnetyczne kodowanie klucza. Zanim go przekręcisz, zamek musi rozpoznać unikatową zapisaną w kluczu informację magnetyczną. Daje to podwójne zabezpieczenie – kodem mechanicznym i magnetycznym.

Elektromechaniczne

Nazywane też elektronicznymi. W tym wypadku mamy do czynienia z połączeniem tradycyjnego zamka ze sterowaniem elektronicznym. Zamiast zwykłego klucza, klient otrzymuje kartę lub brelok do kluczy z zakodowaną informacją, która umożliwia otworzenie drzwi. Kod może być zmieniany. Pod odczytaniu niezbędnej informacji, impuls elektryczny zwalnia blokadę i pozwala na otworzenie drzwi klamką w tradycyjny sposób.

Zamki elektromechaniczne dzieli się na:

• off line
• on line

Off line najczęściej stosowane są w biurach, urzędach, a nawet mieszkaniach. Nie są one podłączone do centralnego systemu i każdy zamek pracuje niezależnie. Zamki on line wykorzystywane są przede wszystkim w hotelach. Takie rozwiązanie daje możliwość otworzenia zamka z poziomu recepcji. Nie pozostaje to bez znaczenia choćby z powodu bezpieczeństwa gości. W momencie zagrożenia pożarowego można łatwo odblokować wszystkie drzwi i ułatwić w ten sposób ewakuację.

Zamki elektroniczne wymagają zasilania z baterii (np. AA) lub sieci.

Na rynku znajdziesz także zamki elektromagnetyczne, które bardzo często stosuje się w drzwiach do klatek schodowych (współpracują z domofonami, elektronicznymi zamkami szyfrowymi), w śluzach bezpieczeństwa w bankach, w drzwiach sterowanych z pilota. Nazywane są elektrozaczepami, ryglami elektromagnetycznymi. Zasada działania jest prosta, impuls elektryczny uaktywnia elektromagnes i pozwala na otworzenie drzwi.

Pisząc o zamkach nie sposób pominąć modeli:

• szyfrowych
• zatrzaskowych
• biometrycznych

Szyfrowy zamek mechaniczny
Codelock O460

Zamki szyfrowe można również podzielić na mechaniczne i elektroniczne – w zależności od sposobu zapisania kodu. W elektronicznych informacje zakodowane są cyfrowo, w mechanicznych zaś mamy do czynienia z kombinacją sprężynowych zapadek, które ułożone w odpowiedniej kolejności odblokują klamkę. Zamki szyfrowe nie są polecane do drzwi zewnętrznych. Raczej powinny zabezpieczać schowki, składziki, drzwi między garażem a domem, wyłączone z powszechnego użytku pomieszczenia biurowe itp. Mimo że wszystkie zamki szyfrowe pozwalają na łatwą i szybką zmianę kodu, to rozszyfrowanie go wcale nie jest trudne. Wystarczy, że osoba, która chce dostać się do Twojego domu przyczai się w krzakach z kamerą o dużym zoomie i nagra moment, kiedy wpisujesz kod.

Wyższość zamka mechanicznego nad elektronicznym jest oczywista – nie potrzebuje zasilania i będzie działać, kiedy w bloku zabraknie prądu lub w zamku wysiądą baterie. W zamkach elektronicznych można natomiast wprowadzić trudniejsze kombinacje.

Dobrze, jeśli zamek szyfrowy elektroniczny daje również możliwość otworzenia drzwi za pomocą klucza. Wtedy przewaga zamka mechanicznego maleje.

Zamki zatrzaskowe mogą być wpuszczane i nawierzchniowe, mechaniczne, elektromechaniczne i szyfrowe. Wychodząc z pomieszczenia wystarczy zamknąć drzwi, a zamek zatrzaśnie się samoczynnie. Należy jednak pamiętać o tym, żeby zabrać ze sobą klucze. W przypadku zamku szyfrowego takich obaw nie ma, o ile zawsze pamiętasz układ cyfr.

