Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz. Kieruj się tym przysłowiem wybierając sprzęt biwakowy, a zwłaszcza materac. Od niego zależy, czy po nocy na kempingu z przerażeniem nie wrócisz do własnego łóżka.

Biwak bez materaca lub łóżka polowego może okazać się ogromną pomyłką. Decydując się na ułożenie śpiwora wprost na ziemi lub posadzce, ryzykujesz, że następnego dnia bóle pleców lub/i przeziębienie zmuszą Cię do zakończenia urlopu i ucieczki do domu. Warto zatem rozważyć dostępne opcje i sprecyzować własne potrzeby. Innego materaca będziesz potrzebować na górskim szlaku niż na campingu, gdzie dojedziesz samochodem. Warto też określić, czy materac będzie używany jedynie latem, czy podczas zimowych wypraw.

Rodzaje

Do wyboru masz kilka sposobów na przygotowanie biwakowego posłania:

Maty

Charakteryzują się niewielkimi rozmiarami po spakowaniu. Są stosunkowo lekkie i zapewniają dobrą izolację cieplną i ochronę przed wilgocią. Wada – nie gwarantują wysokiego komfortu. Podzielić je można na kilka grup:

  • podkładziny wojskowe
  • maty samopompujące
  • karimaty
  • alumaty

Podkładzina wojskowa – to rodzaj filcowanego koca, stosowanego w armii jako podkład izolujący śpiącego. Podkładziny z reguły są wykonane z wełny, akrylu, poliamidu. Jeśli rozłożysz posłanie na kamieniach lub nierównym terenie to więcej niż pewne, że poranek nie będzie należał do przyjemnych. Jest to opcja skierowana do twardzieli spod znaku survivalu, którym nieobce są noclegi w stogu siana albo na leśnej ściółce.

Maty samopompujące – złożone i skompresowane zajmują bardzo mało miejsca. Po rozłożeniu, znajdująca się we wnętrzu perforowana gąbka rozpręża matę i pozwala wypełnić się powietrzem. Mimo że nosi nazwę samopompująca, po rozłożeniu należy matę dopompować kilkoma dmuchnięciami metodą „usta – usta”. Będzie wtedy bardziej sprężysta i wygodniejsza.
Są kompromisem między komfortem dmuchanego materaca, a gabarytami karimaty. Nie łudź się jednak, że mata samopompująca całkowicie uchroni Cię przed niewygodami spania na twardym podłożu. Maty samopompujące mogą być jedno lub dwuosobowe.

Karimaty to przede wszystkim niska waga, w zasadzie nieodczuwalna w bagażu. Zrolowane zajmują niewiele miejsca i z łatwością można je przymocować do plecaka. Na rynku są dostępne karimaty jedno, dwu i trzywarstwowe, gwarantujące różny stopień zabezpieczenia przed zimnem i wilgocią.

Alumaty lub karimaty alu – funkcjonuje jeszcze jedno określenie – izomaty. Powleczone są warstwą aluminium dla jeszcze lepszej izolacji cieplnej. Wiele z nich ma zredukowaną grubość, nawet do 2 – 3 mm. Komfort niewielki, ale doskonała ochrona przed wyziębieniem i bardzo mała waga. Wspinaczka, rajd rowerowy, pielgrzymka – alumata będzie przydatne wszędzie tam, gdzie niska waga jest czynnikiem decydującym.

Materace pompowane

W tym wypadku izolację miedzy śpiącym a podłożem tworzy powietrze – im grubsza warstwa, tym wyższy komfort. W zależności od zastosowanego materiału (o tym w dalszej części tekstu) oraz grubości – znajdują różne zastosowania – od typowo trekkingowego po bardziej stacjonarne, kempingowe. Mogą być jedno lub dwuosobowe.

Podkładzina wojskowa Mata samopompująca Karimata Alumata Materac pompowany
Podkładzina wojskowa polskiej armii mata samopompująca Milo Resto Pro Karimata dwuwarstwowa Meteor Alumata King Camp Alu Gumowo-bawełniany materac King Camp Box1
Podkładzina armii polskiej Milo Resto Pro Meteor Dwuwarstwowa King Camp Alu King Camp Box 1

 

Jeśli ktoś na obozie oczekuje warunków jak najbardziej zbliżonych do domowych, może zdecydować się na łóżko polowe. W tym wypadku od lat powtarzany jest jeden schemat – płótna rozciągniętego na aluminiowym stelażu i nóżkach. Są również konstrukcje z osobnym materacem na sprężynach, jednak ich waga oraz rozmiary dyskwalifikują je do użytku w aktywnej turystyce.

 

Parametry

Sprzęt turystyczny przede wszystkim musi niewiele ważyć. Stąd też poszukiwania jak najtrwalszych i jednocześnie najlżejszych materiałów.

