Kilka pytań, zanim kupisz
Wydawać by się mogło, że herbata to po prostu herbata, parzy się ją kilka razy dziennie. Nad czym się więc zastanawiać podczas zakupów? Tymczasem, jeśli chcesz sprawić sobie lub swoim gościom wyjątkową przyjemność oraz poznać inne rodzaje herbaty, niż (najpopularniejsza chyba) herbata czarna, warto przed udaniem się do sklepu (stacjonarnego czy internetowego) zastanowić się nad kilkoma kwestiami:
Masz ochotę spróbować innego rodzaju herbaty niż najpopularniejsza herbata czarna?
Znudziły Ci się herbaty w saszetkach, chcesz kupić herbatę liściastą, ale nie wiesz, jak ocenić jej jakość? Masz ochotę na herbatę zieloną lub czerwoną, ale obawiasz się, że ich specyficzny smak może Ci nie przypaść do gustu?
Zależy Ci na szybkości i wygodzie, więc pijesz herbatę ekspresową, ale chcesz wiedzieć, jak wybrać tę naprawdę dobrej jakości?
Rodzaje herbaty – podział ze względu na sposób przetworzenia
Zapewne nie raz obiły Ci się o uszy określenia „herbata czarna”, „herbata zielona”, czy „herbata biała”. Rzeczywiście, istnieje kilka rodzajów herbaty, jednak nie każdy początkujący smakosz herbaty zdaje sobie sprawę, że wszystkie one powstają z liści jednej rośliny – wspomnianej wyżej Camellia sinensis.
Czy wiesz, że to, jakiego rodzaju herbata powstanie, zależy od tego, w jaki sposób świeżo zerwane liście krzewu herbacianego zostaną przetworzone?
Zacznijmy więc od najbardziej popularnej herbaty – jakiej obróbce poddawane są liście, by powstała z nich herbata czarna?
Czarna herbata
Liście krzewu herbacianego, z których ma powstać czarna herbata, przechodzą cztery etapy obróbki. Pierwszy to więdnięcie, podczas którego liście są rozkładane na słońcu (lub suszone w maszynach) w celu odparowania z nich wody. Kolejny etap to zwijanie – podeschnięte liście zwijane są ręcznie. Jeśli w procesie obróbki używa się maszyn, liście są cięte i rozdrabniane na bardzo małe kawałki. Taki sposób obróbki określa się skrótem CTC (ang. crush – tear – curl, czyli, miażdżenie – rozrywanie – zwijanie). Oznaczenie to możesz spotkać na niektórych opakowaniach herbat wyprodukowanych tą metodą.
Podczas drugiego etapu procesu obróbki przerywane są ściany komórkowe w liściach, co daje początek kolejnemu etapowi przetwarzania, czyli fermentacji, podczas której liście poddawane są działaniu ciepłego powietrza. W wyniku tego zielone z początku liście stają się brązowe, by następnie w procesie suszenia zmienić barwę na czarną.
Fermentacja trwa od czterech do pięciu godzin i jest kluczowym etapem całej obróbki. To właśnie wtedy herbata uzyskuje swój ostateczny aromat, dlatego tak ważne jest, by proces ten był ściśle kontrolowany. Określenie „fermentacja” może być tu nieco mylące, ponieważ w przeciwieństwie do fermentacji zachodzącej np. przy produkcji alkoholi, w tym procesie nie biorą udziału żadne mikroorganizmy. W przypadku herbaty zachodzi prosta reakcja chemiczna – utlenianie.
Efektem takiej obróbki jest intensywny, wyrazisty smak i ciemnobrązowy kolor naparu.
Odmiany herbat czarnych to np.: Yunnan, Ceylon, Assam, Darjeeling, Lapsang Souchong, Golden Kenya.
Zielona herbata
Liście krzewu herbacianego przeznaczone na zieloną herbatę również muszą najpierw zostać poddane więdnięciu. Zaraz potem jednak są parzone parą wodną, dzięki czemu zachowują swój pierwotny zielony kolor (nie brązowieją, jak te, z których powstaje czarna herbata). Zielona herbata nie fermentuje. Po sparzeniu jest zwijana (cięta), a następnie suszona. Efektem takiej obróbki jest charakterystyczny trawiasty smak z nutą goryczki oraz zielono-żółtawy kolor naparu.
