Zdjęcia, grafika, ilustrowane prezentacje drukowane w domu lub w biurze w bardzo dobrej jakości? Dzięki trafnemu wyborowi papieru fotograficznego, dopasowanego do rodzaju drukarki, można osiągnąć naprawdę znakomite efekty.

Rodzaje

Papier fotograficzny do drukowania

Papier fotograficzny różni się od klasycznego, przeznaczonego do drukowania dokumentów, pokryciem i strukturą. Ma też większą gęstość i gramaturę.
Składa się przede wszystkim z trzech warstw:

  • warstwy obrazu
  • warstwy podkładu
  • warstwy spodniej

„Kupiłem papier fotograficzny, ale zdjęcia nie wydrukowały się tak, jak oczekiwałem”, „błyszcząca powłoka dobrze odwzorowała kolory, ale matowa już nie” – na forach można przeczytać wiele opinii niezadowolonych użytkowników papieru fotograficznego. Wszystko dlatego, że papierów fotograficznych przeznaczonych do druku jest wiele. Oto podstawowy podział:

papier fotograficzny do druku atramentowego – jeśli posiadasz drukarkę atramentową, jest to papier dla Ciebie. Nie pozwala na rozmazywanie się tuszu, który po zetknięciu z powierzchnią szybko wysycha. Ważna uwaga: atramentowe drukarki cieszą się większym uznaniem wśród fotografów niż laserowe.

papier fotograficzny do druku laserowego – ze względu na niewielkie zainteresowanie tego typu drukarkami wśród miłośników fotografii, rodzajów papieru laserowego jest znacznie mniej. Dlaczego? Przede wszystkim z powodu kiepskiego odwzorowania kolorów i słabego kontrastu.

papier termosublimacyjny – stosuje się go do drukarek fotograficznych, w których zastosowano technologię termosublimacyjną. Do takiego papieru dołączana jest specjalna taśma bawiąca trzech kolorach – różowym, żółtym i niebieskim. Pod wpływem temperatury, kolor przenoszony jest na termoodporny papier. Jakość wydruku zdjęć na papierze tego typu jest najlepsza, porównywalna z jakością uzyskaną w laboratorium fotograficznym (chociaż wiele zależy tu od jakości samego urządzenia i zdjęcia).

Papier do drukarek atramentowych Papier do drukarek laserowych Papier termosublimacyjny
Cason Baryta Photographique 310 g/m2 Avery Zweckform 1698 COLOUR LASER A4  Canon Selphy
Cason Baryta Photographique Avery Zweckform 1698 COLOUR LASER   Canon SELPHY Easy Photo

 

Papier fotograficzny do ciemni

Papier Foma Fomabrom
Papier Foma Fomabrom
Taki papier można podzielić na:

  • papier barytowy (inaczej FB lub „baryt”) – składa się z papierowego podkładu i warstwy barytu, która służy do utrzymywania emulsji fotograficznej. Bardzo dobry jakościowo, ale wymaga stosunkowo długiego suszenia.
     
  • papier na podłożu z polietylenu (RC lub PE) – dzięki warstwie z materiałów sztucznych, nie wymaga tak długiego suszenia – zajmuje ono około 15 minut, podczas gdy podłoże barytowe wydłuża ten proces do godziny.

W ofercie jest też specjalny papier fotograficzny do aparatów Polaroid, oparty na procesie pozytywowo-pozytywowym (końcowy, otrzymany obraz jest taki sam jak film fotograficzny).

Warstwy a jakość
 

Papier fotograficzny do drukowania

Ilforf Gold Fibre Silk, dobry jakościwo papier do drukowania zdjęć z warstwą barytu
Ilforf Gold Fibre Silk,
dobry jakościwo papier do drukowania zdjęć
z warstwą barytu
Jakość takiego papieru i wydruku będzie zależeć przede wszystkim od warstwy obrazu, czyli warstwy wierzchniej. Składa się ona przynajmniej z trzech powłok: polimeru, który przyjmuje tusz, podwarstwy kapilarnej, która wiąże barwniki oraz powłoki materiału izolacyjnego, najczęściej polimerowej, która chroni przed wnikaniem tuszu wewnątrz.

Warstwa podkładu zapewnia arkuszowi sztywność. To od jej grubości zależy , czy papier będzie się nadawał do druku zdjęć do albumu czy na wizytówki. Najtańszy, podatny na zniszczenie, chropowaty papier posiada warstwę podkładu wykonaną z włókien celulozowych, do których dodane są specjalne wypełniacze i wybielacze. Droższe, lepsze jakościowo papiery mają dodatkowo specjalną warstwę z tworzywa sztucznego, dzięki czemu są wodoodporne, gładkie i wytrzymałe. Szczególnym uznaniem cieszy się papier z warstwą barytu (zdjęcie).

