Zaznacz stronę

Czekoladę lubi prawie każdy. Kiedyś mówiło się o tym, że jest niezdrowa i psuje zęby. Dziś zwraca się uwagę na jej prozdrowotne właściwości. Mleczna, gorzka czy może biała? Nie każda sprzedawana tabliczka zasługuje na miano prawdziwej czekolady.

Prażone ziarna kakao, Manufaktura czekolady
Prażone ziarna kakaowca,
Manufaktura Czekolady
Tradycja spożywania czekolady liczy sobie około 400 lat. Wszystko za sprawą konkwistadorów. Aztekowie i Majowie, od których pochodziły przywiezione na nasz kontynent ziarna kakaowca, pili napój z czekolady już przed naszą erą. Smakował inaczej – nam czekolada kojarzy się ze słodkością – Indianie dodawali do niej przede wszystkim chili.

Czekoladowy napój szybko podbił serca hiszpańskich, a potem innych europejskich władców. Pito go z dodatkiem cukru i cynamonu. Kościołowi, mimo iż podchodził do czekolady sceptycznie, nigdy nie udało się jej zwalczyć.

Musiało minąć trochę czasu, zanim wyprodukowano pierwszą tabliczkę czekolady. Stało się to w Anglii, w 1846 roku. Oddzielenie suchej masy kakaowej od tłuszczu było możliwe dzięki wynalezieniu przez Holendrów specjalnej prasy. Od tej pory czekoladowy szał nie ustaje.

Warto dowiedzieć się, czym różnią się poszczególne rodzaje czekolady, którą warto jeść, a której lepiej unikać i czemu należy uważać na czekolady nadziewane.

Rodzaje

Tradycyjnie czekolady dzieli się na pitne i twarde. My zajmiemy się przede wszystkim tymi ostatnimi, których nie brakuje na naszych sklepowych półkach.

Żeby zrozumieć podział tabliczek czekolady na rodzaje, trzeba dowiedzieć się, z czego się je otrzymuje. Tak więc, podstawowymi składnikami czekolad są : proszek kakaowy (kakao) i tłuszcz kakaowy (masło kakaowe). Otrzymuje się je z ziaren kakaowca, a pośrednio – z miazgi kakaowej. To ich ilość i proporcje decydują o podziale czekolad na rodzaje. I tak:

Czekolady gorzkie (deserowe) to takie, które zwierają minimum 60% miazgi kakaowej (kakao i tłuszczu kakaowego). Poza tym w ich składzie znajduje się cukier (około 30%), czasem również domieszka wanilii. Uważa się je za czekolady luksusowe, a ze względu na wysoką zawartość miazgi kakaowej (nawet do 95%) – są najzdrowsze. Najlepiej sprawdzają się jako składnik deserów, ale wiele osób lubi je też podjadać do kawy czy herbaty.

Czekolad mleczne to takie, które zawierają minimum 25% miazgi kakaowej. Obowiązkowym składnikiem takich czekolad są: mleko i proszek melczny. Zawierają sporo cukru (około 50–60%). To, według statystyk, ulubione czekolady Polaków.

Czekolady białe to takie, które nie zawierają w składzie kakao. Z tego powodu wielu smakoszy nie uznaje ich za pełnowartościowe czekolady. Rzeczywiście, składają się głównie z tłuszczu kakaowego, cukru (około 70%), mleka w proszku lub śmietanki. Są bardzo słodkie, ale mają swoich zwolenników. Niestety nie są zbyt zdrowe.

 Czekolada gorzka  Czekolada mleczna  Czekolada biała
  Czekolada Gorzka Krakowska, Wawel    Czekolada biała, Milka
 Czekolada Gorzka Krakowska, Wawel  Czekolada mleczna, E.Wedel  Czekolada biała, Milka

Kuwertura raczej niespotykana w handlu detalicznym, za to popularna w branży cukierniczej. Zawiera więcej masła kakaowego niż klasyczne czekolady, ma charakterystyczny połysk, dlatego świetnie nadaje się do produkcji polew i czekolad. Uważa się ją za czekoladę bardzo wysokiej jakości.

