Mineralna, źródlana, lecznicza? Wybór nie jest tak prosty, jakby się mogło wydawać. Nie sugeruj się jedynie ceną i naucz się wybierać odpowiednią dla siebie wodę do picia. Czy wiesz, która woda zawiera dużo wapnia, a która dużo magnezu?

Rodzaje

Wydawało Ci się do tej pory, że jedynym rodzajem wody, jaki możesz kupić w sklepie, jest woda mineralna? Rzeczywiście, terminem „woda mineralna” zwykło się określać każdy typ butelkowanej wody pitnej. To jednak tylko umowne określenie. Rodzajów wód jest więcej, oto w czym możesz wybierać:

Naturalna woda źródlana

Wody źródlane stanowią aż 75% dostępnych na rynku wód. Są to wody czerpane z płytkich warstw wodonośnych. Wody źródlane nie muszą mieć jednolitego składu chemicznego, są poddawane uzdatnianiu (proces, który polega na przystosowywaniu wody do picia – usuwaniu zanieczyszczeń, osadu itp.).
Takie wody charakteryzuje niski stopień mineralizacji, są neutralne, dobre dla dzieci i kobiet w ciąży. Można ich używać do przyrządzania posiłków, parzenia kawy i herbaty czy do mycia zębów.

Naturalna woda mineralna

Woda mineralna to taka, która pochodzi z głębokich, izolowanych geologicznie ujęć, a jej rozlewanie odbywa się niedaleko od źródła. Taka woda nie jest poddawana uzdatnianiu, poza poprawą barwy, usunięciem osadu, zapachu siarkowodoru i nadmiaru żelaza. Suma składników mineralnych w naturalnej wodzie musi wynosić przynajmniej 1000 mg (miligramów) na litr płynu.

Woda lecznicza

Woda lecznicza to specjalny rodzaj wody mineralnej. Jej lecznicze działanie powinno być potwierdzone badaniami farmakologicznymi lub klinicznymi. Taka woda powinna zawierać przynajmniej jeden składnik o właściwościach leczniczych.
O uznaniu wody za leczniczą decyduje rozporządzenie Rady Ministrów na wniosek Ministra Zdrowia i Ministra Środowiska. Niektóre wody lecznicze są dostępne w dystrybucji, większość – w specjalnych pijalniach wód uzdrowiskowych.

Uwaga! Wody lecznicze pite zbyt często mogą zaszkodzić! Nie powinno się ich pić bez konsultacji z lekarzem.

Woda stołowa (mineralizowana)

O ile wody źródlane i mineralne można nazwać naturalnymi, o tyle wody stołowe nie zasługują na takie miano.  Powstają przez dodanie do zwykłej wody źródlanej minerałów (stąd też nazwa – woda mineralizowana). W ten sposób powstaje woda o właściwościach podobnych do mineralnej.
Woda stołowa zawiera więcej minerałów niż woda źródlana, ale mniej niż naturalna woda mineralna.

Woda aromatyzowana

Woda aromatyzowana, jak pokazują badania, ma niewiele wspólnego z wodą mineralną. Taką wodę otrzymuje się przez dodanie do wody źródlanej (najczęściej) lub mineralnej (znacznie rzadziej) aromatów, a bardzo często także substancji konserwujących (np. benzoesanu sodu).

Ponadto, wody aromatyzowane zawierają cukier, a przez to są kaloryczne. 1,5-litrowa butelka wody aromatyzowanej zawiera około 200 kalorii.

Wody aromatyzowane są wyjątkowo nietrwałe, to świetna pożywka dla bakterii. Po otwarciu butelkę należy przechowywać w lodówce nie dłużej niż 48 godzin.