Warstwa spodnia
decyduje o tym, czy papier będzie się zwijał, czy będzie dobry jakościowo – płaski.

Powyższy podział jest jedynie orientacyjny i ogólny. Dobry jakościowo papier składa się nawet z wielu warstw, każdy producent stosuje inną technologię, część firm zachowuje informacje o zastosowanych materiałach w tajemnicy.

Folia fotograficzna do nadruków? W ofercie jest też specjalna folia, która umożliwia drukowanie zdjęć i nanoszenie ich na koszulki lub inne tekstylia.

Papier fotograficzny do ciemni

W tym przypadku można wybierać między dwoma technologiami:

Papier FB, czyli papier barytowy składa się z warstwy ochronnej, emulsji czułej na światło, siarczanu baru i podłoża z papieru. Jakość papieru będzie zależeć w dużej mierze od grubości warstwy barytu odpowiedzialnej za właściwe odwzorowanie kolorów. Może mieć od 20 do 45 g/m2.

Papier RC ma zamiast warstwy barytu warstwę polietylenu. W tym wypadku o jakości świadczy zabezpieczenie podłoża warstwą antystatyczną, która eliminuje ryzyko naświetlania podczas obróbki.

Parametry

Gramatura

Jednym z najważniejszych parametrów decydujących o jakości papieru fotograficznego jest gramatura, czyli waga papieru. Zależy od niej wytrzymałość zdjęć, ale też ich przeznaczenie: to, czy będą nadawać się do albumu,do ramki czy do archiwum.

O ile gramatura zwykłego papieru przeznaczonego do drukowania wynosi około 80-120 g/m2, o tyle gramatura papieru fotograficznego oscyluje między 150 a nawet 450 g/m2. Papier o gramaturze 250-350 można uznać za bardzo dobry jakościowo. 450 g/ m2 to gramatura papieru-płótna, wykonanego z materiału z dodatkiem bawełny.

Niektórzy producenci podają też gęstość papieru wyrażoną w cm3/m. Im większa, tym lepiej.

Rodzaj powierzchni


Papier wysokobłyszczący, Avery Zweckform
Jeśli chodzi o stopień połysku, wyróżnia się papier fotograficzny:

  • matowy (matt)
  • półmatowy (satynowany, satynowy, semi-glossy, semi-matt)
  • błyszczący (glossy, gloss)
  • wysokobłyszczący (supergloss, hi-gloss)

Zarówno w przypadku papieru do druku laserowego, atramentowego, termo sublimacyjnego, jak i tego przeznaczonego do ciemni, dostępne są wszystkie rodzaje powierzchni.

Ważna uwaga: papier fotograficzny może mieć powierzchnię pokrytą mikrosporami, które skutecznie i szybko wchłaniają tusz. To bardzo duża zaleta.

To zasada: papier dobry jakościowo jest też zwykle wodoodporny. Jest to jednocześnie cecha świadcząca o jego trwałości.

Gradacja

Gradacja (kontrast) to nic innego jak odtworzenie różnic w iluminacji na zdjęciu.Ten parametr ma znaczenie szczególnie w przypadku wyboru papieru do ciemni.

Pod względem kontrastu, papier fotograficzny dzielimy na:

  • jednogradacyjny (jednokontrastowy)
  • zmiennogradacyjny (zmiennokontrastowy)

Papier jednogradacyjny ma ustalony fabrycznie kontrast, który może być miękki, twardy bądź standardowy. Oznacza to tyle, że papier nie umożliwia zmiany kontrastu przez fotografa.

Papier HP 10 na 15
Papier HP Premium Plus Hi-Gloss Photo, 10×15
Papier zmiennogradacyjny daje większe możliwości, jest przeznaczony dla bardziej zaawansowanych fotografów. Dzięki zastosowaniu specjalnych filtrów można uzyskać różny efekt gradacji. Taki papier jest droższy niż jednogradacyjny.

Odczyn PH

Kupując papier fotograficzny, zapewne spotkasz się z terminem „bezkwasowy”. To bardzo istotny parametr, który decyduje o trwałości nośnika. Papier o odczynie kwaśnym dużo szybciej ulega degradacji.

Rozmiar

Producenci pozostawiają wybór, oferując wiele formatów. Oprócz standardowego, pocztówkowego 10×15, można kupić papier w formacie A4 czy A5 służący do druku dokumentów z dużą ilością ilustracji, papier do druku wielkoformatowego (42×60 i większy), albo taki o rozmiarze karty kredytowej czy niewielkiej naklejki.