Nadzienie

Jednym z ulubionych przez Polaków rodzajów czekolady jest czekolada nadziewana. Z truskawkami, z nadzieniem kawowym, z toffi. Czy jednak zawsze to, co znajduje się w czekoladzie jest tym, co deklarują producenci w samej nazwie?
Niestety, okazuje się, że nie. Nadzienie jest okazją do szprycowania czekolad chemią, a nie – naturalnymi dodatkami smakowymi. Oczywiście, wszystko zależy od producenta, ale też od rodzaju nadzienia. Dla przykładu, w czekoladach z dodatkiem owoców zwykle można znaleźć wiele poza samymi owocami, których jest 0,1–1%. Co otrzymujemy w zamian? Przede wszystkim – dużo dodatkowego cukru, konserwanty, sztuczne barwniki i syntetyczne substancje smakowe.

Co robić? Najlepiej jeść czekoladę z dodatkiem całych orzechów (np. laskowych) lub przypraw (np. chilli). W przypadku takich tabliczek trudno o przekłamania.

Warto wiedzieć, że:Czekolada mleczna z orzechami laskowymi, E.Wedel
Czekolada mleczna z orzechami laskowymi, E.Wedel

  • Orzechy laskowe – to bogate źródło witamin z grupy B: B1 (przyspiesza gojenie się ran), B2 (wzmacnia włosy i paznokcie) i PP (reguluje pracę układu nerwowego). Poza tym mają też dużo witaminy E, która opóźnia starzenie się organizmu.
     
  • Orzechy arachidowe – są bogatym źródłem łatwo przyswajalnego białka, dlatego poleca się je wegetarianom. Poza tym zawierają potas (reguluje ciśnienie i pracę nerek), fosfor (wzmacnia kości i zęby). Są najmniej tłustymi orzechami.
     
  • Pistacje – mają sporo cennego dla układu trawienia błonnika oraz przeciwutleniaczy luteiny, gamma-tokoferolu i beta-karotenu, które zapobiegają utlenianiu złego cholesterolu LDL, a w rezultacie – obniżają jego poziom we krwi.
     
  • Migdały – to przede wszystkim bogate źródło wapnia (przypomnijmy – wapń wzmacnia układ kostny) i nienasyconych kwasów tłuszczowych, które są w diecie niezbędne do funkcjonowania organizmu. Poza tym, znane są z tego, że wzmacniają układ krwionośny, zapobiegają chorobie wieńcowej serca.
     
  • Wiórki kokosowe – zawierają dużo błonnika, dlatego regulują przemianę materii. Mają sporo białka, które jest zamiennikiem białka zwierzęcego w diecie, dlatego poleca się je wegetarianom. Zawartość witamin z grupy B i witaminy E sprawia, że wiórki korzystnie wpływają na wygląd włosów i skóry.

Czekolada a zdrowie

Pewnie większość z Was kojarzy z dzieciństwa przestrogi – „nie jedz czekolady, zepsujesz sobie zęby”, „nie jedź czekolady, rozboli Cię brzuch”. Ile w nich prawdy?

Rzeczywiście, jedzenie czekolady może niekorzystnie wpływać na zdrowie, ale ostatnio coraz więcej mówi się o prozdrowotnych właściwościach kakao. Pora rozprawić się z mitami.

Zagrożenia płynące z jedzenia czekolady
 

  • kamienie nerkowe – wszystko przez zawarty w kakao wapń, która z jednej strony ma dobroczynne działania, z drugiej obciąża układ moczowy. Czekolad z dużą zawartością proszku kakaowego powinny więc unikać osoby cierpiące na schorzenia pęcherza i nerek.
     
  • alergie – niestety, wiele osób jest uczulonych na zawarte w czekoladzie kakao lub mleko. Takie uczulenie może objawiać się różnie, u większości osób występuje wysypka. Czekoladę mleczną i białą powinny ostawić osoby cierpiące na nietolerancję laktozy.
     
