Jeśli wybierasz na się na dłuższą wyprawę, potrzebny Ci dobry plecak. Dobry plecak to plecak wykonany z wytrzymałego materiału, z mocnym systemem nośnym. Czy wiesz, co to jest camelbag i cordura?

Kilka pytań, zanim kupisz

Tylko świat przechodzony nogami jest coś wart, powiedział Kazimierz Wierzyński. W dobie motoryzacji piesze podróżowanie ma wciąż swoich zwolenników. Taki sposób zwiedzania świata jest ciekawy, niedrogi i pozostawia dowolność w wyborze przebiegu i celu wycieczki. Dobry plecak to taki plecak, który sprawi, że wędrówka nie stanie sie udręką i pozwoli Ci w pełni cieszyć się urokami wyprawy.

Zanim wybierzesz plecak dla siebie, odpowiedz sobie na pytania:

Gdzie i na jak długo się udajesz?
Jedziesz autem czy innym środkiem transportu?
Gdzie będziesz nocować – w hotelu, schronisku czy pod namiotem?

Rodzaje

Plecak z serii Walker, Wolfgang
Plecak Wolfgang Walker
Najcześciej spotykanym podziałem plecaków jest podział na plecaki:

  • trekkingowe / turystyczne (o pojemności do 90 litrów)
  • transportowe (od 50 do nawet 120 litrów)
  • specjalistyczne (na przykład hydrobag, który umożliwia picie napoju przez specjalną rurkę z umieszczonego w plecaku bidonu)
  • skitourowe (umożliwiające przytroczenie specjalistycznego sprzętu)

Nazwy plecaków określają często do jakiego typu czy rodzaju wędrówki są przeznaczone.
Dla przykładu, znany producent sprzętu turystycznego, firma Wolfgang, wprowadziła serie plecaków o nazwach – Walker (z angielskiego – wędrowiec) i Globetrotter (obieżyświat).

Pojemność 

Żeby zmierzyć pojemność plecaka, do każdej komory i wszystkich kieszeni wsypuje się specjalne piłeczki, które następnie przesypuje się do specjalnego naczynia z podziałką. Liczba na podziałce określa pojemność. Pamiętaj, że jest ona zależna nie tylko od wielkości, ale też np. od rozmiaru i głębokości kieszeni. Dwa plecaki 65-litrowe mogą więc nieznacznie różnić się wielkością.

Niektórzy producenci, np. firma Bergson, podają pojemność plecaka w nazwie konkretnego modelu. Tak więc, Bergson Broad Peak 75 to plecak o pojemności 75 litrów, a Bergson Makalu 55 to plecak 55-litrowy.

Uwaga! Wielu producentów określa pojemność plecaka nieprecyzyjnie. Warto zaufać swojemu wzrokowi i marce. Wybierając plecaki znanych producentów (np. Deuter, Bergson, Karrimor, PAJAK), możesz być pewien, że pojemność jest określona precyzyjnie.

Budowa

Jeśli zadałeś sobie wszystkie powyższe pytania, wiesz już ogólnie, na co musisz zwrócić uwagę wybierając plecak. To jednak dopiero początek drogi. Podstawowy, popełniany przez wielu kupujących błąd, to sugerowanie się jedynie pojemnością. Dowiedz się więc, z czego składa się plecak i na które jego elementy musisz zwrócić szczególną uwagę.

Schemat budowy plecaka, placak Atacama PAJAK
Schemat budowy plecaka, placak PAJAK Atacama

Komory

Każdy plecak składa się z komór, ich ilość zależna jest od rodzaju, wielkości i pojemności. Większość worków o Plecak z
dwiema komorami, Bergson Peak 55
Plecak z dwiema komorami, Bergson Broad Peak 55
pojemności powyżej 55 litrów jest wyposażona w dwie komory. Takie rozwiązanie znacznie zwiększa komfort użytkowania – żeby sięgnąć do najbardziej potrzebnych rzeczy znajdujących się na samym dnie plecaka, wystarczy odpiąć zamek, dzielący komorę górną i dolną i poluzować sznurek ze stoperem.