Innym rozwiązaniem są zamki biometryczne, które rozpoznają zakodowane wcześniej odciski palców. Wystarczy przyłożyć kciuk do czytnika, poczekać chwilę aż odcisk zostanie zidentyfikowany i otworzą się drzwi. Współczesne zamki biometryczne pozwalają na zakodowanie nawet kilkuset różnych odcisków palców. Dzięki temu mogą być z powodzeniem wykorzystywane w siedzibach firm lub w urzędach.

Klasyfikacja zamków

Jeśli zależy Ci na zakupie zamka, który został dokładnie przetestowany i dzięki temu jego skuteczność została potwierdzona badaniami i odpowiednio sklasyfikowana, wybierz model posiadający certyfikat uprawnionej jednostki certyfikującej, np. Instytutu Mechaniki Precyzyjnej. Badania prowadzone są w oparciu o normę PN-EN 12209:2005 i obejmują bardzo szerokie spektrum zastosowania zamka, począwszy od jego kategorii użytkowej i kończąc na identyfikacji klucza. Wyniki badań zostają zapisane 12-cyfrowym kodem klasyfikacyjnym, z czego ostatnia cyfra dotyczy badania w oparciu o normę PN-EN 1300.

Jeśli chodzi o odporność na włamanie, najbardziej istotne są punkty 7 i 12. Postarajmy się rozszyfrować kod klasyfikujący zamek.

Pierwsza cyfra określa kategorię użytkową, która dzieli się na trzy klasy: 1 – mieszkania, 2 – biura, 3 – szkoły. Drugie oznaczenie dotyczy trwałości zapadki pod określonym obciążeniem. Ten parametr oznaczono aż dwunastoma klasami – A, B, C, F, G, H, L, M, R, S, W, X, przy czym klasa najniższa – A charakteryzuje się trwałością na poziomie 50 000 cykli bez obciążenia, zaś najwyższa X – 200 000 cykli przy obciążeniu 120 N. Trzeci podpunkt mówi o przydatności zamka do drzwi o określonej masie i sile zamykającej. Klasy określono cyframi od 1 do 9. Dla większości zamków stosowanych w domach i mieszkaniach klasyfikacja ta nie ma najmniejszego znaczenia, ponieważ najniższa, 1 klasa dopuszcza zamek do użytkowania drzwi o masie do 100 kg i sile zamykania do 50 N. Podpunkt czwarty przedstawia przydatność zamka do drzwi ognioodpornych i dymoszczelnych: 0  – nieodpowiedni, 1 – dopuszczony. Podpunkt piąty dotyczy bezpieczeństwa i charakteryzuje się jedną klasą – 0, co oznacza brak wymagań. Cyfra szósta opisuje odporność zamka na korozję i temperaturę. Jest osiem klas.

Jak już wspomnieliśmy, bardzo istotny i często wyszczególniany przez jednostki certyfikujące jest podpunkt siódmy, określający poziom zabezpieczenia i odporność zamka na przewiercenie. Jest siedem klas opisanych cyframi.

W podpunkcie ósmym określono rodzaj zamka i jego zakres zastosowania w zależności od rodzaju drzwi. Jest aż 16 klas:
A, S – wpuszczany, drzwi dowolne
B, H, K, P – wpuszczany, drzwi rozwierane
C, L – wpuszczany, drzwi przesuwne
D, T – wierzchni, drzwi dowolne
E, J, M, R – wierzchni, drzwi rozwierane
F, N – wierzchni, drzwi przesuwne

Cyfra dziewiąta mówi o rodzaju zamka – czy jest to zamek z wkładką czy też zastawkowy lub bez klucza. Podpunkt ten jest raczej mało istotny, ponieważ już na etapie kupowania większość klientów ma sprecyzowane wymagania. W każdym razie jest dziewięć klas opisanych literami O, A, B, C, D, E, F, G, H.
Dziesiąty podpunkt kodu określa typ mechanizmu zastosowanego w zamku i wyróżnia pięć klas, które niewiele mówią przysłowiowemu Kowalskiemu i raczej pozostają bez wpływu na wybór.
Pod numerem jedenastym zaszyfrowano termin identyfikacja klucza. Klasyfikacja opisana literami – O, A, B, C, D, E, F, G, H – określa minimalną liczbę zastawek. Klasa najniższa (O) nie stawia żadnych wymagań pod tym względem, najwyższa (H) wymaga przynajmniej osiem zastawek.

