Stabilizacja obrazu, wizjer optyczny, tryby ekspozycji, balans bieli, programy tematyczne – warto poznać podstawowe informacje o tych i innych funkcjach aparatu. Omówiliśmy je w ostatniej części artykułu o kompaktowych aparatach fotograficznych.

Funkcje aparatu

Zoom cyfrowy

Powiększenie wykonanego zdjęcia na wyświetlaczu (działa podobnie jak lupa w programach do przeglądania zdjęć – zbliżenie pogarsza jakość zdjęcia, na ekranie jest widoczny tylko fragment obrazu).

Zoom cyfrowy nie jest konieczny w aparacie – ten sam efekt uzyskasz, powiększając zdjęcie w programie graficznym.

Stabilizacja obrazu

Pozwala na wykonywanie zdjęć nieporuszonych w trudnych warunkach (gdy obiekt się porusza – stabilizacja cyfrowa – lub jest dłuższy czas naświetlania – stabilizacja optyczna lub mechaniczna). Aparat kompaktowy ze stabilizacją optyczną w obiektywie Nikon Coolpix S1000pj
Aparat ze stabilizacją optyczną w obiektywie
Nikon Coolpix S1000pj
Występują 3 rodzaje stabilizacji: optyczna w obiektywie (np. Nikon Coolpix S1000pj), mechaniczna w matrycy (np. FujiFilm FinePix S1500) lub cyfrowa za pomocą podniesienia czułości ISO (co powoduje obniżenie jakości zdjęcia, rozwiązanie zastosowane w aparacie Samsung ES17).

Według specjalistów najlepszym rozwiązaniem jest wybór stabilizacji w obiektywie lub w matrycy. Jeśli wybierzesz kompakt z wymienną optyką ze stabilizacją w obiektywie, musisz pamiętać o kupowaniu kolejnych obiektywów ze stabilizacją optyczną.

Wizjer

Aparat z wizjerem optycznym Canon PowerShot A1100 IS
Aparat z wizjerem optycznym
Canon PowerShot A1100 IS
Nie wszystkie aparaty kompaktowe posiadają wizjer i niestety nie ma tutaj reguły – bywają kompakty zaawansowane bez wizjera (np. Sigma DP2), są też aparaty amatorskie z wizjerem (np. Canon PowerShot A1100 IS)

W aparatach kompaktowych możesz się spotkać z dwoma rodzajami wizjera. Wizjer optyczny pokazuje obraz rzeczywisty (np. Canon PowerShot A1100 IS). Natomiast wizjer cyfrowy (elektroniczny) pokazuje obraz niższej jakości, przetworzony z matrycy, działa jak mały wyświetlacz (np. Canon PowerShot SX20 IS).

Wizjer przyda Ci się np. do robienia zdjęć przy szybko poruszających się obiektach (nie ma opóźnienia wynikającego z kadrowania przez wyświetlacz). Pozwoli też zaoszczędzić baterię. I przyda się przy fotografowaniu w ostrym słońcu, gdyż na wyświetlaczu wtedy nic nie widać.

Jeśli masz do wyboru dwa aparaty z różnymi wizjerami, wybierz ten z optycznym wizjerem.

Pomiar światła

Przy programach automatycznych, aparat sam dobiera wielkości parametrów: przysłony, migawki, czułość matrycy (ISO), balans bieli. Pomiar światła może być wykonywany w 1 punkcie matrycy (pomiar punktowy), w całym obszarze matrycy z uwypukleniem środka (centralnie ważony – ten system jest jakby automatycznie ustawiony w aparacie) lub w kilku fragmentach matrycy większych od punktu (pomiar wielosegmentowy lub matrycowy). Każdy z tych pomiarów jest uśredniany i przekazywany do procesora, który odpowiednio dobiera parametry.

Aparaty kompaktowe mają zazwyczaj wszystkie 3 rodzaje pomiaru światła (najmniej 2 rodzaje – np. Olympus Mju 5000), a użytkownik sam może ustawić sposób pomiaru światła.