Pozostałe cechy

Poza podstawowymi parametrami papieru, warto zwrócić uwagę na kilka innych cech:

Zastosowanie wybielaczy

Wbrew pozorom nie świadczy to o dobrej jakości wyrobu. Wybielacze optyczne z czasem tracą moc, co sprawia, że kolory na zdjęciu blakną. Jak sprawdzić czy papier zawiera wybielacze? Na przykład umieszczając nad nim źródło światła UV. Jeśli zawiera takie substancje, powinien intensywnie świecić.

Certyfikaty

Harman by Hahnemühle
Papier Inkjet Harman by Hahnemühle,
producent oferuje darmowy profil ICC
Dobre papiery są oznaczone specjalnymi certyfikatami, które zaświadczają ich trwałość. Przyznają je specjalne jednostki badawcze na podstawie przeprowadzonych testów. Warto zwrócić uwagę na takie odznaczenia, ponieważ ocena trwałości papieru na podstawie samych parametrów jest trudna.
Papier do dużej trwałości sięgającej nawet kilkuset lat to tak zwany papier archiwalny.

Profil ICC

Niektórzy producenci oferują bezpłatne profile ICC, czyli systemy zarządzania kolorami, które przydają się szczególnie amatorom, nieposiadającym specjalnych narzędzi pomiarowych. Dzięki nim można osiągnąć idealne odwzorowanie kolorów i dobrą jakość druku.

Pozostałe kryteria wyboru

Wybierając papier fotograficzny do drukowania, trzeba koniecznie wziąć po uwagę, czy jest przeznaczony do rodzaju urządzenia, jakie posiadamy. Tak jak pisaliśmy wcześniej, można wybrać:

  • papier do drukarki atramentowej – największa grupa
  • papier do drukarki laserowej – niewielki wybór
  • papier do drukarki termosublimacyjnej – niewielki wybór

Uwaga! Należy koniecznie sprawdzić maksymalną rozdzielczość druku, jaką umożliwia urządzenie podaną w dpi, czyli dioptriach). Producenci papieru często zaznaczają, jaką wartość powinien mieć ten parametr, żeby drukarka dobrze współpracowało z nim podczas drukowania.

Warto też oprzeć swój wybór na rodzaju tuszu, jakiego będzie się używać do drukowania zdjęć – nie każdy papier idealnie współpracuje z tuszem barwnikowym czy pigmentowym. Warto wziąć też pod uwagę fakt, że o ile tusz barwnikowy dobrze odzwierciedla kolory, o tyle jest on stosunkowo nietrwały.

Kolejną ważną kwestią jest to, czy zamierzamy drukować zdjęcia czarno-białe, czy kolorowe. Większość rodzajów papieru jest uniwersalna, ale zdarzają się też dedykowane – dotyczy to szczególnie tych przeznaczonych do ciemni.

Producenci i ceny

Papier fotograficzny znajdziesz w ofercie firm:

  • Acme
  • Agfa
  • Avery Zweckform
  • Canon
  • Canson
  • EMTEC
  • Foma
  • Fomei
  • Kodak
  • HP
  • Hahnemühle (Harman)
  • Neusiedler
  • Ilford
  • Panasonic
  • Samsung
  • Sony
  • Tetenal
  • TDK

Ceny są bardzo różne, można je traktować jako sygnał o kiepskiej lub dobrej jakości papieru. Za najtańszą ryzę zawierającą 20-50 arkuszy zapłacisz 9-15 złotych. Ceny papieru umożliwiającego druk przyzwoitej jakości zaczynają się od 40-50 złotych za 20-25 arkuszy, w przypadku papieru do ciemni: od 50-60 zł. Najdroższy papier archiwalny dla profesjonalistów z dodatkiem naturalnej bawełny kosztuje nawet 1500 zł/25 arkuszy!

Podsumowanie

Wybierając papier fotograficzny, weź po uwagę rodzaj drukarki, jakiej używasz oraz typ tuszu, jaki do niej pasuje. Koniecznie sprawdź maksymalną rozdzielczość – ten parametr także determinuje wybór odpowiedniego papieru. Pamiętaj, że tani, kosztujący kilkanaście złotych arkusz to nie umożliwi Ci otrzymania odbitek w jakości zbliżonej do tych, jakie wykonają Ci specjaliści w laboratorium fotograficznym. Jeśli zależy Ci na jakości, zwróć uwagę na ilość warstw i gramaturę. Pamiętaj, że papier zawierający baryt jest lepszy i trwalszy – dotyczy to także papierów przeznaczonych do ciemni.
Jeśli jesteś miłośnikiem fotografii analogowej, ale dopiero zaczynasz przygodę z wywoływaniem zdjęć, wybierz papier jednokontrastowy, jeśli zależy Ci na uzyskiwaniu różnych, ciekawych efektów, możesz wybrać zmiennokontrastowy.

Życzymy udanego wyboru i mnóstwa pięknych zdjęć!