Jakie jaja kupić?

Spór dotyczący tego, co było pierwsze – jajko czy kura, trwa do dziś i pewnie na zawsze pozostanie nierozwikłany. Jedno jest pewne – w kuchni prym wiedzie jajko.
Jak wybrać to dobrej jakości? Na te, i na kilka innych pytań, odpowiemy w tym artykule.

Rodzaje

 Jaja kurze

To zdecydowanie najpopularniejszy, najczęściej spożywany rodzaj jajek. Jaja kurze ważą od 53 do 73 gramów, są niewielkie (ich średnica wynosi około 6-7 cm), można je kupić w każdym sklepie. Takie jaja  w wersji „na miękko” czy „na twardo” to nieodzowny składnik polskiego śniadania.

Specjalnym rodzajem kurzych jaj są jaja od kury zielononóżki. To typowo polska rasa kur, znana od ponad 100 lat. Obecnie jest zagrożona wyginięciem i dlatego chowa się ją wyłącznie w warunkach ekologicznych. Jaja, które znosi są uważane za dobre jakościowo, zawierają o 30% mniej cholesterolu niż pozostałe jaja kurze.

Jaja przepiórcze
Jajka przepiórcze coraz częściej goszczą na polskich stołach. Są niewielkich rozmiarów (średnica wynosi około 1,5 cm), a ich skorupki są pokryte małymi, brązowymi plamkami. Uważa się je za bardzo zdrowe, zawierają mniej cholesterolu i tłuszczu niż jaja kurze, ich białko nie uczula. Są też bardzo trwałe – można je przechowywać w lodówce nawet 3 miesiące. Jedno jajo kurze odpowiada wartości kalorycznej ok. 4 jaj przepiórczych. 4-5 jajek przepiórczych odpowiada jednemu jajku kurzemu.

Jaja gęsie

Gęsie jaja trudno kupić w wielkomiejskich sklepach spożywczych. Dostać je można w zasadzie tylko przez internet lub od zaprzyjaźnionej gospodyni domowej. Jaja gęsie są nieco większe niż kurze, ich skorupka jest dużo twardsza. Są oleiste, zawierają więcej tłuszczu niż jaja kurze, są od nich bardziej pożywne, ale też – ciężkostrawne. Świetnie nadają się do wypieków.

Jaja strusie

To największe jajka, ich waga wynosi około 1,5 kilograma (żółtko waży koło 300 gramów), a skorupa ma około 3 mm grubości i do jej przebicia są potrzebne specjalne narzędzia (np. dłuto). Takie jaja to rarytas, niełatwo je dostać, hodowli strusi jest w Polsce niewiele. Jajo strusie to odpowiednik aż 30-40 jaj kurzych.

Oprócz tego, na niektórych polskich stołach goszczą okazyjnie jaja kacze (ich żółtko jest większe niż żółtko jaj kurzych) czy jaja indycze (duże, o średnicy ok. 6 cm) lub malutkie jajka perlicze (zawierają mniejszą ilość cholesterolu).

Jajko kurze Jajko gęsie a kurze Jajko przepiórcze a kurze Jajko strusie a kurze
jajo kurze jajo gęsie a kurze jajo przepiórcze a kurze jajo strusie a kurze

Skład

Nawet małe dziecko wie, że jajko składa się z żółtka, białka i skorupki. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę z tego, jakie wartości odżywcze zawierają poszczególne składniki i jak na ich podstawie ocenić jakość jaja.

Żółtko

Żółtko to witaminowa i mineralna bomba odżywcza. Doniesienia o tym, że spożywanie go podnosi poziom cholesterolu we krwi, należy włożyć między bajki: lecytyna, którą zawiera, ogranicza wchłanianie złego cholesterolu we krwi, a więc w rezultacie wpływa korzystnie na poziom dobrego. Oto co jeszcze „potrafi” żółtko:

  • chroni wzrok – żółtko to główne źródło lecytyny, czyli substancji, która działa jak wewnętrzne, przeciwsłoneczne okulary. Lecytyna zapobiega uszkodzeniom siatkówki, zmniejsza wrażliwość oczu na światło;
  • poprawia koncentrację i pamięć – lecytyna zawarta w żółtku zamienia się w cholinę, a ta – usprawnia pracę mózgu;
  • dostarcza niezbędnych witamin – żółtko zawiera witaminę E (eliksir młodości, odpowiedzialną za zdrowy wygląd skóry), witaminę PP (reguluję pracę układu nerwowego) i witaminy z klasy B (regulują pracę całego organizmu);

Dzięki zawartości nienasyconych tłuszczów, które występują także w mleku matki, żółtka są bardzo ważnym składnikiem niemowlęcej diety. Żółtko można podawać dziecku już od siódmego miesiąca życia.

Niektóre jaja celowo wzbogaca się o witaminy i inne cenne dla organizmu pierwiastki (selen, witamina E, jod). Takie jaja nazywa się biojajami.

Żółtko a jakość

Kolor żółtka zależy od tego, czym żywiona jest kura. Kury, które karmi się pszenicą znoszą jajka z żółtkami o bladożółtym kolorze, żółtka jaj kur karmionych kukurydzą mają z kolei pomarańczowy odcień.

Kury z hodowli ekologicznych, czyli tak zwane „kury szczęśliwe”, które żywią się ziarnem i zieleniną, a nie przemysłowa karmą, znoszą jajka z żółtkiem w kolorze mlecza – jaskrawym, żółtopomarańczowym. Takie jajka zawierają najwięcej witamin i minerałów.

Niestety, moda na jajka o jaskrawych żółtopomarańczowych żółtkach sprawiła, że wielu właścicieli zwykłych hodowli klatkowych zaczęło karmić kury paszami z dodatkiem karotenu, który barwi żółtka i sprawia, że wyglądają jak żółtka jaj ekologicznych.

Białko

Białko jest niskokaloryczne i zawiera śladowe ilości tłuszczu. To źródło aminokwasów, które są odpowiedzialne m.in. za budowę mięśni (dlatego jajka są obowiązkowym składnikiem diety sportowców). Aminokwasy zawarte w białku są przyswajalne przez organizm prawie w 100%.

Jedno jajko zawiera też połowę dziennej zalecanej dawki sodu. Sód normuje ciśnienie i zapobiega odwodnieniu. Nie poleca się go jednak osobom cierpiącym na nadkwasotę.

Uwaga! Białko może powodować alergię. Osobom uczulonym na nie poleca się jaja przepiórcze, które nie zawierają uczulającego składnika i są bezpieczne dla alergików.

Białko a jakość

Świeże białko powinno być klarowne i gęste, sztywno otaczać żółtko. Białko nieświeżego jaja z kolei jest płynne, a żółtko rozpływa się w nim zaraz po rozbiciu jaja.

Skorupka

Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, jak cennym składnikiem jajka jest jego skorupka. To źródło wapnia, cynku, żelaza, fluoru i innych cennych dla zdrowia pierwiastków.

Rozdrobniona, wyparzona we wrzątku skorupka dodawana do pokarmów wzmacnia włosy i paznokcie, leczy chroniczny katar i zapobiega chorobom dziąseł.

Skorupka a jakość jajka

Pewnie nie raz zastanawiało Cię, czemu niektóre jajka dostępne w powszechnej dystrybucji są zabrudzone. Jeśli myślisz, że lepiej wybrać jajka z czystymi, błyszczącymi skorupkami, jesteś w błędzie. Mycie jajek przed dystrybucją nie jest wskazane. Umyte pod wodą jajko jest pozbawione naturalnej warstwy ochronnej i narażone na przedostanie się do niego bakterii.