Naturalna woda źródlana Naturalna woda minerana Woda lecznicza Woda stołowa Woda smakowa
Kropla Beskidu, Coca Cola Poland Nałęczowianka, Nestle Woda Henryk,  Uzdrowisko Wysowa   Woda stołowa JODICA Woda o smaku cytryny Smako-łyk, Żywiec Zdrój 
 Kropla Beskidu,
Coca Cola Poland
Nałęczowianka,
Nestle
Woda Henryk
Uzdrowisko Wysowa
Woda stołowa JODICA   Woda o smaku cytryny
    Smako-łyk, Żywiec Zdrój

 

Skład
 

CO2 czyli o wodzie gazowanej i niegazowanej

Po przestudiowaniu rodzajów wód, pewnie zastanawiasz się, co z podziałem wód na gazowane i niegazowane.

Ilość gazu w wodzie zależy od zawartości CO2, czyli – dwutlenku węgla. Wody nasyca się dwutlenkiem węgla na etapie produkcji.

Wody, które są naturalnie nasycone CO2, najpierw się odgazowuje, a potem ponownie „wzbogaca” o dwutlenek węgla, ponieważ ciśnienie w nich zawarte mogłoby uszkodzić linię produkcyjną. Na etykiecie można wtedy przeczytać „nasycono CO2 naturalnego pochodzenia” albo „wysycono gazem ze źródła”.

Wody gazowane, w zależności od stopnia nasycenia, dzieli się na:

  • niskonasycone CO2 – zawierają do 1500 miligramów (mg) w litrze (l lub dm³), np. Muszynianka
  • średnionasycone CO2 – zawierają od 1500 do 4000 mg w litrze, np. Galicjanka
  • wysokonasycone CO2 – zawierają ponad 4000 mg w litrze, np. Żywiec Zdrój

Gaz chroni przed rozwojem bakterii w wodzie i przedłuża jej trwałość.

Wody gazowane wspomagają trawienie i leczą niedokwasotę. Chorzy na nadkwasotę powinni jednak unikać wód wysokonasyconych CO2. Nie poleca się ich również osobom z niewydolnością układu krążenia i układu oddechowego
 

Woda gazowana, Cisowianka Woda lekkonasycona CO2, Muszynianka
Woda gazowana, Cisowianka Woda lekkonasycona CO2, Muszynianka

Cisowianka Perlage
Cisowianka Perlage

Woda gazowana Cisowianka Perlage, która jest nasycona dwutlenkiem węgla naturalnego pochodzenia. Metoda nasycania "perlage" jest używana przy produkcji wysokiej klasy win i szampanów. Dzięki niej bąbelki uwalniają się wolniej, są delikatniejsze (drobniejsze).

Zdania ekspertów i dietetyków co do szkodliwości wody gazowanej są podzielone. Jedno jest pewne – nie powinno się podawać wody gazowanej dzieciom, bąbelki podrażniają ich delikatny żołądek, powodują skurcze i ból brzucha. 

Stopień mineralizacji

Wody można też podzielić ze względu na stopień mineralizacji:

  • wody wysokozmineralizowane – zawierają ponad 1500 miligramów składników mineralnych w 1 litrze (l lub dm³)
  • wody średniozmineralizowane zawierają od 500-1500 miligramów składników mineralnych w 1 litrze (l lub dm³)
  • wody niskozmineralizowane zawierają mniej niż 500 miligramów składników mineralnych w 1 litrze (l lub dm³)

Wody źródlane nie zawierają więcej niż 1000 mg w litrze płynu (najczęściej ok. 150-500 mg), a wody mineralne – więcej niż 1000 mg.

Uwaga! To nieprawda, że im więcej minerałów zawiera woda, tym lepiej dla pijącego. Wysokozmineralizowane wody pite w dużych ilościach, bez konsultacji z lekarzem, mogą tylko zaszkodzić (łatwo przekroczyć dzienną zalecaną dawkę minerałów).

Najbardziej optymalnym wyborem jest woda mineralna średniozmineralizowana, która uzupełnia niedobory minerałów w organizmie, ale jest na tyle łagodna, że nie trzeba się martwić o jej przedawkowanie.

