Jak kupować lornetkę? Strona 1 z 4

Kilka pytań, zanim kupisz
 

Jaką lornetkę powinien kupić miłośnik opery, teatru lub imprez masowych?
Na co przy zakupie lornetki musi zwrócić uwagę astronom-amator?
Jaka lornetka będzie idealna dla myśliwych?
Które parametry lornetki są ważne przy obserwacji ptaków?
Jaka lornetka jest idealna na wycieczki?
Jaką lornetkę powinien wybrać żeglarz?
Co charakteryzuje lornetkę uniwersalną?

Rodzaje lornetek

W zależności od budowy rozróżnia się 3 podstawowe typy lornetek

Lornetka prosta
Eschenbach Glamour

• prosta – jak sama nazwa wskazuje, jest to lorneta najmniej konstrukcyjnie skomplikowana. Służy przede wszystkim do obserwacji w teatrze, operze lub na imprezach masowych (w niektórych sklepach istniej właśnie taka specjalna kategoria lornetek).

Lornetka peryskopowa
(commons.wikimedia.org)

• peryskopowa – częściej znana jako lorneta nożycowa, składa się z dwóch peryskopów połączonych statywem w układzie litery V. Jej budowa pozwala obserwować odległe obiekty.

Lornetka pryzmatyczna
Nikon Action EX 7X35 CF

• pryzmatyczna – tę lornetę większość ludzi ma na myśli mówiąc: lornetka. W jej budowie zastosowano pryzmaty, które pozwalają dobrze widzieć pomimo większego rozstawu obiektywów niż rozstaw oczu człowieka (pryzmat Porro) lub przy rozstawie obiektywów takim samym jak oczy człowieka (typ Roof). 

Budowa lornetki

Lornetka składa się z 3 podstawowych elementów. Są to: obiektyw, okular i pryzmat. Te trzy elementy są mocowane
w odpowiedniej obudowie.

Obiektyw

Obiektyw Nikon Action EX 7X35 CFSłuży do zbierania jak największej ilości światła. Od jego rozmiarów i jakości wykonania zależy ilość zbieranego przez lornetkę światła, rozdzielczość i jakość uzyskiwanego obrazu. Im większy obiektyw, tym więcej zbieranego światła (czyli jaśniejszy obraz, mówiąc potocznie) i większa rozdzielczość. Tak naprawdę dobry obiektyw to najważniejsza część lornetki. Obiektyw składa się z kilku soczewek (w większości modeli są to dwie soczewki wykonane z różnego rodzaju szkła, w droższych modelach może być ich więcej – np. Nikon HG ma 3 soczewki).

Obiektyw daje obraz, który jednak – aby był powiększony – musi zostać skierowany do oka za pośrednictwem okularów.

Okular

Okular
Vortex DiamondbackSłuży do obserwacji obrazu wytworzonego przez obiektyw. W najprostszej postaci zawiera jedną soczewkę, jednak w większości lornetek stosuje się trzy (np. Nikon Action EX),
a najdroższe lornetki mogą mieć nawet pięć soczewek ustawionych w dwóch lub trzech grupach (np. droższe lornetki firm takich jak Carl Zeiss, Leica, Swarovski).

Obraz uzyskany przez obiektyw, który trafiałby do ludzkiego oka, byłby odwrócony (w okularze). Aby obraz docierał do oka w sposób właściwy, pomiędzy obiektywem a okularem znajduje się układ pryzmatów, które odwracają obraz. I wtedy przez okular widzisz obraz prawidłowo, a nie do góry nogami.

Pryzmat

Lornetka z pryzmatem w sytemie Porro
Pentax PCF WP IIPryzmat zbudowany jest ze szkła i ma co najmniej 2 płaskie ściany (nachylone do siebie). Promień światła załamuje się na obu skośnych powierzchniach pryzmatu (najprościej mówiąc: obraz odbija się w pryzmacie i wychodzi odwrócony).
Lornetki buduje się głównie w oparciu o dwa układy pryzmatów.

Pryzmat Porro

To najpopularniejszy i najtańszy układ pryzmatów. Temu układowi pryzmatów lornetka zawdzięcza swój charakterystyczny kształt.

W konstrukcji Porro pryzmaty nie są w jednej linii z obiektywem.

Ułożenie pryzmatów w systemie Porro wygląda następująco:
Budowa pryzmatu typu Porro na podstawie: www.starizona.com

Lornetki w systemie Porro dają zwykle lepsze obrazy (większą trójwymiarowość uzyskiwanych obrazów). Najtańsze modele można kupić już od 120 zł). Wadą jest wielkość lornetek (np. 115 mm długości i 118 mm szerokości – Nikon TRAVELITE V 8x25 CF) oraz fakt, że „łapanie” ostrości zaczyna się w stosunkowo dużej odległości od obiektu.

Pryzmat Roof (dachowy)

Lornetka typu dachowego (Roof)
Swarovski Optik SLC HD 8x42W tym systemie obiektyw, pryzmaty i okular ustawione są w jednej linii. To rozwiązanie przypomina dwie połączone ze sobą tuby, co daje to bardziej zwartą (w sensie szerokości) budowę niż w systemie Porro. Poniżej przedstawiamy ułożenie pryzmatów w systemie dachowym (ang. Roof):

Budowa pryzmatu typu Roof na podstawie: www.starizona.com

Ułożenie obiektywu, pryzmatu i okularu w jednej linii jest bardzo ważną zaletą dla tych, którzy cenią sobie niewielkie rozmiary lornetki (np. myśliwi, alpiniści, ornitolodzy). Budowa takiego układu jest trudniejsza niż systemu Porro (w systemie dachowym światło jest rozszczepiane na dwie wiązki, łączone później w jedną), dlatego lornetka z systemem dachowym musi być wykonana bardzo precyzyjnie oraz z najwyższej jakości materiałów.

Lornetki w systemie dachowym są poręczniejsze, ale też 2 do 3 razy droższe (przy takich samych własnościach optycznych – jeśli lornetka typu Porro kosztuje 2000 zł, to odpowiadająca jej parametrami lornetka typu dachowego będzie kosztować w przedziale od 4000 – 6000 zł). Wadą lornetek dachowych jest mniejsza trójwymiarowość obrazu – w przeciwieństwie do lornetek typu Porro.

Często lornetki typu Roof są minimalnie cięższe od lornetek w układzie Porro. Przy lornetkach z dużym obiektywem (powyżej 56 mm) różnica w wadze może wynosić od 100 do 300 g.