Odmiany herbat zielonych to np.:Genmaicha, Sencha, Gunpowder, Chun Mee.
Biała herbata
Herbata biała, podobnie jak zielona, nie jest poddawana procesowi fermentacji. Biała herbata uważana jest za rarytas wśród herbat, ponieważ do jej produkcji używa się tylko nierozwiniętych w pełni, najmłodszych herbacianych pączków z samego czubka krzewu. Zwane są one silver tips, ponieważ pokrywa je charakterystyczny srebrny meszek. W porównaniu z wyżej wymienionymi rodzajami herbat, biała jest przetwarzana w najmniejszym stopniu. Po zerwaniu, liście więdną, a następnie są suszone. Nie zwija się ich, by nie inicjować fermentacji – herbata biała nie jest poddawana temu procesowi.
Herbata biała pozostaje srebrnawa nawet po obróbce, odznacza się subtelnym, orzeźwiającym smakiem, pozbawionym trawiastej nuty, charakterystycznej dla herbat zielonych, a jej napar ma jasnosłomkowy odcień.
Odmiany herbat białych to np.: Pai Mu Tan, Shou Mei, Yin Zhen.
Żółta herbata
Mało kto wie, że istnieje również herbata zwana żółtą. W naszym kraju jest ona jeszcze mało popularna, chociaż można ją już dostać w sklepach internetowych. Herbata żółta wytwarzana jest z młodych pędów herbacianych i, podobnie jak czarna, należy do herbat fermentowanych, jednak proces ten jest w jej przypadku bardzo krótki. Poprzestaje się właściwie na reakcji, która zachodzi podczas zwijania liści (jak wspomnieliśmy, ten etap obróbki zapoczątkowuje proces utleniania). Herbata ta, spożywana głównie w Chinach, w swojej ojczyźnie cieszy się wielką estymą, jako niezwykle wyrafinowana i obdarzona subtelnym aromatem. Jej spożycie zarezerwowane było niegdyś dla rodziny cesarskiej.
Odmiany herbat żółtych to np.: Junshan Yinzhen, Huoshan Huangya, Huang Da Cha.
Czerwona herbata Ooolong
Nieco dłuższej fermentacji poddawana jest herbata czerwona, inaczej zwana Oolong, co po chińsku znaczy „czarny smok”. Fermentacja herbaty czerwonej zajmuje około dwadzieścia procent czasu potrzebnego do przeprowadzenia tego procesu w przypadku herbaty czarnej. Wynikiem takiej obróbki jest korzenny aromat i ciemny kolor naparu.
Odmiany herbat czerwonych Oolong to np.: Oolong Formosa, Milk Oolong.
Czerwona herbata Pu-Erh
Do herbat czerwonych zalicza się również bardzo popularną ostatnio herbatę Pu-Erh. Sposób jej produkcji odbiega jednak nieco od wyżej opisanych technologii przetwarzania zarówno herbat czarnych jaki i czerwonej Oolong. Pu-Erh, nazwana od miejscowości o tej samej nazwie, położonej w chińskiej prowincji Yunnan, gdzie powstaje, poddawana jest dodatkowo procesowi starzenia.
Fermentujące liście leżakują w specjalnych komorach, w których wystawiane są na działanie powietrza o ściśle określonej wilgotności i temperaturze. Proces ten może trwać nawet kilkadziesiąt lat. Taki sposób obróbki daje napar o bardzo ciemnym kolorze. Ma on wyraźny, ziemisty posmak. Z tego powodu Pu-Erh jest często aromatyzowana, nie wszyscy amatorzy herbaty akceptują bowiem ten specyficzny smak. Pu-Erh, jako jedyna herbata, oprócz formy liściastej, występuje też w postaci sprasowanych tabliczek lub kostek.
| Czarna herbata | Zielona herbata | Biała herbata | Pu-Erh |
|---|---|---|---|
 |
 |
 |
 |
| Czarna herbata, Dilmah | Zielona herbata Loyd Tea, Mokate | Biała herbata, Bio-Active | Herbata Pu-Erh z wiśnią i osmantusem, Posti |
2011-09-09 19:26 Fair Trade (2)