Dwunasta część kodu klasyfikacyjnego dotyczy odporności na włamanie, badanie zaś przeprowadzane jest w oparciu o normę PN-EN 1300. Eksperci sprawdzają ile czasu wytrzyma zamek poddany złodziejskim działaniom – wierceniu, piłowaniu, próbom ścięcia, wyrwania itp. Jest pięć klas.

Norma PN-EN 1300 określa również odporność na włamanie zamków HSL (High Security Locks) o specjalistycznym przeznaczeniu – do sejfów, szafek pancernych, pomieszczeń bankowych itp. Wyodrębniono cztery klasy – A, B, C, D. Poziom odporności rośnie wraz z kolejną literą alfabetu.

Wkładki

Dobierając zamek do mieszkania czy biura, warto rozważyć zakup modelu z wymienną wkładką bębenkową, która jest swojego rodzaju pośrednikiem między zamkiem a kluczem. W przypadku awarii, zgubienia lub kradzieży kluczy nie będzie konieczna wymiana całego zamka, lecz tylko wkładki. Jeszcze jedną zaletę takiego rozwiązania stanowią klucze – niewielkie, łatwe do przechowywania w kieszeni, portfelu oraz łatwe w użyciu. Wkładki bębenkowe można podzielić na dwa rodzaje:

• profilowe
• cylindryczne

Wkładki profilowe przeznaczone są do większości dostepnych na rynku zamków wpuszczanych. Budowę wkładki profilowej i sposób działania obrazuje poniższa grafika.

Przekrój wkładki keyTec AZ marki Winkhaus

Według europejskiej normy PN-EN 1303:2007 rozróżnia się cztery rodzaje wkładek bębenkowych.

jednostronna	Wkładka Spółdzielni Inwalidów "Metal"
dwustronna symetryczna	Klasyczna wkładka Gerda WKM1
dwustronna asymetryczna	Gerda WKE1
dwustronna symetryczna z gałką	Wkładka firmy EVVA

Powyższe rodzaje wkładek stanowią jedynie podstawę dodatkowych wariantów. Można znaleźć również wkładki dwustronne asymetryczne z gałką albo jednostronne (zwane też połówkowymi) z gałką.

Możesz wziąć pod uwagę zakup wkładki dwustronnej otwieranej niezależnie. Oznacza to, że będziesz mógł zamknąć drzwi nawet wtedy, kiedy klucz będzie znajdował się w zamku od wewnątrz.

Jeżeli chcesz mieć w drzwiach jeden wpuszczany zamek bez dodatkowego zamka zewnętrznego z zasuwą, koniecznie wybierz wkładkę z gałką. Takie są współczesne wymogi bezpieczeństwa, a także zdrowego rozsądku. Przypuśćmy sytuację, że w nocy doszło do pożaru, drzwi zaś są zamknięte na klucz, a klucz się zawieruszył. W takim momencie nie ma czasu na szukanie, a za dobór niewłaściwej wkładki można zapłacić najwyższą cenę.

Rodzaj wkładki należy dopasować do grubości drzwi, umieszczenia w nich zamka i własnych potrzeb. Jeżeli od wewnątrz nie chcesz używać do zamykania drzwi klucza, naturalnym wyborem będzie wkładka z gałką. Aby znaleźć właściwy rozmiar należy
Wkładka cylindryczna Gerda RIM4zmierzyć odległość między osią zamka a krawędzią drzwi oraz doliczyć grubość założonego później szyldu zamka. Rozmiar wkładki w milimetrach może być oznaczony w następujący sposób, np. 31/31 lub 28/36. W drugim przypadku masz do czynienia z wkładką asymetryczną, do zastosowania w sytuacji, kiedy z jednej strony chcesz np. założyć masywniejszy szyld albo otwór na zamek nie został wycięty symetrycznie. 

Wkładki cylindryczne przeznaczone są do zamków nawierzchniowych z zasuwą, tzw. łuczników. Tutaj nie ma podziału na różne rodzaje.