Zaznacz stronę

Dalmierze są urządzeniami, z których istnienia przeciętny Kowalski nie zdaje sobie nawet sprawy. Z drugiej strony wielu specjalistów nie wyobraża sobie bez nich życia. Przydają się w armii, leśnictwie i w budownictwie. Ale nie tylko. W różnych sytuacjach potrzeba jednak urządzeń nieco innych. Jaki jest wybór? Dowiesz się z naszego poradnika.

Odległość można zmierzyć krokami, licznikiem samochodowym lub rowerowym (zobacz jak kupować), linijką, metrem krawieckim albo za pomocą GPS-u. Można też postąpić profesjonalnie i kupić dalmierz.

A komu to potrzebne?

Dalmierze przydają się w wielu zawodach i wielu sytuacjach. Znajdują zastosowanie w armii, w fotografii, leśnictwie, łowiectwie, budownictwie, a nawet w sporcie.

Od kilku lat dopuszczone są do użytku podczas rozgrywek golfowych. Zawodnik może sprawdzić odległość do dołka i na podstawie wyniku dobrać odpowiedni kij.

Rodzaje

Są trzy podstawowe rodzaje dalmierzy:

  • optyczne
  • ultradźwiękowe
  • laserowe

Optyczne – składają się z układów dwóch niemal równoległych obiektywów. Muszą one zostać ustawione w taki sposób, aby obrazy z obu pokryły się w jeden. Pomiaru dokonuje się na podstawie pomiaru kąta paralaksy osi optycznych obu obiektywów.

Tego rodzaju dalmierze stosowane są np. w fotografii – w specjalnych aparatach, w których w ten sposób ustawia się ostrość.

Dalmierze optyczne służyły dawniej w wojsku – w artylerii i marynarce wojennej.

Ultradźwiękowy Stanley Intellimeasure
Ultradźwiękowy Stanley Intellimeasure
Wciąż, choć coraz rzadziej stosowane są w łowiectwie – wiele celowników optycznych wyposażono w dalmierze, dzięki którym podczas mierzenia do celu można uwzględnić trajektorię pocisku. Są to urządzenia z podświetlaną podziałką i mechanizmem kompensacji spadku pocisku.

Ultradźwiękowe – zwane również elektromagnetycznymi. Ich działanie opiera się o nadajnik i odbiornik fal radiowych o określonej częstotliwości. Emitowany dźwięk odbija się od obiektu, do którego odległość ma zostać zmierzona, i następnie wraca do odbiornika. Odległość obliczana jest na podstawie czasu między emisją a odbiorem fali dźwiękowej.

Takie urządzenia stosowane są w radionawigacji czy radiolokacji.

Są również urządzenia ultradźwiękowe przeznaczone dla branży budowlanej.

Laserowe – zasada działania jest podobna jak w przypadku dalmierzy ultradźwiękowych, z tym że falę dźwiękową zastępuje tutaj wiązka laserowa. Dzięki temu proces pomiaru trwa krócej i jest dokładniejszy.

Dlatego też dalmierze laserowe niemal całkowicie wyparły urządzenia optyczne i ultradźwiękowe.

Leica Distro D510
Leica Distro D510 
Jest kilka typów dalmierzy laserowych. Inne urządzenia stosowane są w budownictwie, inne w oddziałach paramilitarnych, leśnictwie czy łowiectwie, a jeszcze inne w armii.

Dla budownictwa – formą przypominają przerośnięty kalkulator lub telefon komórkowy sprzed 15 lat. Mają niewielki zakres pomiaru, ale za to są bardzo dokładne. Oferują spory wachlarz funkcji bardzo przydatnych w budownictwie.

Budowlańcy, którym zależy na dokładnych i wiarygodnych pomiarach powinni poszukać urządzeń atestowanych w oparciu o normę PN-17123.

Dalmierze dla łowiectwa i leśnictwa mają znacznie większy zasięg i wbudowane są w lornetki lub lunety.

Podobnie jest w przypadku urządzeń militarnych – mają one jednak o wiele większy zasięg od dalmierzy myśliwskich i są umieszczone w „pancernych” obudowach.

Parametry

Podstawowe parametry dalmierzy to:

  • zakres pomiaru
  • dokładność pomiaru

W przypadku dalmierzy budowlanych nie tyle istotny jest górny pułap zakresu pomiaru, co raczej dokładność urządzenia. Dlatego też zasięg nie jest imponujący i wynosi 40 – 80 metrów. Najlepsze dalmierze budowlane (np. Leica Distro D510) mają zakres pomiaru od 5 cm do 200 metrów. Dokładność pomiaru jest za to imponująca – mogą wystąpić odchylenia jedynie o 1 – 1,5 mm!