Tryby ekspozycji

W kompaktach amatorskich zazwyczaj jest tylko jeden tryb ekspozycji – automatyczny (zielony prostokąt), ale zdarzają się również aparaty z automatycznym ustawieniem przysłony i czasu z możliwością ingerencji (tryb P) – np. Canon A2100.
W kompaktach zaawansowanych tryby pozwalają na samodzielne ustawianie:

  • samej przysłony (tryb A lub AV – przydatne przy manipulacjach z głębią ostrości),
  • samego czasu (tryb Tv lub S – przydatne przy robieniu zdjęć o dłuższym lub krótszym czasie naświetlania)
  • przysłony i czasu (tryb M lub SM – swobodny dobór tych parametrów daje nieograniczone możliwości artystyczne)

Niektóre zaawansowane kompakty mają tryb pozwalający na programowanie własnych ustawień (tryb C), co jest przydatne szczególnie przy szybko zmieniających się warunkach fotografowania (np. szybkie przejście z pomieszczenia na zewnątrz) – takie rozwiązanie zastosowano np. w Leica D-Lux4.

Programy tematyczne

W programach tematycznych parametr czasu i przysłony jest ściśle określony do wykonywania zdjęć określonych obiektów. Podstawowe programy to: portret, pejzaże, obiekty w ruchu, portrety na nocnym tle (bardzo przydatne, doświetla tło, wymaga użycia statywu), wschody i zachody słońca, plaża/śnieg, fajerwerki (długi czas naświetlania, również wymaga użycia statywu – zobacz artykuł Jak kupować statyw?).

Kompakty cyfrowe mogą mieć nawet do 27 programów (np. Panasonic Lumix DMC-FT1), ale według specjalistów cześć z nich jest rzadko używana i może być modyfikacją programów podstawowych (np. program zwierzęta jest zmodyfikowanym programem portret). W praktyce użytkownicy korzystają najczęściej z programów podstawowych, dlatego warto zastanowić się, czy liczba programów jest rzeczywiście najważniejsza (porównaj parametry aparatów: Praktica Luxmedia 12-03 i Canon PowerShot SX1 IS).

Lampa błyskowa

W aparatach kompaktowych lampa jest wbudowana w aparat. Lampa błyskowa może pracować w różnych trybach, np. automatyczny (włącza się sama, gdy jest taka konieczność), automatyczny z redukcją efektu czerwonych oczu, błysk wypełniający (delikatne naświetlenie pierwszego planu – przydatne w nocy oraz w pełnym słońcu np. na plaży), synchronizacja z długim czasem, włączenie/wyłączenie na stałe. Z lampą wiąże się też pojęcie zasięgu błysku. Jest to odległość, w jakiej lampa prawidłowo doświetli zdjęcie. W kompaktach zasięg błysku to najczęściej 2 – 3 m.

Ten parametr jest powiązany z przesłoną i jasnością obiektywu (im jaśniejszy obiektyw, tym lampa doświetli dalej zdjęcie), a także z czułością (im wyższa czułość, tym zasięg błysku lampy będzie większy).

W wypadku wbudowanych lamp w aparatach kompaktowych producenci nie podają, dla jakiej czułości został obliczony zasięg błysku. Należy więc ostrożnie podchodzić do opisu, gdzie zasięg błysku wynosi np. 8 m.

Samowyzwalacz

Pozwala na opóźnienie otwarcia migawki (i co za tym idzie – zrobienia zdjęcia) o kilkanaście sekund później. Może wynosić od 2 sekund do 20 sekund (np. Praktica DPix 3200).

Niektóre samowyzwalacze mają tzw. podwójny czas (2 i 10 sekund – np. Benq C1020).

Efekty barwne

Specjalne ustawienia aparatu umożliwiające zmianę kolorów zdjęć (np. czarno-biale, sepia, ożywione neutralne, selekcja koloru). Aparaty mają różną liczbę efektów barwnych, naszym zadaniem tak naprawdę wystarczy efekt czarno-biały i sepii.

A jeszcze lepiej jest zachować oryginalne zdjęcie w wersji kolorowej, a obróbkę wykonać na komputerze w programie graficznym.