  • uzależnienie – najnowsze badania pokazują, że od czekolady można się niestety uzależnić. Wszystkiemu winna jest teobromina i związki chemiczne przypominające te zawarte w marihuanie. Nie należy jednak popadać w panikę – uzależnienie od czekolady na pewno nie jest tak groźne, jak uzależnienie od alkoholu i innych używek.
     
  • nadwaga – czekolada, która zawiera dużo cukru i tłuszczu, może (nie musi) tuczyć. Wszystko zależy od tego, jak dużo jej spożywamy. Dietetycy zalecają dawkę jednej do dwóch kostek dziennie. Poniżej znajdziesz wykaz kaloryczny różnych rodzajów czekolad.
Rodzaj czekolady  Ilość kcal w 100 gramach
Czekolada gorzka 490
Czekolada mleczna 530
Czekolada biała 550

 

Co z twierdzeniem, że czekolada psuje zęby? Nie jest do końca prawdziwe. Owszem – czekolada, jak każdy słodycz zawierający cukier, może się przyczynić do powstawania próchnicy, ale, co warto zaznaczyć, w mniejszym stopniu niż inne słodkości (czekoladowe węglowodany proste są delikatne dla zębów). Poza tym kakao zawiera substancje, które mogą zapobiec próchnicy (wyciąg z łupin kakaowca dodaje się od niedawna do niektórych past do zębów). Mitem jest też twierdzenie, że czekolada psuje cerę. Badania tego nie potwierdzają.

Korzystny wpływ czekolady na zdrowie

Czekolada Londt Excellence z 99% zawartością kakao
Czekolada Lindt Excellence z 99% zawartością kakao

  • czekolada uspokaja – nie bez przyczyny kryzysy miłosne (i nie tylko) zagryza się pudełkiem czekoladek. Uspakajającym składnikiem czekolady jest magnez, który dodatkowo wpływa korzystnie na trawienie, zapobiega skórczom mięśni. Magnez pomaga też kobietom cierpiącym na zespół napięcia miesiączkowego – PMS.

  • czekolada poprawia humor – spożycie czekolady powoduje wzrost poziomu neuroprzekaźników – serotoniny i endorfin, które zapobiegają depresji i wywołują uczucie przyjemności. Warto jednak pamiętać, że jeśli je się czekolady dużo, organizm, przyzwyczajony do codziennej dawki magnezu czy endorfin, nie odczuwa ich dobroczynnego działania.

  • czekolada zwiększa koncentrację – umożliwiają to alkaloidy – teobromina i kofeina, które dodają energii i pirazyny, które usprawniają pracę mózgu.

  • czekolada zmniejsza poziom złego cholesterolu LDL – wszystko jest zasługą przeciwutleniaczy – flawonoidów.

  • czekolada zapobiega anemii – każdy, kto cierpi na niedobór żelaza, powinien wprowadzić do swojej diety czekoladę (oczywiście najlepiej, jeśli będzie to czekolada ciemna – gorzka). Jest jego bogatym źródłem, dzięki czemu wzmaga produkcję czerwonych krwinek i zapobiega anemii.

  • czekolada reguluje ciśnienia krwi – wszystko dzięki dużej zawartości potasu. Czekoladę poleca się osobom cierpiącym na nadciśnienie.

Pamiętaj, że korzystne właściwości czekolady zwiększają się wraz z wzrostem w niej zawartości kakao. Dlatego najzdrowsza jest czekolada gorzka, a najmniej zdrowa – czekolada biała, która nie zawiera cennych przeciwutleniaczy.

Sprawdzanie jakości

Podstawą wyboru dobrej (czytaj – smacznej i zdrowej) czekolady jest sprawdzenie etykiety. Oto, na co koniecznie trzeba zwracać uwagę:

  • zawartość kakao (proszku kakaowego) – im go więcej, tym zdrowsza czekolada. Najlepsze gorzkie czekolady mają go w składzie ponad 90%. Jeśli wolisz czekoladę mleczną, wybierz taką, która ma 30% kakaowego proszku. Kakao powinny w zasadzie unikać wyłącznie osoby, u których powoduje alergie.