Kilkukomorowy plecak przyda Ci się szczególnie wtedy, kiedy planujesz zabrać ze sobą na wyprawę namiot i śpiwór – nie będziesz musiał codziennie rozpakowywać i przepakowywać górnej komory, wystarczy odpiąć dolną.

W większości worków dolna komora jest przedzielona kawałkiem materiału i zamykana sznurkiem ze stoperem, dzięki czemu unika się mieszania ekwipunku. Innym rozwiązaniem jest membrana (błona) zamykana na zamek (na przykład w plecakach firmy Karrimor).

Komin i klapa

Komin to górna część górnej komory. Klapa, która chroni plecak przed przedostaniem się do niego wody, powinna być Plecak Campus Logos 35 z klapą odpinaną na zamek od strony pleców
Plecak Campus Enzo 35 z klapą
odpinaną na zamek od strony pleców
wodoszczelna i dokładnie okalać komin.

Klapa powinna też być regulowana, dzięki czemu możesz w pełni wykorzystać pojemność komina. Kieszenie w klapie są bardzo przydatne – możesz w nich zmieścić sweter albo kurtkę, łatwo Ci będzie później po nie sięgnąć.

Na górze każdej klapy powinny się znajdować gumki lub troczki, które umożliwiają przymocowanie do niej śpiwora. Paski są trwalsze od gumek, które mogą się z czasem wyciągnąć i zużyć.

Uwaga! Niektóre klapy mają kieszenie odpinane nie od frontu, ale od strony pleców. Jest to bezpieczne rozwiązanie (nikt nie ukradnie Ci bagażu), ale też niekomfortowe (jeśli zależy Ci na szybkim sięgnięciu po podręczny bagaż).

Kieszenie

Kieszenie nie tylko zwiększają pojemność, czasami nawet o 20 litrów (modele Campusa 100+20 l), ale też umożliwiają łatwy i szybki dostęp do najważniejszego ekwipunku. Ułatwiają troczenie (czyli pakowanie). Duże plecaki mają po bokach tak zwane kieszenie boczne lub skrzydłowe, ściągane paskami.

Dodatkowe kieszenie wykonane z siatki umożliwiają schowanie w nich niewielkiej, podręcznej butelki wody lub przytroczenie (za pomocą bocznych pasków) dodatkowego sprzętu.

Zwróć uwagę, czy kieszenie da się ściągnąć paskami kompresyjnymi albo odpiąć (te opcje przydadzą się, kiedy kieszenie nie będą Ci potrzebne).

Zamek

Oprócz materiału bardzo istotna jest też jakość umocnień, czyli nici, zamków i klamer, które stanowią dodatkowy system umocnień.

Zamki z napisem SALMI czy OPTI (od nazw producentów) są gwarantem dobrej jakości, jednak zdecydowanie najpopularniejsze, polecane przez specjalistów, są zamki firmy YKK.  Przed zakupem sprawdź, czy zamki w wybranym przez Ciebie modelu są dodatkowo chronione przed przedostaniem się do plecaka wody (specjalną błoną, materiałem).

Zwróć uwagę na nici – jeśli widzisz w materiale wyraźne dziurki przy ściegu, to znak, że do środka plecaka może przedostawać się woda.

Bardzo istotne są też elementy wykonane z tworzyw sztucznych – wszelkiego rodzaju klamry i klamerki. Muszą być wytrzymałe, bo czasem, gdy pękną, plecak nie nadaje się do użytku. Jeśli są wyprodukowane przez firmy takie jak: ITW Nexus i Duraflex, możesz mieć pewność, że są wytrzymałe.

System nośny

System nośny jest to system regulacji plecaka, umożliwiający dopasowanie go do Twojej sylwetki i równomiernego rozłożenia ciężaru. System ten składa się z pasa biodrowego, szelek i stelaża.