Waga

W tej konkurencji zdecydowanie prym wiodą maty.

Alumaty należą do wagi piórkowej. Cienka warstwa polietylenowej pianki powleczona aluminium daje niesamowite wagowo rezultaty – nawet ok. 100 g.

Karimaty wykonane są z pianki polietylenowej. Ich grubość waha się od 8 do 15 mm, w zależności od ilości zastosowanych warstw. Waga od 250 do 400 gramów.

Maty samopompujące ważą od 600 g do 3,5 kg (największe dwuosobowe). Stosowane materiały to perforowana pianka z tworzywa sztucznego (wewnątrz) oraz poliester opcjonalnie pokryty nylonem (powłoka zewnętrzna). Grubość – od 2 do 10 cm.

Jeśli chodzi o materace wypełniane powietrzem, na rynku można znaleźć skrajnie różne rozmiary. Największe i najcięższe, ale też najbardziej komfortowe są materace winylowe pokryte miękkim welurem. Ich grubość może przekroczyć pół metra, a waga dojść do 12 kg. To przykład modeli największych z wbudowaną pompką elektryczną, które z powodzeniem mogą zastąpić łóżko. Standardowo grubość podwójnego materaca welurowego to ok. 20 cm, zaś waga ok. 2,5 kg.

Do wagi ciężkiej można zaliczyć także materace gumowe (z gumy kauczukowej) powlekane bawełną. Waga jednoosobowej sztuki może dochodzić nawet do 2,5 kg, a grubość to 20 cm. Są bardzo wygodne.

Jedne i drugie, złożone zajmują dużo miejsca w bagażu. To opcja dla tych, którzy podróżują samochodem.

Materace dmuchane mają również przedstawicieli w papierowej kategorii wagowej. Wykonane są z cienkiego poliuretanu, a dla zwiększenia komfortu i odporności powleczone nylonem. Ich grubość nie przekracza 10 cm, zaś waga 1 kg. Doskonały wybór na górskie wyprawy oraz piesze wędrówki w kamieniste miejsca o twardym podłożu, gdzie karimata może nie wystarczyć. Tego rodzaju materace stanowią kompromis między komfortem i wagą.

Sezonowość

Przy zakupach warto też zwrócić uwagę na jeszcze jedną cechę – sezonowość. Maty i materace turystyczne w przeważającej większości przeznaczone są do użytku podczas ciepłych miesięcy. Nazywane są trójsezonowymi, bo ich zastosowanie ogranicza się do późnej wiosny, lata i wczesnej jesieni. Jeżeli planujesz zimowe wyprawy, albo ekspedycje górskie, szukaj sprzętu oznaczonego jako całoroczny. Tylko wtedy będziesz mieć gwarancję, że wybrany materac sprawdzi się w trudnych, mroźnych warunkach.

Trzysezonowa Całoroczna
Trzysezonowa karimata Ridge Rest Regular firmy Therm-a-Rest Mata samopompująca Całoroczna Volven Ultralight
Ridge Rest Regular
firmy Therm a Rest
Volven Ultralight

Kształty, rozmiary

Najpopularniejszy kształt to regularny prostokąt. Ale nie jest to jedyna opcja. Spotkać można również materace profilowane, tzw. mumie, albo zwężające się u dołu, w miejscu, gdzie spoczywać będą nogi. Nie wynika to z designerskich fanaberii, albo chwilowej mody. Zasada jest prosta: zmniejszając powierzchnię materaca, producenci redukują jego wagę. Możesz się więc spodziewać, że „mumia” będzie nieco lżejsza od regularnego prostokąta.

Najbardziej standardowy rozmiar materaca i karimaty to 185 x 50 cm (w przypadku egzemplarzy jednoosobowych). Materace dwuosobowe mogą być nawet trzykrotnie szersze. Najkrótsze, dziecięce mają ok. 120 cm długości, a modele dla kobiet 170 cm.

Problem ze znalezieniem materaca mogą mieć osoby bardzo wysokie, o wzroście powyżej 200 cm. 2 metry stanowią granice, po przekroczeniu której ciężko znaleźć materac.

Linie produktów

Bardzo często producenci rozdzielają swoje produkty na kilka linii, do stosowania w różnych warunkach, skierowanych do różnych grup odbiorców. Na przykład renomowana marka Therm-A-Rest daje wybór spośród trzech grup produktów:

  • Fast&Light (dla osób stawiających przede wszystkim na niską wagę)
  • Trek&Travel (dla poszukujących sprzętu bardziej uniwersalnego)
  • Camp&Comfort (dla ceniących komfort)

Kolejna światowa marka – Artiach – poszła jeszcze dalej i utworzyła aż 6 linii swoich materaców. Oto one:


Materace Artiach – kolejno: linia, rozmiar, waga, kolor i zastosowanie

Poniżej kilka przykładów produktów o różnych rozmiarach, wadze i różnym przeznaczeniu:

Materac welurowy dwuosobowy  z wbudowaną pompką Intex Materac welurowy dwuosobowy z wbudowaną pompką firmy Intex 5 kg 183x203x22 cm turystyka stacjonarna, domki kempingowe, dacze letniskowe
Mata samopompująca jednoosobowa Easy Camp Base Mat Single Mata samopompująca Easy Camp Base Mat Single 1300 g 188x51x3.5 cm biwaki, wędrówki piesze, wyprawy rowerowe, spływy kajakowe
Mata samopompująca Therm-a-Rest Prolite Plus Mata samopompująca Therm-a-Rest Prolite Plus 900 g 196x63x3,8 cm trekking, wspinaczka, wyprawy górskie, zimowe obozy narciarskie
Mata samopompująca Nordisk Thale L 3,8  Mata samopompująca Nordisk Thale L 3,8  790 g  185x51x3,8 cm trekking, wspinaczka, rajdy piesze, rowerowe, expedycje górskie,
Materac pompowany, gumowo-bawełniany, 5-komorowy  Materac pompowany, gumowo-bawełniany, 5-komorowy  2 kg  196x72x15 cm turystyka stacjonarna, obozy, domki letniskowe

 

Systemy i ulepszenia

Nowoczesna technologia przynosi ulepszenia również w dziedzinie materacy turystycznych. Oto kilka pomysłów, które uczyniły życie obieżyświatów łatwiejszym:

Systemy zaworów

W przypadków materacy dmuchanych istotne jest zapewnienie szczelności, aby rano nie obudzić się na kamieniach przykrytych gumowym „flakiem”. Dlatego też stosowane są różne systemy zaworów, uniemożliwiające ucieczkę powietrza, kiedy ty w najlepsze będziesz spać. I tak np. w materacach Pacific Outdoor zastosowane są zawory z galwanizowanego aluminium, bardzo odporne na ciśnienie i czynniki atmosferyczne.
Niemal każdy producent ma na to swój własny sposób.

Komory

Kolejnym rozwiązaniem, na które warto zwrócić uwagę wybierając materac pompowany to liczba komór. Zazwyczaj materac podzielony jest na kilka części – sześć lub siedem komór, dzięki którym powietrze jest rozprowadzone w jego wnętrzu równomiernie. A to z kolei zapewnia większy komfort podczas snu.

Materiały antypoślizgowe

Warto dowiedzieć się, czy grzbiet materaca ma antypoślizgową fakturę. Dzięki temu będziesz mieć większe szanse, że rano obudzisz się nie na posłaniu lecz obok.

Jeśli uprawiasz turystykę górską, poszukaj materaca z dolną powłoką, która uniemożliwi ślizganie się materaca po podłodze namiotu. Rozwiązanie to docenisz, kiedy sytuacja zmusi Cię do rozstawienia obozu na zboczu góry, na pochyłym terenie. Przykład takiej maty to Slidestop Mat firmy Mamut.

Wyściółka antybakteryjna

Wyściółka antybakteryjna wewnątrz dmuchanego materaca zwiększy jego trwałość oraz wyeliminuje powstawanie Kamai - mata z ząbkowaną powierzchnią
Kamai – mata z ząbkowaną powierzchnią
niekoniecznie przyjemnych zapachów.

Faktura karimaty

Mimo że karimaty mają konstrukcję zamkniętokomórkową (zabezpieczającą przed wchłanianiem wilgoci) , niektóre modele dodatkowo podklejono folią. Karimaty mogą też mieć różne powierzchnie – zupełnie gładką albo ryflowaną, ząbkowaną, pęcherzykowatą, kratkowaną dla zwiększenia komfortu i lepszej ochrony przed zimnem.

Akcesoria dodatkowe

Wybierając się na obóz warto pomyśleć o zaopatrzeniu w dodatkowy asortyment, zwłaszcza jeśli Twój wybór to materac pompowany, lub mata samopompująca:

  • zestaw łatek do naprawy
  • pompka
  • dodatkowe poduszki
  • paski do związywania
  • pokrowiec

Zestaw naprawczy – jeśli wybierasz materac dmuchany lub matę samopompującą, zadbaj, by go mieć. Nowoczesne materiały są dość odporne na przedziurawienia, jednak musisz pamiętać o tym, że się przytrafiają. Nawet gdy “złapiesz gumę”, jest ratunek przed spaniem na twardej i zimnej ziemi: kilka gumowych łatek i klej załatwią sprawę. Co istotne, nie zajmą wiele miejsca w bagażu. Często zestawy naprawcze dołączane są od razu do kupowanego materaca.