Balans bieli

Aparat z ręcznym ustawianiem balansu bieli Panasonic Lumix DMC-FT1
Aparat z ręcznym ustawianiem balansu bieli
Panasonic Lumix DMC-FT1

Umożliwia wybór skali odwzorowania kolorów w zależności od oświetlenia (w różnym oświetleniu – np. żarówkowym czy dziennym – barwy wyglądają inaczej). Im więcej możliwości ustawiania balansu bieli, tym wierniejsze odwzorowanie kolorów. Najczęściej występuje balans bieli: auto, światło dzienne, pochmurno, zacienienie, światło halogenowe, światło żarowe.

W kompaktach zaawansowanych jest również możliwość ręcznego ustawienia balansu bieli (np. Panasonic Lumix DMC-FT1).

Zdjęcia seryjne

Ten parametr informuje, ile zdjęć może być wykonanych na sekundę. Nie wszystkie aparaty mają opcję zdjęć seryjnych (np. Ricoh Caplio GR Digital II), a te, które ją posiadają mają różną liczbę zdjęć wykonywanych w ciągu sekundy(od mniej niż jedna klatka do 60 klatek – np. Casio EXF1 – te 60 klatek jest tylko przez pierwszą sekundę).

Jeśli jesteś miłośnikiem sportu, zwróć uwagę, ile zdjęć na sekundę wykonuje wybrany przez Ciebie aparat (im więcej, tym lepiej) i w jakiej rozdzielczości (często zdjęcia w trybie seryjnym są wykonywane w rozdzielczości niższej niż nominalna – np. Panasonic Lumix DMC-FT1 wykonuje 2,3 zdjęcia na sekundę o pełnej rozdzielczości oraz 10 zdjęć/sek. w niepełnej rozdzielczości).

Filmowanie

Aparat z zapisem notatki dźwiękowej Canon PowerShot SX10 IS
Aparat z zapisem notatki dźwiękowej
Canon PowerShot SX10 IS
Aparaty najczęściej zapisują sekwencje wideo w rozdzielczości 1920×1080 (rozdzielczość full HD), 1280×720 (rozdzielczość HD), 640×480 (rozdzielczość standardowa); oraz rejestrują do 20 do 30 klatek na sekundę. Wszystkie aparaty mają funkcję filmowania, więc w tej kwestii pozostaje wybrać szybkość i rozdzielczość filmowania (im wyższa, tym, oczywiście lepiej).

Dźwięk

Większość aparatów z funkcja filmowania posiada również możliwość zapisu dźwięku (wyjątek stanowi np. amatorska Praktica DPix3200).

Niektóre aparaty mają możliwość zapisu samego dźwięku (np. Nikon Coolpix L19) lub notatek dźwiękowych do zdjęcia (np. Canon PowerShot SX10 IS).

Format zapisu danych

Określa format dla zdjęć, plików wideo i dźwiękowych. Zdjęcia są zapisywane jako JPG lub RAW (w kompaktach zaawansowanych, pozwala na obróbkę zdjęcia bez utraty jakości), natomiast pliki filmowe jako AVI.

Menu w języku polskim

Być może dla kogoś jest to mało istotne kryterium, jednak brak znajomości języka, w jakim jest menu aparatu, może utrudniać wykorzystywanie jego możliwości. Prawie wszystkie kompakty amatorskie i zaawansowane mają standardowo menu w języku polskim (wyjątkiem wśród amatorskich jest np. Sanyo VPC-S60, a wśród zaawansowanych – np. część aparatów marki Ricoh).

Pamięć

Dzieli się na wewnętrzną i zewnętrzną (karta pamięci).

  • pamięć wewnętrzna – pozwala na zapisanie zdjęcia w pamięci aparatu bez włożonej karty pamięci. Jej pojemność może wynosić do 4 GB (np. Sony DSC-G3) – zmieścisz na niej ok. 1000 zdjęć (dokładna liczba zależy m. in. od rozdzielczości, stopnia kompresji zdjęć).

Wielkość pamięci wewnętrznej nie powinna być najistotniejszym kryterium wyboru aparatu, ponieważ i tak potrzebujesz karty pamięci (tym bardziej, jeśli zamierzasz również filmować).