Najprostszym sposobem sprawdzania regulacji jest wypróbowanie jej na sobie. Oczywiście, w tym celu musisz też obciążyć plecak i wypełnić go przykładowym ekwipunkiem.

1. Jeśli plecak posiada wewnętrzny stelaż, wyreguluj go tak, by pasował do Twojej sylwetki.
2. Poluzuj wszystkie taśmy i paski.
3. Zapnij pas biodrowy (kobiety – na biodrach, mężczyźni – trochę wyżej) i mocno zaciśnij, tak, by dopasować go do wzrostu i oprzeć na nim cały ciężar bagażu.
4. Jeśli to możliwe – wyreguluj wysokość zawieszenia tylnych szelek.
5. Paski regulacyjne, które znajdują się na szelkach ściągnij tak, abyś nie czuł na plecach ciążenia. Cały ciężar powinien zostać przeniesiony na biodra.

Jeśli wykonałeś wszystkie te czynności i czujesz, że plecak Cię nie uwiera i pasuje do budowy Twojego ciała i wzrostu, możesz być pewien, że jest to plecak dla Ciebie.

Stelaż

Plecak ze stelażem zewnętrznym, Jansport Scout TVV7
Plecak ze stelażem zewnętrznym, Jansport Scout TVV7
Stelaż to umocnienie pleców worka turystycznego. Aluminiowe rurki wystające ponad komin odeszły już dawno do lamusa, coraz rzadziej stosuje się też stelaż zewnętrzny (zdjęcie). Standardem stał się stelaż umieszczany wewnątrz. Składa się on zazwyczaj z dwóch duraluminiowych rurek wsuniętych w wewnętrzne kieszenie – taki worek jest bardziej elastyczny i dopasowuje się do pleców.

Przy wyborze stelaża trzeba też zwrócić uwagę na system wentylacji pleców. Aluminiowe, zewnętrzne rurki uwierają, ale umożliwiają plecom „oddychanie”. Systemów wentylacyjnych i ich nazw jest wiele, są to np.  Aircomfort Futura Vario System firmy Deuter czy Air Con firmy Campus.

Pas biodrowy

Pamiętaj, że pas biodrowy to najważniejsza część plecaka, która musi ściśle przylegać do bioder. To dzięki pasowi biodrowemu właśnie, noszenie ekwipunku na plecach staje się łatwiejsze.

Niemałe znaczenie przy doborze plecaka ma płeć użytkownika. Są firmy, między innymi Berghaus Deuter, Karrimor, Lowe Alpine, Salewa i Tatonka, które produkują plecaki z systemem nośnym dopasowanym specjalnie do sylwetki kobiety. Pas biodrowy w takich plecakach powinien być krótszy i dopasowany do ciała.

Pas biodrowy powinien nie tylko być dopasowany, ale też współgrać z ruchem bioder. Producenci znaleźli rozwiązanie dla tego problemu. System Pivotal, który jest stosowany, m.in. przez firmę The North Face, czy system QFS firmy Bergson, umożliwiają równomierne rozłożenie ciężaru na biodrach i współdziałają z ruchem ciała. Dzięki temu nawet podczas schylania się czy wspinaczki możesz uniknąć otarć.

Pas biodrowy jest zazwyczaj wspomagany przez wąski pas piersiowy, który przydaje się, gdy wspinasz się lub jedziesz na rowerze.

Uwaga! Sprawdź, czy Twój pas biodrowy jest od wewnątrz pokryty „oddychającą” tkaniną (np. Mesh-tex).

Więcej na temat systemów nośnych możesz przeczytać na stronach poszczególnych producentów, np. firmy Tatonka lub PAJAK.