Minerały

Jednym z zadań wody pitnej jest uzupełnienie niedoborów niezbędnych dla organizmu pierwiastków. Wody pitne mogą zawierać:

  • kationy (jony dodatnie) – wapniowe, magnezowe, sodowe, potasowe, żelazowe;
  • aniony (jony ujemne) – wodorowęglanowe, siarczanowe, fluorkowe, chlorkowe, jodkowe;

Zanim sprawdzisz skład wody, dowiedz się, jak każdy z pierwiastków wpływa na zdrowie:

  • Magnez – to jeden z najważniejszych dla organizmu pierwiastków, który wspomaga układ odpornościowy, nerwowy i mięśniowy. Zapobiega powstawaniu nowotworów i miażdżycy. Woda pitna zaspokaja od kilku do kilkudziesięciu procent dziennego zapotrzebowania na magnez. Dobra woda powinna zawierać przynajmniej 50 mg magnezu w litrze. Woda mineralna bogata w magnez, to np. Muszynianka.
  • Wapń – to bardzo ważny pierwiastek. Poprawia przemianę materii, wzmacnia układ kostny, chroni przed osteoporozą. Podobnie jak w przypadku magnezu, woda pitna jest w stanie zaspokoić od kilku do kilkudziesięciu procent dziennego zapotrzebowania. Dobra woda powinna zawierać przynajmniej 150 mg/dm³. Woda bogata w wapń to np. Staropolanka 2000.
  • Wodorowęglany – Regulują poziom pH płynów ustrojowych w organizmie i neutralizują kwasy żołądkowe. Polecane cukrzykom, szczególnie w początkowym stadium choroby. Wody, które zawierają więcej niż 600 mg/ dm³ to tak zwane „wody alkaiczne”. Woda bogata w wodorowęglany to np. Polanica Zdrój.
  • Sód – sód zapobiega odwodnieniu, normuje ciśnienie, pomaga utrzymywać stałe pH płynów ustrojowych. Optymalna ilość to 200 mg w litrze wody. Sód nie jest zalecany kobietom w ciąży i dzieciom, osobom chorym na nerki i z podwyższonym ciśnieniem krwi. Woda sodowana ma słonawy smak. Woda bogata w sód to np. Mazowszanka, woda o niskiej zawartości sodu to np. Nałęczowianka.
  • Chlorki – uzupełniają brak soli i zwiększają wydolność organizmu. Chlorki zawiera m.in. Cisowianka.
  • Siarczany – stymulują działanie wątroby, przyspieszają przemianę materii. Poleca się je osobom cierpiącym na zaparcia i niestrawność. Wodą bogatą w siarczany jest Galicjanka.
  • Jod – jod zapewnia równowagę hormonalną i prawidłowe funkcjonowanie organizmu. To bardzo istotny pierwiastek, polecany kobietom w ciąży, dzieciom i alergikom. Ponieważ niewiele wód pitnych zawiera naturalny jod, popularne stały się tzw. wody jonowane, które nasyca się jodem na etapie produkcji. Woda jodowana to np. BonArt.
  • Żelazo – pomaga tworzyć hemoglobinę, jego niedobór prowadzi do anemii, osłabienia, łamliwości paznokci. Żelazo zawiera między innymi Galicjanka.

Problematycznym pierwiastkiem jest fluor, który wzmacnia kości i zapobiega próchnicy, jednak w dużych dawkach jest dla organizmu bardzo szkodliwy. Ilości fluoru w wodach butelkowanych są śladowe, zazwyczaj nie przekraczają 0,1 mg/ dm³.

Niektóre pierwiastki, takie jak wapń czy żelazo, przyjmowane w nadmiarze, uniemożliwiają przyswajanie pozostałych minerałów. Jeśli wybrana przez Ciebie woda zawiera ponad 50 mg/dm³ wapnia lub jeśli w jej składzie znajduje się żelazo, nie pij jej więcej niż 1-2 szklanki dziennie.

W Internecie i magazynach od czasy do czasu można natknąć się na testy wód mineralnych. Zanim zasugerujesz się ocenami, sprawdź kryteria, które na nie wpłynęły. Test powinien uwzględniać nie tylko kształt butelki i cenę, ale też zawartość minerałów czy smak wody.