Skorupka każdego jaja ma inne właściwości:

  • Jajo kurze – skorupka jest cienka, bardzo łatwo ją rozbić. Kolor zależy od gatunku kury, nie warto się więc sugerować barwą jajka;
  • Jajo przepiórcze – jego skorupka jest nakrapiana małymi, brązowymi plamkami. Do rozłupania takiego jajka najlepiej użyć noża, pod skorupką znajduje się błona, którą należy przeciąć;
  • Jajo strusie – jego skorupka jest zdecydowanie najtwardsza i ma 3 mm grubości. Do jej przebicia potrzebne są specjalne narzędzia, np. dłuto;
  • Jajo gęsie – jego skorupka jest bielsza i nieco grubsza niż skorupka jaja kurzego, trudniej ją przebić;

Jakie jaja na wydmuszki? Na wydmuszki najlepiej nadają się jaja o grubszej skorupce. Popularne są wydmuszki z jaj gęsich (można je kupić na internetowych aukcjach). Szczególnie cenione są wydmuszki i pisanki wykonane z jaj strusich. Ich ceny dochodzą do 250 złotych. Dzięki grubej skorupce są wyjątkowo trwałe.

O jakości i świeżości jaj świadczy też wielkość komory powietrznej, która znajduje się pod skorupką. Im jajo starsze, tym komora powietrzna większa. Najświeższe jaja mają komorę wielkości 4 mm, najstarsze – koło 9 mm.

Co to są jaja dezynfekowane? Dezynfekcja polega na usunięciu ze skorupki bakterii i różnego rodzaju pleśni przy pomocy promieni UV-C. Jaja dezynfekowane są szczególnie polecane placówkom zbiorowego żywienia, gdzie utrzymanie higieny jest utrudnione.

Co to są jaja bez GMO (Genetically Modified Organisms – Organizmy Modyfikowane Genetycznie)? Jaja bez GMO pochodzą od kur karmionych paszą, która nie zawierają modyfikowanych genetycznie składników. Informacja o braku GMO jest podawana na opakowaniu.

Etykieta jaj kurzych

Zanim zdecydujesz, które jajka kupić, naucz się czytać etykietę. Skupimy się na oznaczeniach najpopularniejszych, kurzych jajek.

Klasa jajek

  • Klasa A – zdecydowana większość jajek dostępnych w dystrybucji to jajka klasy A. Taka klasa oznacza, że jajko jest świeże, jego skorupka nie jest popękana, a białko – płynne i klarowne. Wysokość komory powietrznej nie powinna przekraczać 6 mm;
  • Klasa A-ekstra – to jajka najświeższe, nie starsze niż siedem dni od daty pakowania. Takie jajka to rarytas, niestety niełatwo je dostać w sklepach. Komora powietrzna nie powinna być większa niż 4 mm;
  • Klasa B – czyli jajka drugiej klasy. Komora powietrzna takich jaj nie powinna być większa niż 9 mm;

Jajka niesortowane i nienadające się do sprzedaży detalicznej to jajka klasy C.

Informacja o klasie jajek powinna być podana na opakowaniu.

Chów

Kolejną, bardzo istotną informacją, jaka koniecznie musi się znaleźć na skorupce jaja, a powinna też znaleźć się na opakowaniu (na etykiecie bądź na wewnętrznej częsci pokrywki), jest informacja o sposobie chowu kur (inaczej – kodzie systemu hodowli).

Oznacza się go cyframi od 0 do 3. Oto, co kryją poszczególne cyfry:

  • 0 – oznacza, że jajka podchodzą od kur z chowu ekologicznego. Co to znaczy? W skrócie – wolny wybieg, naturalne metody kamienia, a co za tym idzie – dobry, wyraźny smak jaj. Kury hodowane metodą ekologiczną to „kury szczęśliwe”, a takie hodowle uważane są za „drobiowy eden”.
  • 1 – oznacza, że jaja pochodzą z chowu wolnowybiegowego. Takie kury znoszą jaja na grzędach, ale mają stały dostęp do wybiegu na świeżym powietrzu.
  • 2 – oznacza, że jaja pochodzą od kur z chowu ściółkowego. Takie kury trzymane są w ciasnych budynkach hodowlanych, nie mają wybiegu.
  • 3 – oznacza, że jaja pochodzą od kur z chowu klatkowego. To najtańsza metoda chowu, uważana przez wielu za drastyczną. Kury hodowane metodą klatkową są ściśnięte, nie mają przestrzeni.