Tabela pomoże Ci zrozumieć zależność między wielkością wybranego przez Ciebie worka, a jakością systemu nośnego:

Plecaki małe,
o pojemności do 60 litrów
Pas biodrowy nie musi być bardzo wytrzymały, zwróć raczej uwagę na szelki – muszą posiadać możliwość regulacji długości. Byłoby dobrze, gdybyś mógł dopasować plecak do swojego wzrostu (umożliwia to regulacja wysokości szelek). Plecak Bergson Attack 55 (pojemność 55 litrów)
Plecak Bergson Attack 55 (pojemność 55 litrów)
Plecaki średnie, o pojemności 60-80 litrów Takie plecaki powinny być wyposażone w masywny pas biodrowy. Szelki nie muszą być szerokie, ważna jest możliwość ich regulacji. Wyjmowany wewnętrzny stelaż umożliwi Ci dopasowanie plecaka do kształtu pleców. Plecak
            Karrimor, pojemność 70 litrów
Plecak Karrimor Panther, pojemność 65 litrów
Plecaki duże,
o pojemności od 80 litrów
W dużych plecakach najważniejszy jest dobry, gruby i szeroki pas biodrowy (w takich plecakach ciężar bagażu jest przenoszony na biodra).
 Plecak
            PAJAK Atacama 85+15
Plecak PAJAK Atacama 85+15 (+ 10 w bocznych kieszeniach skrzelowych)

 

Materiał

To, z jakiego materiału jest wykonany plecak, ma ogromne znaczenie. Dobra tkanina i odpowiednie pianki wypełniające to gwarancja wytrzymałości.

Tkaniny, z jakich konstruuje się plecaki, wykonuje się z:

  • poliamidów – czyli nylonu. Takie tkaniny są bardzo mocne.
  • poliestrów –  tkaniny z nich wykonane są słabsze, ale chronią materiał przed wilgocią, a kolor przed szkodliwym działaniem promieniowania UV.

Wytrzymałość tkaniny mierzy się w skali denier (den, w skrócie D). Specjaliści ustalają, ile waży nić o długości 9000 metrów. Jej waga to inaczej ilość den.

Przykład – Jeśli materiał o długości 9000 metrów waży 500 gram, jego wytrzymałość będzie wynosiła 500 den.

Tobie, jako użytkownikowi, takie dane techniczne mogą się wydawać mało przydatne. Rzeczywiście – radzimy Ci raczej zwrócić uwagę na nazwę (rodzaj) materiału, która jest często nie tylko marką, ale też oznaką jakości.

Jeśli zależy Ci na jak największej wytrzymałości tkaniny, polecamy CORDURĘ. Ten poliamidowy materiał, wyprodukowany przez firmę DuPont, jest wyjątkowo oporny na uszkodzenia (10 razy bardziej wytrzymały niż bawełna) i lekki. Jego teflonowe pokrycie gwarantuje wodoszczelność i chroni przed odbarwieniem.

Do dobrych i wytrzymałych można też zaliczyć materiał DURONT (stosowany przez firmę Bergson), który jest impregnowany kilkoma warstwami poliuretanu (materiał wodoszczelny). Jeśli niekoniecznie zależy Ci na tym, żeby Twój plecak służył Ci całe życie i nie zamierzasz wydawać na niego fortuny, możesz zdecydować się na tańsze tkaniny, np.  CORDEX 1200 (używany przez firmę Wisport).
Logo Cordura
Logo Cordura

Uwaga! Sprawdź też, z czego wykonane jest dno plecaka. Powinno być ono dodatkowo umocnione, żeby wytrzymać ciężar ekwipunku i chronić go przed otarciami (np. materiał Texamid 1.1 stosowany przez firmę Tatonka).

Wyposażenie dodatkowe

Mówi się, że nieprzemakalność plecaka to mit. Plecak może więc być bardziej lub mniej wodoodporny, nigdy jednak nie Camelbag, firma Outhorn
Camelbag, firma Outhorn
będzie zupełnie nieprzemakalny. Warto zaopatrzyć się w pokrowiec przeciwdeszczowy, który założysz na plecak, gdy spadnie ulewny deszcz. Taki pokrowiec to koszt rzędu 20-50 złotych.

