Zastanawiasz się, jak to się dzieje, że lornetka powiększa obserwowany obiekt? W tym artykule wyjaśniamy zasadę działania lornetki.

Lornetka zbudowana jest z obiektywu, pryzmatu i okularu – wszystkie te elementy są zamknięte w szczelnym korpusie.

Obiektyw służy do zbierania jak największej ilości światła. Od jego rozmiarów i jakości wykonania zależy ilość zbieranego przez lornetkę światła, rozdzielczość i jakość uzyskiwanego obrazu. Im większy obiektyw, tym więcej zbieranego światła (czyli jaśniejszy obraz, mówiąc potocznie) i większa rozdzielczość.

Obraz (uzyskany przez obiektyw), trafia do oka w formie równoległych wiązek światła. Jest on rzeczywisty, pomniejszony
i odwrócony. Aby obraz docierał do ludzkiego oka w sposób właściwy, pomiędzy obiektywem a okularem znajduje się układ pryzmatów, które odwracają obraz (wtedy przez okular widzimy obraz prawidłowo, a nie do góry nogami). Pryzmat jest zbudowany ze szkła, ma co najmniej 2 płaskie ściany, na ogół nachylone do siebie. Promień światła wnikając do pryzmatu ulega załamaniu na obu skośnych powierzchniach pryzmatu (najprościej mówiąc: obraz odbija się w pryzmacie
i wychodzi odwrócony
).

Obiektyw daje obraz, który jednak – aby był powiększony – musi zostać skierowany do ludzkiego oka za pośrednictwem okularów. Okulary służą do obserwacji obrazu wytworzonego przez obiektyw. Okulary działają jak lupa, powiększają obraz uzyskany przez obiektyw i odwrócony dzięki pryzmatom.

Aby wyjaśnić, jak to się dzieje, że lornetka powiększa, posłużymy się schematami budowy lornetek w układzie pryzmatycznym typu Porro i dachowym (typu Roof):

Budowa pryzmatu typu Porro na podstawie: www.starizona.com

Budowa pryzmatu typu Porro na podstawie: www.starizona.com

 

Budowa pryzmatu typu Roof na podstawie: www.starizona.com

Budowa pryzmatu typu Roof na podstawie: www.starizona.com

 

Sposób powiększania w układzie Porro i dachowym (Roof) jest podobny:

  • obraz, przechodząc przez obiektyw (O), dociera do pryzmatu (P)
  • w pryzmacie (P) obraz zostaje odwrócony
  • stamtąd dociera do okularu (OK)
  • okular (OK) przekazuje obraz w powiększeniu odpowiednim dla danej lornetki

Za wielkość uzyskanego powiększenia odpowiada budowa okularu, który składa się z soczewki lub kilku soczewek. Ich układ i wielkość odpowiadają za powiększenie obrazu, który dociera do ludzkiego oka.