Vortex Ranger 1000 o zasięgu 1000 jardów
Vortex Ranger 1000 o zasięgu 1000 jardów
Urządzenia łowieckie mają znacznie większy zakres pomiaru – od kilku do nawet 1200 m. W przypadku dalekich pomiarów błąd może wynieść nawet +/- 3 m.

Dalmierze wojskowe mają potężny zasięg sięgający 25 km, a przy tym obarczone są niewielkim marginesem błędu rzędu kilku metrów. Nie są jednak dostępne na oficjalnym rynku.

Istotne są także następujące parametry (zwłaszcza w przypadku dalmierzy budowlanych):

  • zakres temperatury pracy i przechowywania
  • pamięć pomiarów
  • jednostki pomiaru
  • minimalna wyświetlana jednostka
  • średnica plamki lasera
  • żywotność baterii

Zakres temperatury pracy i przechowywania dalmierzy jest nieco inny. Należy pamiętać o tym, że są to urządzenia elektroniczne, które słabo znoszą niskie temperatury. Większość urządzeń można przechowywać w nawet w 25-stopniowym mrozie, jednak nie będą w takiej temperaturze poprawnie pracować. Z reguły zakres temperatury pracy wynosi od – 10oC do +50oC.

Dobre dalmierze budowlane wyposażone są w pamięć pomiarów. Niektóre modele zapamiętują ostatnie trzy, inne ostatnich trzydzieści pomiarów.

Z reguły są też wyposażone w przelicznik miar i mogą podawać odległość w centymetrach, metrach, stopach, jardach.

W wielu urządzeniach minimalną wyświetlaną jednostką pomiaru jest 0,1 mm.

Średnica plamki lasera zmienia się w zależności od mierzonego obiektu. Na przykład w Leice Distro D510 dla odległości 10, 50 i 100 metrów wynosi ona odpowiednio 6, 30 i 60 mm. Parametr ten jest o tyle ważny, że na świeżo otynkowanym murze często laser jest słabo widoczny. Dlatego warto używać specjalnych, zwiększających kontrast okularów, żeby pomiarów dokonywać dokładnie.

Żywotność baterii w różnych modelach waha się od 500 do 5 000 pomiarów.

Jako że dalmierze łowieckie lub militarne wbudowane są w lornetki lub lunety charakteryzują się parametrami urządzeń optycznych takimi jak:

  • powiększenie
  • średnica obiektywu (efektywna)
  • pole widzenia kątowe/liniowe
  • źrenica wyjściowa
  • odstęp źrenicy

Powiększenie to parametr informujący o tym ile razy względem nieuzbrojonego oka zostanie powiększony obraz widziany przez urządzenie. Najczęściej w dalmierzach parametr ten wynosi 4 – 7 x.

Średnica obiektywu to jeden z najważniejszych parametrów, ponieważ decyduje z jednej strony o poręczności dalmierza, z drugiej o ilości wpadającego doń światła. Określa średnicę przedniej soczewki dalmierza i najczęściej waha się w przedziale od 20 do 30 mm.

W przypadku urządzeń wojskowych często wartość ta jest większa i wynosi np.. 50 mm.

Pole widzenia określa wycinek widzianego przez urządzenie obszaru. Im jest szerszy, tym łatwiej namierzyć obiekt, do którego odległość chcesz zmierzyć. Pole widzenia kątowe określa się w stopniach, zaś liniowe w metrach przy maksymalnym zakresie odległości. Na przykład – pole widzenia kątowe dla urządzenia Vortex Ranger 1000 wynosi 6o, pole liniowe 96/914.

Oznacza to, że przez okular zobaczysz jedynie wycinek rzeczywistości jak wycinek koła o kącie 6o oraz przy maksymalnej odległości 914 metrów wycinek przestrzeni o szerokości 96 metrów.

Źrenica wyjściowa określa średnicę plamki światła padającego przez urządzenie na źrenicę. Żeby widzieć wyraźnie wartość ta powinna być mniejsza niż 7 mm. I z reguły jest. Jeżeli producent nie podaje tego parametru, łatwo wyliczyć go samemu. W przybliżeniu odpowiada iloczynowi średnicy obiektywu przez powiększenie. 3,5 do 5 mm to wartość dobra.