Etykieta

Żeby uniknąć kupna wody, która zamiast pomóc, zaszkodzi Twojemu zdrowiu, sprawdź, czy na etykiecie znajduje się:

  • informacja o rodzaju wody (źródlana, mineralna)
  • informacja o ateście PZH (Państwowego Zakładu Higieny)
  • nazwa producenta i nazwa handlowa wody
  • nazwa ujęcia, z którego pochodzi woda
  • adres rozlewni
  • informacja o rodzajach, ilości i sumie składników mineralnych (dobre wody zawierają też informację o tym, czy składniki mineralne dodano, czy usunięto z wody)
  • informacja o zawartości CO2 (gazowana, niskonasycona CO2 lub lekko gazowana, niegazowana)

Jeśli na etykiecie widzisz napis szczawa, oznacza to, że masz przed sobą wodę z naturalną zawartością dwutlenku węgla, szczypiącą w język, o charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu siarkowodoru. Szczawa pomaga w nieżycie nosa i gardła, rozedmie płuc i astmie.

Jeśli etykieta zawiera wszystkie te informacje, możesz przyjąć, że woda jest godna zaufania. Jeśli jakiejś z tych informacji brakuje, oznacza to, że możesz mieć do czynienia z wodą kiepskiej jakości.

Producenci i ceny
 

Producenci

Na polskim rynku jest obecnie około stu wód butelkowych, w tym jedynie 30 mineralnych i kilka stołowych.

Wody źródlane produkują m.in.:

  • Coca-cola (Kropla Beskidu, MultiVita)
  • Kinga Pienińska
  • Nestle (Aquarel)
  • Polska Woda (Primavera)
  • Ustronianka
  • Żywiec Zdrój
  • Wosana (Mama i ja)
  • Nata

Wody mineralne produkują m.in.:

  • Hoop Polska (Arctic)
  • WOMIR-SPA (Dobrawa)
  • Nałeczów Zdrój (Cisowianka)
  • Kinga Pienińska
  • Uzdrowisko Krynica-Żegiestów (Kryniczanka)
  • Muszynianka
  • Zespół uzdrowisk Kłodzkich (Staropolanka)
  • Nestle (Nałęczowianka)

Większość wymienionych wyżej firm ma w swojej ofercie również wody gazowane. Niektóre, takie jak Nałęczów Zdrój, Muszynianka czy Zespół Uzdrowisk Kłodzkich, produkują też wody niskonasycone CO2.

Do wód leczniczych dostępnych w powszechnej dystrybucju zalicza się m.in. Wielką Pieniawę (produkowaną przez Zespół Uzdrowisk Kłodzkich), wodę Jan, Zuber i Słotowiankę (produkowaną przez Uzdrowisko Krynica-Żegiestów)

Cena

Cena wody to bardzo istotna kwestia, wiele osób właśnie nią kieruje się przy wyborze. Wody źródlane są tańsze.
Za plastikową butelkę wody źródlanej trzeba zapłacić ok. 1-2,50 złotych (do najtańszych należy Primavera, do najdroższych – Żywiec Zdrój), za 5-litrową butlę trzeba zapłacić ok. 3.50-7 złotych.

Za butelkę wody mineralnej trzeba zapłacić od 1,30 do 3 złotych (do najtańszych należy Kropla Beskidu, do najdroższych – Muszynianka).

Wody lecznicze są droższe – 1,5 litra kosztuje około 5-7 złotych.

Za wody smakowe też trzeba zapłacić więcej – na 1,5 litra musisz przeznaczyć ponad 2 złote.

W niektórych delikatesach można kupić wody zagraniczne, np. słynną francuską wodę Evian czy gazowaną Perrier. Takie wody pod względem zawartości minerałów równają się z polskimi, mimo to ich cena jest dużo wyższa. Za butelkę wody Perrier o pojemności 0,33 l musisz zapłacić około 4,50 złotych, 11,5-litrowa butelka Evian kosztuje około 8 złotych.