Camelbag, czyli pojemnik na napoje z przymocowaną rurką i ustnikiem, który zawsze jest pod ręką, gdy chcesz się napić, będzie dużym udogodnieniem.

Producenci i ceny

W przypadku plecaka dobra marka to gwarancja wysokiej jakości. Do najpopularniejszych  producentów plecaków zalicza się firmy:

Plecaki firm takich jak: Deuter, HiMountain, Iceberg, Karrimor, Lafuma, Milo, Pajak czy Wolfgang cieszą się dużym uznaniem wśród użytkowników.

Zwróć uwagę na długość gwarancji oferowaną przez producenta. Dla przykładu plecaki Bergsona mają zazwyczaj 25-miesięczną gwarancję, a firma Karrimor oferuje gwarancję dożywotnią.

Dowiedz się też, jak wygląda serwis gwarancyjny i jakie usługi wchodzą w jego zakres (te informacje umieszczone są zazwyczaj na karcie gwarancyjnej).

Ceny plecaków wahają się w granicach od 30 do nawet 3000 złotych. Przedział cenowy jest spory, składa się na niego: wielkość plecaka, jakość materiału i wszystkich plastikowych i metalowych elementów oraz renoma marki.

Podsumowanie

Wiesz już, na co zwrócić uwagę wybierając dobry materiał i system nośny plecaka. Pora odpowiedzieć sobie na pytania zadane na początku i dopasować plecak do Twoich potrzeb:

Gdzie i na jak długo się udajesz?

  • Jeśli planujesz długie, całodzienne a nawet kilkudniowe wyprawy, będzie Ci potrzebny plecak o większej pojemności. Określ ją, biorąc pod uwagę to, gdzie będziesz nocować.

  • Jeśli niesiesz ze sobą namiot i śpiwór, najlepszy będzie dla Ciebie plecak o pojemności ok. 70-90 litrów.

  • Na kilkugodzinne wypady połączone z noclegiem w schronisku proponujemy Ci mniejsze, 50-60-litrowe plecaki.

  • Jeśli jedziesz w góry, musisz się liczyć z długimi wędrówkami po szlaku. Polecamy Ci plecaki od 50 do 80 litrów, większe utrudnią Ci wspinaczkę.

  • Wybierając się na krótsze, piesze wycieczki, które nie wymagają wzmożonego wysiłku fizycznego (takiego jak wpinaczka), dopasuj pojemność plecaka do innych potrzeb, np. przewidywanej długości pieszych wędrówek, ilości ekwipunku i miejsca noclegu.

Jedziesz autem czy innym środkiem transportu?
Jeśli jesteś zmotoryzowany, nie potrzebujesz największego plecaka dostępnego w ofercie sklepu, część ekwipunku możesz zostawić w samochodzie. Wystarczy Ci plecak o pojemności do 60 litrów.

Dla osób, które podróżują innym środkiem lokomocji i są nastawione na długie, piesze wędrówki polecamy plecaki duże i pojemne (60 litrów i więcej).

Gdzie będziesz nocować – w hotelu, schronisku czy pod namiotem?
Jeśli zabierasz ze sobą, oprócz ubrań i żywności, także namiot, śpiwór i karimatę, rozważ zakup większego plecaka, z kilkoma komorami, co ułatwi Ci jego rozpakowywanie. Odpowiednie dla Ciebie będą plecaki o minimalnej pojemności 70-90 litrów (w przypadku wysokogórskich, kilkudniowych eskapad – nawet 120 litrów).

Jeśli nocujesz w hotelu, schronisku albo gospodarstwie agroturystycznym, możesz zdecydować się na mniejszy plecak (od 40 litrów).

Życzymy udanych wypraw!

Poradniki, które warto przeczytać

  • Jakie buty górskie kupić? – Kupując buty trekkingowe, rozważ, jak często i w jakich warunkach będziesz ich używać. Zwróć uwagę na użyte materiały i sposób wykończenia. Czy wiesz, jak przymierzyć buty, żeby pasowały idealnie i sprawdziły się na szlaku?