Odstęp źrenicy określa w jakiej odległości od urządzenia może znajdować się nasze oko i wciąż dobrze przez nie widzieć. Dobrej jakości dalmierze mają tę wartość na poziomie 16 – 20 mm.

Warto też pamiętać o tym, że dalmierze są urządzeniami przenośnymi. Dobrze więc wybierać takie, które mają jak najbardziej kompaktowe rozmiary i niewielką wagę. Większość urządzeń dostępnych na rynku spełnia te wymogi.

Jeżeli dalmierze mają pracować w różnych warunkach, a podczas polowań czy na budowie łatwo nie jest, dobrze byłoby gdyby były odporne na pył, błoto i wodę. Dla formalności warto przed zakupem sprawdzić, czy wybrany model jest wodoodporny.

Funkcje

W przypadku dalmierzy sportowych, leśnych czy militarnych, paleta funkcji jest dość ograniczona. Mogą mierzyć odległość do danego punktu, odległość między dwoma obiektami oddalonymi od urządzenia oraz wysokość (w dalmierzach leśnych).

Dalmierze budowlane mają znacznie więcej możliwości. Oto co można znaleźć w ich menu:

  • obliczanie powierzchni
  • obliczanie kubatury pomieszczeń
  • mierzenie wysokości w oparciu o twierdzenie pitagorasa
  • funkcje trygonometryczne
  • pomiar ciągły
  • pamięć ostatnich pomiarów (3 – 30 pozycji)
  • mierzenie kątów nachylenia

Urządzenia takie na budowie są doskonałym pomocnikiem. Ułatwiają np. wyliczenie ilości farby koniecznej do pomalowania danej powierzchni.

Akcesoria dodatkowe

Akcesoria do dalmierzy to nie tylko paski na rękę, pokrowce i torby, ale też szereg pozycji, które w znaczący sposób mają wpływ na jakość pracy.Okulary Leica
Okulary Leica

Do takich przedmiotów należą:

  • tarczki/tyczki
  • okulary
  • statywy

Tarczki są niezbędne do dalekich pomiarów w przypadku dalmierzy budowlanych. Przydadzą się również w sytuacji, kiedy dalmierzem laserowym trzeba będzie określić odległość w miejscu, gdzie nie będzie żadnego punktu odniesienia – ściany, drzewa itp.

Okulary są bardzo ważnym elementem do pracy z dalmierzami laserowymi budowlanymi. Poprawiają kontrast i sprawiają, że plamka lasera jest lepiej widoczna, co znacznie ułatwia celowanie.

Statywy pomagają w dokonywaniu precyzyjnych pomiarów np. wysokości lub kąta nachylenia dachu. No i odciążają ręce.

Producenci i ceny

Dalmierze oferowane są przez kilku producentów.

Myśliwskie/sportowe/leśne/militarne znajdziesz w ofercie następujących firm:

  • Bresser
  • Bushnell
  • Leica
  • Nikon
  • Swarovski Optik
  • Yukon
  • Vortex
  • Walther

Budowlane zaś u tych producentów:

  • CST/Berger
  • Leica
  • Bosch
  • Makita
  • Stabila
  • Stanley
  • Toolcraft

Najtańsze dalmierze ultradźwiękowe można kupić już poniżej 100 zł. Jeżeli jednak chcesz kupić sprzęt wyższej klasy, przygotuj się na wyższe wydatki. Budowlane dalmierze laserowe kosztują ok. 500 zł, ale mówimy o modelach prostszych. Za urządzenia bardziej zaawansowane zapłacisz nawet ponad 1000 zł. Za najlepsze profesjonalne rozwiązania z bardzo rozbudowaną paletą funkcji z portfela trzeba wysupłać ponad 2 000 zł!

Ceny dalmierzy sportowych, myśliwskich czy leśnych wahają się w granicach od 500 zł do 5000 zł.

Podsumowanie

Różne dalmierze przydadzą się do różnych celów. Jedne lepiej sprawdzą się na polowaniu, inne na placu budowy. Jedne będą mierzyć odległości w setkach metrów, inne policzą powierzchnie lub kubaturę lokalu. Dlatego przed zakupem warto sprecyzować swoje potrzeby i dopiero wtedy podjąć właściwą decyzję.

Życzymy udanego zakupu!

Jaki dalmierz kupić?
4.6 (92%) 25 votes