Chów klatkowy potępiają ekolodzy, powstaje wiele akcji, które zniechęcają do kupowania jajek z oznaczeniem „3” Przykładem takiej akcji jest inicjatywa Nie kupuj trójek, którą promuje teledysk „Eggman’s awakening” (Przebudzenie Pana Jajo).

Recykling kury? Niestety. To częsta praktyka stosowana przez klatkowych hodowców. Kurę, która przestaje być nośna, zamyka się w ciemnym pomieszczeniu, dzięki czemu „rodzi się na nowo” i znowu zaczyna znosić jajka.

Uwaga! Od rodzaju chowu zależy jakość jajek. Kury z chowu ekologicznego (żywiące się tym, co znajdą na ziemi) znoszą jajka pełne witamin i minerałów, kury karmione najtańszą paszą (z chowu klatkowego) znoszą jajka gorszej jakości.

Jaja z chowu ekologicznego Jaja z wolnego wybiegu Jaja z chowu ściółkowego Jaja z chowu klatkowego
 Jaja ekologiczne, Jan Słowikowski  Czachorowski, Jaja z wolnego wybiegu  Fermy Drobiu Woźniak Gajewski, Jaja ze wsi
 Jan Słowikowski Czachorowski Fermy Drobiu Woźniak Invest Michel

Wielkość

Wielkość jajek oznaczana jest symbolami:Różnice w wielkości niektóych klas jaj, Augustyniak
Różnice w wielkości klas jaj, Augustyniak

  • S – jaja małe, ważące mniej niż 53 g
  • M – jaja średnie, ważące od 53 do 63 g
  • L – jaja duże, ważące od 63 do 73 g
  • XL – jaja bardzo duże, ważące ponad 73 g

Wybierając jajka typu L i XL koniecznie sprawdź, z jakiego chowu pochodzą. Jajka ekologiczne są zazwyczaj mniejsze (S,M), duży rozmiar może oznaczać, że jajka pochodzą z chowu klatkowego.

Kod na skorupce

Każde jajko dopuszczone do dystrybucji powinno mieć specjalne oznaczenie na skorupce. Takie oznaczenie ma postać kodu, w którym, w kolejności, znajdują się:

  • cyfra oznaczająca rodzaj chowu;
  • dwie pierwsze litery państwa członkowskiego Unii Europejskiej (np. PL);
  • weterynaryjny numer identyfikacyjny, na który składa się: kod województwa, kod powiatu, kod zakresu działalności, kod firmy w danym powiecie;

Na etykiecie jaj przepiórczych znajduje się jedynie informacja o producencie (powinna być dokładna, sprawdź, czy podany jest adres i telefon).

Przykładowa etykieta, zawierająca wszystkie niezbędne informacje:

Etykieta, Gajewski, schemat
Etykieta, Gajewski

Producenci i ceny

Producenci

Już wiesz, że kupno dobrych jakościowo jajek nie jest proste. Biorąc pod uwagę opisane przez nas kryteria, koniecznie przyjrzyj się też producentowi.

Producentów jest oczywiście wielu. Oto kilka przykładów:

  • Ferma Drobiu „Baron – Wróbel”
  • Ferma Drobiu Henryk Borkowski
  • Fermy Drobiu Woźniak Sp. z  o. o.
  • Ferma Opatkowice
  • Omegadrób Sp. z  o. o.
  • Specjalistyczne Gospodarstwo Drobiarskie Augustyniak
  • Specjalistyczne Gospodarstwo Drobiarskie Zbigniew Gawroński

Producenci jaj często korzystają z usług dystrybutorów, którzy opatrują opakowania swoim logo. Najpopularniejsze to: Czachorowski, Invest Michel, Ferma Oldar, Gajewski.

Producenci jaj przepiórczych to, m.in. Fermy Drobiu Woźniak i Fermy Przepiórek. Kupując jaja przepiórcze, koniecznie sprawdź, czy na opakowaniu są podane dane teleadresowe producenta.

