Statystyczny Polak pije rocznie około 25 litrów soku. Sporo. Niestety, nie każdy owocowy napój, który możesz znaleźć na sklepowej półce, jest rzeczywiście sokiem. Żeby dowiedzieć się, jak wybrać „owoce w płynie”, przeczytaj ten poradnik.

Rodzaje

Soki

Soki to najcenniejsze owocowe napoje, jakie możesz znaleźć na sklepowej półce, a to dlatego, że nie mogą zawierać sztucznych aromatów, barwników ani konserwantów.

Soki można podzielić na:

soki jednodniowe (świeże) – to soki, które nie są poddawane pasteryzacji. Dzięki temu, zachowują więcej wartości odżywczych. Takie soki mają bardzo krótki termin przydatności do spożycia, dlatego umieszcza się je w lodówkach, standardowo w szklanych butelkach;

soki pasteryzowane jeśli są poddawane delikatnej pasteryzacji (w temperaturze do 80 stopni), ich okres przydatności wynosi kilka tygodni, a wartości odżywcze są podobne jak w przypadku soków jednodniowych. Takie soki sprzedaje się przeważnie w szklanych butelkach. Soki w kartonach to te, które poddano pasteryzacji w temperaturze 100 stopni. Ich termin przydatności jest dużo dłuższy, niestety zawartość witamin i minerałów jest znacznie mniejsza.

Soki jednodniowe wyciska się ze świeżych owoców, podczas gdy soki pasteryzowane w znacznej większości produkuje się z pulpy, czyli koncentratu.

Soki można też podzielić na warzywne, które są mniej kaloryczne, zawierają mniejsze ilości cukru, i owocowe.

Sok mętny Sok jednodniowy Sok trzymiesięczny  Sok warzywny
 Sok pomidorowy przecierowy Fortuna, Agros Nova   Sok buraczkowo-jabłkowy, Marwit   Sok buraczkowo-jabłkowy, Marwit   Sok śródziemnomorski ogród, Vega Tymbark, Agros Nova
Sok pomidorowy przecierowy Fortuna, Agros Nova
 Sok buraczkowo-jabłkowy, Marwit  Sok jabłkowy Tymbark, Agros Nova  Sok śródziemnomorski ogród, Vega Tymbark, Agros Nova

 

Nektary

Nektar egzotyczny DrWitt, Agros Nova
Nektar egzotyczny DrWitt,
Agros Nova
Słowo nektar kojarzy się niektórym z napojem bogów, czyli czymś wartościowym, wyjątkowym.

Niestety,  w nomenklaturze spożywczej to coś zupełnie innego. Nektar owocowy to mocno rozcieńczony sok wyprodukowany z koncentratu lub świeżych owoców, zawierający dodatek cukru (jest go więcej niż w dosładzanych sokach).

Minimalna zawartość soku owocowego jest odgórnie określona i wynosi od 25% (w przypadku owoców takich jak czarna i czerwona porzeczka, cytryna, banan) do 50% (jabłka, pomarańcze, gruszki). Nektar nie zawiera sztucznych barwników, aromatów i konserwantów.

 

Napoje
Napój rabarbar-malina-jabłko Garden, Agros Nova
Napój rabarbar-malina-jabłko
Garden, Agros Nova
Napój to najmniej wartościowy owocowy produkt przeznaczony do picia. Zawiera ok. 20% soku owocowego (normy nie są wyraźnie określone, napoje zawierają po prostu mniej soku niż nektary), reszta to woda, cukier (ok. 20 łyżeczek w litrze), kwasek cytrynowy i sztuczne substancje, takie jak barwniki, konserwanty, aromaty.

Napój ma niestety niewiele wspólnego z owocami, jest bombą kaloryczną i wytworem bardziej chemicznym niż naturalnym.

 

 

Składniki soków i ich wpływ na organizm

Wartość odżywcza soków zależy od tego, czy jest od produkowany z pulpy, czy  świeżo wyciskany z owoców czy warzyw. Te ostatnie są o tyle cenne, że zawierają dużo witamin i minerałów. Przygotowaliśmy tabelę, która pomoże Ci wybrać świeży sok odpowiedni dla siebie:

Rodzaj soku Właściwości
Sok pomarańczowy Zawiera witaminę PP, która jest odpowiedzialna za regulację poziomu cukru w organizmie i dużo niezbędnej dla odporności organizmu witaminy C. Sok z pomarańczy nie zawiera dużo przeciwutleniaczy.
Sok jabłkowy Zawiera dużo pektyn, które oczyszczają organizm z toksyn. Ponadto, zapobiega miażdżycy i chorobom serca, zmniejsza napięcie psychiczne, wzmacnia serce i wspomaga działanie układu krwionośnego.
Sok grejpfrutowy Zawiera mnóstwo przeciwutleniaczy. Dzięki gorzkiej substancji o nazwie naryngina, wspomaga przemianę materii. Działa przeciwgrzybicznie i antywirusowo.
Sok z mandarynek Zawiera bardzo dużo witaminy C, beta-karotenu oraz błonnika. Sok z mandarynki jest bogaty w pektyny, które usuwają z organizmu toksyczne metale ciężkie. Ponadto, sok z mandarynek to źródło wapnia, żelaza i magnezu.
Sok z winogron Winogrona pomagają zapobiegać miażdżycy, wpływają korzystnie na pracę układu krwionośnego i serce. Sok z winogron zawiera potas, wapń, cynk. Sok z ciemnych winogron działa dodatkowo przeciwgrzybicznie i antybakteryjnie.
Sok z gruszek Gruszki zawierają dużo cukrów prostych, dzięki temu sok z gruszek wyrównuje poziom glukozy we krwi. Ponadto, gruszki zawierają garbniki, które oczyszczają organizm z toksyn.
Sok z gruszek hamuje biegunki, poleca się go przy cukrzycy, niedokrwistości i chorobach gardła.
Sok ze śliwek Zawartość potasu sprawia, że taki sok jest polecany osobom cierpiącym na nadciśnienie. Błonnik zmniejsza apetyt, powoduje uczucie sytości.
Soki warzywne sok pomidorowy – dzięki zawartemu w nim potasowi wspomaga serce, zawiera dużo witamin i co najważniejsze – jest niskokaloryczny.
sok z buraków – zawiera przeciwutleniacze (hamujące procesy starzenia się organizmu) i błonnik (reguluje przemianę materii).
sok z marchwi – wzmacnia paznokcie, poprawia wygląd włosów i skóry. Sok z marchwi wspomaga poza tym perystaltykę jelit, pomaga leczyć niedokrwistość. Zawiera pektyny, oczyszczające organizm z toksyn.

Uwaga! Do niektórych soków warzywnych dodaje się sól, która, spożywana w nadmiarze, jest niezdrowa.

Sok bananowy Zawiera dużo kwasu foliowego, który stymuluje powstawanie czerwonych krwinek, a także do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i pokarmowego.
Sok z czarnej porzeczki Czarna porzeczka zawiera bardzo dużo witaminy C. Poza tym, jest bogata w bioflawonoidy, które mają działanie antyalergicznie i przeciwzapalnie.

Sok z brzozy? Jak najbardziej, szczególnie jeśli masz problemy z trawieniem lub słabą odporność. Działa moczopędnie i zapobiega w ten sposób tworzeniu się kamieni w układzie moczowym.

Uwaga na słodkie soki! Syrop glukozowo-fruktozowy i sacharoza (cukier) dodawane do napojów, nektarów i niektórych soków są szkodliwe dla organizmu, ale też wzmagają apetyt i sprawiają, że spożywane jedzenie dużo szybciej odkłada się w postaci tkanki tłuszczowej. Najlepiej wybierać soki z dopiskiem: bez dodatku cukru.

Etykieta

Na etykiecie każdego soku, napoju i nektaru, powinny się znaleźć:

  • nazwa produktu (wraz z informacją o tym, czy jest to sok, napój czy nektar);
  • informacja o tym, czy produkt jest sokiem (sok 100%), nektarem czy napojem (jeśli nie ma jej na przedzie opakowania, sprawdź w innych miejscach etykiety);
  • wartość odżywcza i energetyczna (ilość poszczególnych składników odżywczych, liczba kalorii w 100 ml produktu);

Co to jest GDA? GDA to skrót od angielskiego Guideline Daily Amounts (Wskazane Dzienne Spożycie). Innymi słowy GDA to informacja umieszczana na etykiecie soku, z której dowiadujesz się nie tylko, ile kalorii, cukru, soli, tłuszczów nasyconych i nienasyconych zawiera sok, ale też w jakim stopni te poszczególne składniki zaspokajają Twoje dzienne zapotrzebowanie na nie. Informacja ta jest podawana w procentach.

  • skład (w składzie powinna pojawić się informacja o procentowej zawartości soku lub koncentratu. Jeśli takiej informacji nie ma, o zawartości decyduje kolejność składników wymienianych w składzie produktu).

Uwaga! W sokach wieloowocowych i wielowarzywnych poszczególne składniki są wymieniane na etykiecie w kolejności malejącej. Składnik, którego w produkcie jest najwięcej, znajduje się na początku listy.

  • data przydatności do spożycia (w przypadku soków w kartonie jest to 48 godzin po otwarciu opakowania);
  • informacja o sposobie przechowywania (np. „Po otwarciu, przechowywać w lodówce”);
  • dane teleadresowe producenta;

Brak informacji o tym, co znajduje się w opakowaniu to znak, że masz do czynienia z napojem albo nektarem. W takim wypadku, koniecznie sprawdź skład i zawartość procentową owocowego soku lub koncentratu.

Chwyty marketingowe

Nie do dziś wiadomo, że producenci chcąc sprzedać swój produkt stosują różne chwyty reklamowe, które mają na celu przekonanie klienta, że ich produkt jest najlepszy i wyróżnia się spośród wszystkich podobnych produktów dostępnych na półkach.

Producenci owocowych napojów także starają się znaleźć luki w przepisach i mamić klientów opisami, które niekoniecznie muszą być prawdziwe.