  • karta pamięci do aparatu – karty różnią się między sobą wielkością, prędkością zapisu i pojemnością. O ile pojemność jest kwestia gustu i potrzeb, o tyle wielkość karty ma znaczenie. Dlatego w specyfikacji technicznej producent podaje, jakie rodzaje karty pasują do konkretnego modelu aparatu.

Poniżej przedstawiamy rodzaje kart i producentów aparatów, do których te karty pasują. Natomiast więcej informacji o wielkościach, pojemności, zaletach i wadach kart, znajdziesz w artykule Jak wybrać kartę pamięci do aparatu?

Rodzaj karty Producenci aparatów, do których karta pasuje
Memory Stick Pro Duo Sony
MicroSD Olympus, Fuji (niektóre modele)
Secure Digital (SD) do 2 GB większość producentów oprócz Sony i Olympusa
Secure Digital High Capacity (SDHC) od 4 GB większość producentów oprócz Sony i Olympusa
xD (eXtreme Digital) Olympus, Fuji (niektóre modele)

Złącza

Za ich pomocą przesyła się do komputera zdjęcia (kabel USB lub bezprzewodowe Wi-Fi) oraz wyświetla się zdjęcia na ekranie telewizora (wyjście AV).

Warto wiedzieć, że są 3 podstawowe rodzaje złącza USB: 1.1, 2.0 Full-Speed i 2.0 High-Speed. Według specjalistów najlepszym złączem USB jest 2.0 High-Speed, które pozwala zgrywać zdjęcia z prędkością 480 Mbit/s (dla porównania: wynik USB 1.0 to ok. 12 Mbit/s).

Niektóre aparaty mają złącze HDMI, przydatne do oglądania zdjęć na telewizorach HD (np. Canon PowerShot SX20 IS).

Ponadto aparat może mieć możliwość podłączenia bezpośrednio do drukarki – za pomocą wyjścia USB lub funkcji PictBridge. Warto wybrać taki aparat, ponieważ dzięki temu drukowanie zdjęć będzie szybsze i łatwiejsze.

Zasilanie

Od pojemności i stanu technicznego baterii zależy, ile zdjęć można wykonać aparatem. Szczegółowe dane techniczne dotyczące czasu pracy i poboru energii baterii przedstawia Camera & Imaging Products Association. Aparaty cyfrowe działają w oparciu o baterie: standardowe (zwykle tzw. paluszki AA lub AAA) lub dedykowane do określonego aparatu (zwykle są to baterie litowo-jonowe).

Jedno i drugie rozwiązanie ma swoje wady i zalety. Np. baterie standardowe łatwo dokupić, gdy się wyczerpią, aparat może działać nawet wtedy, gdy nie ma dostępu do gniazdka elektrycznego (chociaż tzw. paluszki również mogą być akumulatorkami ładowanymi za pomocą ładowarki). Działają jednak krócej niż baterie dedykowane. Baterie dedykowane wymagają ładowarki i dostępu do zasilania elektrycznego (na szczycie góry może być z tym spory problem).

Jeśli wiesz, że częściej będziesz robić zdjęcia w plenerze albo na wyjazdach, zastanów się, czy lepszym rozwiązaniem nie będzie zakup aparatu na standardowe baterie. Pamiętaj przy tym, że zwykłe baterie pozwolą Ci zrobić od kilku do kilkudziesięciu zdjęć.

Wymiary

Kompakty amatorskie są mniejsze od zaawansowanych i warto o tym pamiętać przy wyborze. Zaawansowanego kompaktu nie schowasz do kieszeni i raczej trudno będzie go mieć zawsze przy sobie w torebce. Natomiast kompakt amatorski stylowy został zaprojektowany tak, by był zawsze pod ręką. Różnice w wymiarach przedstawiamy w tabeli poniżej:

Wymiary (mm) Przykładowy kompakt amatorski Przykładowy kompakt zaawansowany
tradycyjny
(Benq C1020)
stylowy
(Canon Digital IXUS 95 IS)
z dużym zoomem
(Olympus Mju 7000)
tradycyjny (Sigma DP2) z wymienną optyką
(Panasonic Lumix DMC-GH1)
z dużym zoomem
(Casio EXILIM EX-F1)
szerokość 93,1 88,5 96,4 113,3 124 127
wysokość 62 54,8 55,9 59,5 83,6 80
głębokość 25,2 21,8 25,3 54,6 45,2 130