  • zawartość cukru –  z cukrem jest odwrotnie niż z kakao im go więcej, tym czekolada bardziej tucząca i niezdrowa. Czekolady białe mają w składzie aż 70% cukru, dlatego do zdrowych nie należą. Jeszcze gorzej, jeśli oprócz cukru znajdziesz w nich dodatkowo syrop glukozowo-fruktozowy czy cukier inwertowany (są bardzo słodkie).

  • zawartość polepszaczy – np. lecytyny sojowej (zapychacz, który poprawia konsystencję), karagenu (E407 – stabilizator, środek zagęszczający), sorbinianu potasu (E202), pektyny (E440, środek zagęszczający – spożywany w dużych ilościach działa przeczyszczająco), agaru (E406, zagęszczacz – może powodować wzdęcia) i wreszcie popularnego polirycynoleinianu poliglicerolu (E476 – emulgator, odradza się jego częste spożywanie). Pamiętaj, że najwięcej polepszaczy mają czekolady nadziewane.

  • zawartość utwardzonego tłuszczu roślinnego – dodaje się go zamiast tłuszczu kakaowego, bo jest … tańszy. Z pewnością powinno się go unikać – zawiera bardzo szkodliwej izomery kwasów tłuszczowych trans, które mają działanie rakotwórcze i mogą powodować miażdżycę.

Poza tym, jeśli ma się taką możliwość, warto przeprowadzić analizę oragnoleptyczną. Dobra czekolada:

  • ma gładką, błyszczącą powierzchnię
  • trzeszczy podczas przełamywania
  • nie ma nalotu (nalot świadczy o niewłaściwym przechowywaniu)
  • nie reaguje mocno na zmiany temperatury – nie rozpuszcza się pod wpływem upału (co najwyżej mięknie)

Czekolada z bąbelkami powietrza? Producenci starają się nas kusić na milion sposobów, ale trzeba się zastanowić, czy warto kupować czekoladę napompowaną powietrzem – waży mniej niż zwykła, a często – kosztuje więcej. Niekoniecznie jest też smaczniejsza.

Producenci i ceny

Czekoladę kupisz od takich producentów, jak:

  • Jutrzenka SA (Goplana)
  • Kraft Food Polska S.A. (Alpen Gold, Milka)
  • Lindt & Sprüngli (Lindt)
  • Lotte Group (E. Wedel)
  • Ludwig Schokolade GmbH & Co. KG (Schogetten)
  • Nestle Polska SA
  • Wawel SA
  • Terravita Sp. z o. o.

Na rynku nie brakuje też mniejszych fabryk czekolady produkujących ją według prastarej, tradycyjnej metody. Należy do nich m.in. Manufaktura Czekolady.

Ceny zależą od składu czekolady (im więcej polepszaczy czy tłuszczu roślinnego, tym tańsza). Duże znaczenie mają też dodatki (czekolada z orzechami czy naturalnym nadzieniem jest droższa), no i sama marka – za wyroby szanowanej firmy, takiej jak Lindt, trzeba zapłacić więcej. Poniżej w tabeli znajdziesz przybliżone ceny przykładowych czekolad:

Alpen Gold Mleczna (100 g) ok. 3-3,30 zł
Goplana Gorzka ok. 3-3,50 zł
E. Wedel lukssowa z orzechami ok. 4,40-4,80  zł
Milka czekolada biała ok. 3,30-3,50 ł
Lindt Chilli ok. 8 zł

Podsumowanie

Pamiętaj – im więcej kakao, tym zdrowsza czekolada. Dlatego warto jeść czekoladę gorzką, która zawiera minimum 60% miazgi kakaowej (a często – ponad 70%). Jeśli kakao Cię uczula, możesz wybrać czekoladę białą, ale pamiętaj, że jest tucząca i powinno się ograniczać jej spożycie. Uważaj na czekolady nadziewane – nadzienie to często źródło niepożądanych E-dodatków.

Życzymy jak najwięcej słodkich chwil!

Jaką czekoladę kupić?
4.9 (98.67%) 255 vote[s]