Pompka – duże materace winylowe i gumowe wymagają żelaznych płuc do wypełnienia ich powietrzem. Po sesji pompowania długo będziesz potrzebować materaca, aby dojść do siebie. Dlatego warto pomyśleć o pompce. Może być elektryczna – tutaj Twoja aktywność ograniczy się tylko do połączenia przewodu pompki z zaworem materaca. Wygoda ogromna, kończy się jednak razem z zasięgiem elektrowni. Pompka mieszkowa – w tym wypadku musisz się nieco napracować, lecz kilka kropel potu zrekompensuje niezależność od źródeł energii elektrycznej.

Poduszki – jeśli chcesz wygody, zainwestuj w biwakowe poduszki. Często są dmuchane – tak jak materace.

Paski i pokrowiec – niezależnie od tego, czy zdecydujesz się na alumatę, karimatę, czy matę samopompującą, zwróć uwagę, czy dany egzemplarz wyposażono w paski albo sznurki do związania i umocowania przy plecaku. Jeżeli nie, dokup je. Pakowanie i podróż będą później łatwiejsze.

Jeszcze lepszym rozwiązaniem niż paski są pokrowce. Nie dość, że Twoja mata, będąc w worku, nie domaga się miejsca w plecaku, to jeszcze dodatkowo jest chroniona przed wiatrem, słońcem i deszczem. Dzięki temu posłuży Ci dłużej.

Zestaw naprawczy Pompka Poduszka Pokrowiec na karimatę
Łatki winylowe Intex Pompka elektryczna Meteor Poduszka samopompująca Outwell Milo Argo

 

Producenci i ceny

Na rynku polskim wybór jest ogromny. Dostępne są wszystkie światowe marki. Do tego dochodzi konkurencja krajowa. Oto kilkanaście przykładów firm oferujących materace i maty turystyczne:

  • Artiach
  • Bo Camp
  • Coleman
  • Eureca
  • Fjord Nansen
  • Intex
  • Jack Wolfskin
  • King Camp
  • Lafuma
  • Mammut
  • Milo
  • Nordisk
  • Outwell
  • Pacific Outdoor
  • Therm a Rest
  • Volven

Najtańsze karimaty. Ich ceny rozpoczynają się od ok. 20 zł. Najdroższe i najlepsze mogą kosztować nieco ponad 100 zł.

Jeśli pasjonujesz się militariami, a przy okazji nie boisz się spartańskich warunków, kup podkładzinę wojskową. Z niemieckiego lub węgierskiego demobilu kosztuje 50 – 70 zł

Koszt zakupu maty samopompującej w zależności od wagi i rozmiarów waha się w granicach 70 – 300 zł.

Cena materaca welurowego – 40 – 300 zł.

Za materac gumowy zapłacisz ok. 100 zł. Bardzo dobry materac, który nadaje się na piesze, górskie wyprawy to ok. 150 zł.

Podsumowanie

Aktywne spędzanie urlopu na łonie natury może przynieść ogromną satysfakcję. Pod warunkiem, że pod ręką, (a także pod innymi częściami ciała), będziesz mieć odpowiednie wyposażenie. Nie życzymy Ci wspinaczki na szczyty gór, dźwigając w plecaku 10-kilogramowy, welurowy materac z elektryczną pompką. Tutaj odpowiednia byłaby raczej karimata, albo lekki nadmuchiwany materac. Tak samo, jak podczas rajdów pieszych, rowerowych lub spływów kajakowych. Lubisz ruch i wolność – welury zostaw sobie na emeryturę. Jeśli jednak masz wrażliwość „księżniczki na ziarnku grochu” i na twardym podłożu za nic w świecie nie zaśniesz, welurowy pompowany materac będzie jedynym rozwiązaniem. Zadbaj jednak o transport zmechanizowany, żeby materac zabrać do obozowiska. Jeśli biwakujesz latem nie musisz się przejmować. Standardowy, trzysezonowy sprzęt zaspokoi Twoje potrzeby. Jeżeli jednak zamierzasz wyruszyć na poszukiwania Yeti, wyłóż więcej gotówki i kup matę lub materac całoroczny. To fakt: zwykła karimata kosztuje 20 zł, a dobra, całoroczna mata samopompująca nawet piętnaście razy więcej. Żal z powodu wydanych złotówek zrekompensuje brak przeziębienia i odmrożeń.

Życzymy kolorowych snów na wygodnym materacu!

Poradniki, które warto przeczytać

  • Jakie buty górskie kupić? – Kupując buty trekkingowe, rozważ, jak często i w jakich warunkach będziesz ich używać. Zwróć uwagę na użyte materiały i sposób wykończenia. Czy wiesz, jak przymierzyć buty, żeby pasowały idealnie i sprawdziły się na szlaku?
  • Jaki materac kupić? – Jeżeli zastanawiasz się nad wyborem odpowiedniego materaca do sypialni to warto sprawdzić poradnik zakupowy na stronie internetowej sypialnia.info