Cena do 1,50 zł*) Cena od 1,5 do 2,5 zł*) Cena ponad 2,5 zł*)
  Naturalna woda mineralna gazowana Cisowianka  Woda niskonasycona CO2 Kropla Minerałów  Woda Perrier
 Naturalna woda mineralna gazowana Cisowianka  Woda niskonasycona CO2 Kropla Minerałów  Woda Perrier

Cena wód gazowanych, lekko gazowanych i niegazowanych mogą się nieznacznie różnić. Różnica ta, w zależności od producenta, może wynosić do kilkudziesięciu groszy. 

Podsumowanie

Wiesz już, jaką wodę wybrać? Jeśli nie przejrzyj nasz podsumowujący zestaw pytań i odpowiedzi.
Zamierzasz używać wody jedynie do picia czy także do gotowania?

Jeśli szukasz wody do picia dla całej rodziny, najbardziej uniwersalnym wyborem będzie woda mineralna niskozmineralizowana, czyli taka, która zawiera do 1500 mg minerałów w litrze. Taka woda nadaje się zarówno dla dorosłych, jak i dzieci. Dorosłym poleca się też wody średniozmineralizowane, czyli takie, których suma minerałów nie przekracza 4000 mg/l.

Idealną wodą do gotowania jest z kolei woda źródlana. W wielu gospodarstwach domowych zastępuje wodę z kranu, która bywa twarda, nadmiernie chlorowana, niebezpieczna dla zdrowia. Woda źródlana to idealna woda do gotowania, prania i zmywania. Taką wodę można pić bez przeszkód. Nadaje się zarówno dla dorosłych, jak i dzieci, jest odpowiednia dla kobiet w ciąży.

Wolisz wodę gazowaną, czy niegazowaną?

Jeśli jesteś zwolennikiem wody gazowanej pamiętaj o tym, że bąbelki są korzystne dla osób, które mają problemy z trawieniem, ale nie można z nimi przesadzać. Wody wyskonasycone CO2, które zawierają ponad 4000 mg tego pierwiastka w litrze, podrażniają żołądek, nie powinno się ich pić w nadmiernych ilościach.

Zwolennicy wody mineralnej niegazowanej powinni wybrać wodę, która uzupełni niedobór potrzebnego im minerału, a jednocześnie będzie im smakować. O ile wody źródlane mają neutralny, orzeźwiający smak, o tyle wody mineralne, w zależności od minerału, który zawierają, mają rożne posmaki – słony (wody zawierające sód i jod) lub słodki (wody o niewielkiej zawartości sodu).

  Woda ma być jedynie uzupełnieniem diety, czy ma oprócz tego leczyć schorzenia?

Jeśli woda, którą zamierzasz pić, ma nie tylko gasić pragnienie, ale też uzupełniać niedobory minerałów, wybierz taką, która zawiera minerał, którego Ci brakuje. Oto kilka wskazówek:

  • Jeśli uprawiasz sport, jesteś narażony na szybszą utratę cennych dla organizmu minerałów (tracisz je wraz z potem). Wybierz wodę wysokozmineralizowaną, np. Galicjankę.
  • Jeśli masz słabe, łamliwe kości, wybierz wodę bogatą w wapń, np. Muszyniankę.
  • Jeśli masz kłopoty z trawieniem, wybierz wodę bogatą w wodorowęglany, np. Staropolankę 2000.
  • Jeśli cierpisz na nadciśnienie, wybierz wodę ubogą w sód, np. Primaverę.
  • Jeśli prowadzisz stresujący tryb życia lub pijesz dużo kawy, wybierz wodę bogatą w magnez, np. Muszyniankę.
  • Jeśli masz problem z nerkami, wybierz wodę o niskiej zawartości minerałów, np. Kroplę Beskidu.
  • Jeśli jesteś na ścisłej diecie, wybierz wodę bogatą zarówno w magnez, jak i wapń, np. Cisowiankę.
  • Jeśli spodziewasz się dziecka, wybierz wodę niskozmineralizowaną, np. Mama i ja.

Życzymy udanego wyboru i chwil orzeźwienia!