Dodatkowe rozwiązania

Twój aparat kompaktowy może mieć dodatkowe funkcje, które ułatwią Ci fotografowanie. Są to np. tryb Uwaga: mrugnięcie (ostrzega, gdy jedna z fotografowanych osób zamknie oczy), funkcja Wykrywanie mrugnięcia (wykonuje dwa zdjęcia i zapisuje to, na którym fotografowana osoba ma otwarte oczy), funkcja Miękki odcień skóry (koryguje i wygładza nierównomierne odcienie skóry na twarzach fotografowanych osób). Tego typu rozwiązania zastosowano np. w aparacie Nikon S570.

Nowością jest wbudowany w aparat projektor multimedialny do wyświetlania zdjęć (np. Nikon Coolpix S1000PJ), który zapewnia wyjątkowy sposób wyświetlania zdjęć i filmów bez użycia telewizora czy komputera.
Innym, przydatnym rozwiązaniem dla nurków, jest obudowa podwodna lub aparat wodoodporny (np. Canon PowerShot D10 – wodoodporny do 10 m).

Podsumowanie

Wybierając aparat kompaktowy, zwróć uwagę przede wszystkim na następujące parametry:

  • jasność obiektywu – im jaśniejszy będzie obiektyw, tym łatwiej będzie Ci fotografować w słabych warunkach oświetleniowych bez konieczności użycia lampy błyskowej czy statywu. Ponadto, jasny obiektyw pozwala uzyskać tzw. płytką głębię ostrości, czyli efekt wyróżnienia ostrego fotografowanego motywu, np. osoby, na tle rozmytego drugiego planu.
  • ogniskowa obiektywu – zwróć uwagę, by ogniskowa zaczynała sie od szerokiego kąta, jeśli zależy Ci na fotografowaniu w ciasnych pomieszczeniach lub by była jak najdłuższa, jeśli często fotografujesz odległe obiekty
  • rozdzielczość matrycy – duża rozdzielczość matrycy pozwala na wykonanie wielkoformatowych wydruków w wysokiej jakości (bez widocznych pikseli) lub na swobodne kadrowanie w programie graficznym. Do wydruków w formacie A4 w zupełności wystarczy matryca o rozdzielczości 67mln pikseli, do przeglądania zdjęć na ekranie monitora wystaczy jeszcze mniej (większa liczba pikseli „upakowana” na małej matrycy może powodować szumy).
  • zakres czułości ISO – sprawdź, czy wybrany przez Ciebie aparat posiada możliwość wyboru wysokiej czułości ISO. Dzięki temu będziesz mieć możliwośc fotografowania w słabym oświetleniu bez użycia lampy. Pamiętaj jednak, że jakość zdjęcia przy wysokich czułościach ulega znacznemu pogorszeniu.
  • rozmiar LCD – w kompaktach wyświetlacz pomiędzy 2,5 a 3 cala jest wystarczający. Wielkość wyświetlacza może mieć wpływ na to, czy aparat ma wizjer (im większy wyświetlacz, tym mniej miejsca na wizjer) i na zużycie baterii (im większy, tym szybciej się rozładowują).

Ponadto warto sprawdzić:

  • rodzaj wizjera – jeśli masz do wyboru pomiędzy wizjerem cyfrowym a optycznym, wybierz wizjer optyczny.
  • tryby ekspozycji – jeżeli chcesz decydować o czasie naświetlania czy otwarciu przesłony, zdecyduj się na aparat kompaktowy zaawansowany.
  • liczbę programów tematycznych – polecamy wybrać aparat, który ma lepsze parametry (jasność i ogniskowa obiektywu, rozdzielczość matrycy, czułość ISO, rozmiar LCD) i mniej programów tematycznych niż dużo programów, ale gorsze parametry.
  • ile zdjęć seryjnych może wykonać aparat – jest to szczególnie ważne dla miłośników fotografii sportowej.

————————————————————————————————————————————————————————————–

Konsultacja merytoryczna:
Jakub Kaniuka
Cyfrowe.pl
www.cyfrowe.pl