Jaja strusie
to rarytas, który niełatwo kupić. Niektóre delikatesy (np. Alma) posiadają je w swojej ofercie, ale większość kupuje się bezpośrednio z hodowli. Ważne, żeby kupować w sprawdzonych punktach. Polski Związek Hodowców Strusi to organizacja zrzeszająca większych hodowców, warto sprawdzić, czy hodowla, w której kupujesz jajo strusie, należy do PZHS. Jaja strusie ma w swojej ofercie m.in. firma Gajewski.

Ceny

Ceny jaj kurzych są ustalane odgórnie, dlatego wahania są niewielkie i wynoszą, w zależności od producenta, od kilku do kilkunastu groszy.

W tabeli znajdziesz orientacyjne ceny jaj kurzych:

Rodzaj chowu Cena sztuki jajka
klatkowa (3) ok. 0,50 gr
ściółkowa (2) ok. 0,90 gr
wolny wybieg (1) ok. 1 zł
ekologiczna (0) ok. 1,50 zł


  Jaja sprzedaje się w opakowaniach zawierających od 4 do 30 sztuk.

Opakowanie 6 sztuk Opakowanie 30 sztuk
Fermy Drobiu Woźniak Sp. z o. o. Fermy Drobiu Woźniak Sp. z o. o.
  • Jaja przepiórcze są dostępne w większych delikatesach (Bomi, Piotr i Paweł, Alma). Za opakowanie zawierające 16 sztuk należy zapłacić około 4,50 zł.
  • Jaj gęsich nie można niestety dostać w sklepach. Pozostaje internet lub zaprzyjaźniona, wiejska gospodyni. Za sztukę jaja gęsiego trzeba zapłacić ok. 4-6 zł.
  • Jaja strusie są, jak na rarytas przystało, dość kosztowne. Za sztukę trzeba zapłacić od 50 do nawet 100 zł.

Podsumowanie

Wiesz już, jakie jaja kupić, żeby było smacznie i zdrowo? Jeśli nie, koniecznie przeczytaj podsumowanie!

Czy zależy Ci na tym, by kupować jajka najtańsze?

Jeśli priorytetem jest dla Ciebie cena, wybierz jaja z oznaczeniem „2” (chów ściółkowy) lub „1” (wolny wybieg”. Jaj z oznaczeniem „3” nie polecamy nawet najbardziej oszczędnym. Chów klatkowy jest niehumanitarny.
Osobom, którym zależy na „szczęściu” kur polecamy jajka ekologiczne („0”). Takie jajka są droższe (kosztują ponad złotówkę za sztukę), ale ich jakość jest zdecydowanie wyższa, zawierają dużo witamin i minerałów. Hodowle ekologiczne zapewniają kurom naturalny chów.

Czy wiesz, jak sprawdzić świeżość jajka?

Zgodnie z europejskimi normami, świeże jajko ma nie więcej niż 28 dni. Jak sprawdzić świeżość w domowych warunkach? Jest na to prosty sposób. Jajko wkłada się do szklanki napełnionej wodą. Jeśli opada na dno, znaczy to, że jest świeże (komora powietrzna jest na tyle mała, że nie wypycha jaja na powierzchnię). Jajko, które ustawia się w wodzie pionowo i wypływa ku górze nadaje się jeszcze do spożycia. Jeśli jajo całkowicie wypływa na powierzchnię wody, znaczy to, że jest stare. Takiego jajka nie należy już jeść.

Jesteś alergikiem uczulonym na białko kurzych jaj?

Alternatywą dla Ciebie są nieuczulające jaja przepiórcze. Ich cena nie odbiega od cen jaj kurzych, zawierają mniej cholesterolu i są zdrowsze.

Czy masz podwyższony cholesterol?

Jeśli tak, nie polecamy Ci tłustych jaj gęsich. Jaja kurze również nie będą najlepszym wyborem. Najlepiej kupić bezpieczne jaja przepiórcze, które zawierają dużo mniej cholesterolu. Dla osób, które mają duży apetyt dobrym wyborem będzie ubogie w cholesterol jajo strusie.

Życzymy „szczęśliwego zakupu” i smacznego jajka!

Jakie jaja kupić? 5.00/5 (100.00%) 2 votes

Submit a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

x
Spodobał Ci się artykuł? Udostępnij znajomym!