Kupując, uważaj na sformułowania, takie jak:

  • 100% – taki symbol bez informacji o tym, czy opakowanie zawiera sok, jest bezużyteczna i nic nie znaczy. Obecnie nawet termin "sok 100%" nie jest chroniony prawnie, więc nie stanowi gwarancji jakości;

  • cała pomarańcza" – nie oznacza wcale, że masz do czynienia z sokiem;

  • „z czarnych porzeczek”, „z jabłek” – ale co? Sok, nektar, napój? Jeśli taka informacja nie jest podana na etykiecie, możesz przyjąć, że nie masz do czynienia z sokiem. Koniecznie sprawdź skład produktu.

  • sok bez konserwantów – żaden producent nie musi się taką informacją chwalić, żaden prawdziwy sok nie może zawierać i nie zawiera konserwantów;

  • 33% gratis, 1l + 1l gratis – lepiej porównać cenę litra takiego soku z ceną podobnego produktu bez „gratisów” i zobaczyć, czy rzeczywiście jest tańszy;

Opakowanie

Rodzaj opakowania soku nie świadczy o jego jakości
Rodzaj opakowania soku nie świadczy o jego jakości
Badania wykazują, że Polacy kupując produkty spożywcze, sugerują się wyglądem i typem opakowania. Największym zaufaniem darzą opakowania szklane, a najmniejszym – plastikowe i kartonowe.

Mitem jest jednak twierdzenie, że 12-miesięczny termin przydatności soków świadczy o dodatku konserwantów. Jak pisaliśmy wcześniej – ani soki, ani nektary ich nie zawierają.

Termin przydatności wynika z tego, że soki w kartonach są poddane pasteryzacji i pakowane przy użyciu technologii aseptycznej (opakowywane w sterylnych warunkach).

Nie warto ufać wyłącznie opakowaniom. Obecnie zdarza się, że producenci pakują w szklane butelki soki pasteryzowane, na dodatek umieszczając je w lodówce. Wszystko po to, by do złudzenia przypominały świeże soki.

Producenci i ceny

Do największych producentów soków, napojów i nektarów na polskim rynku należą:

  • Agros Nova (Tarczyn, Fortuna, Garden , Dr Witt, Karotka, Pysio)
  • Coca-Cola Company (Cappy)
  • Grupa Maspex Wadowice (Kubuś, Tymbark, Carotella, Caprio)
  • Hortex
  • Sokpol (Siódme niebo)
  • Pepsi Cola (Toma)
  • Ogrody Natury

Świeże, jednodniowe soki produkują m.in. Marwit i Victoria Cymes.
Soki dla dzieci mają w swojej ofercie producenci tacy jak: Hipp, Nestle (Bobo frut, Gerber) i Nutricia (Bobovita).

Cena soku jest oczywiście uzależniona od wielkości opakowania (im mniejsze, tym więcej płacisz za litr napoju) i od tego, czy kupujesz sok, napój czy nektar.Podczas gdy ceny najtańszych napojów potrafią wynosić 1,50-2 złote za litr, ceny soków wahają się między 3,50 zł a 6 zł. Za 250-mililitrową butelkę soku jednodniowego musisz zapłacić 4-6 zł.

do 4 zł za litr 4-5 zł za litr ponad 5 zł za litr
  Sok marchew-malina Karotka, Agros Nova, cena do 4 zł  Sok 100% z białych grejpfutów Fortuna, Agros Nova, cena od 4 do 5 zł  Świeży sok gruszkowy, Victoria Cymes
 Sok marchew-malina Karotka, Agros Nova  Sok 100% z białych grejpfrutów Fortuna, Agros Nova  Świeży sok gruszkowy, Victoria Cymes

Podsumowanie
 

Wiesz już jaki sok wybrać? Mamy nadzieję, że przekonaliśmy Cię do zastąpienia niezdrowych napojów sokami, najlepiej tymi jednodniowymi. Jaki rodzaj kupić? Przy wyborze najlepiej kierować się wartościami odżywczymi soku, które znajdziesz w naszej tabeli. Jeśli jesteś na diecie, najlepszym wyborem dla Ciebie będzie sok warzywny. Najmniej kalorii zawiera sok z pomidorów, jego szklanka ma nie więcej niż 26 kcal. Sprawdź, czy wybierany przez Ciebie sok zawiera błonnik, który reguluje przemianę materii. Unikaj picia soków z gruszek czy bananów – są wysokokaloryczne.

W sklepach można też kupić nektary i napoje w wersji light", które mają przynajmniej 30% mniej kalorii niż pozostałe. Cukier zastępuje się w nich słodzikami (m.in. aspartamem E 951 lub sacharyną E 954). 

Kupując sok dla dziecka, zaufaj markom, które specjalizują się w jego produkcji (Bobo frut, Bobovita, Hipp, Gerber). Soki dla najmłodszych są produkowane pod specjalnym nadzorem, uprawy owoców, z których powstają, są kontrolowane. Koniecznie sprawdź, czy kupowany przez Ciebie sok posiada certyfikat Instytutu Matki i Dziecka lub Centrum Zdrowia Dziecka.

Życzymy wyboru smacznego, orzeźwiającego i zdrowego soku!