Inny rodzaj śpiwora zalecany jest do noclegów pod namiotem jesienią, czy zimą, inny do turystyki wodnej, inny z kolei do noclegów w ogrzewanym schronisku, czy kwaterze prywatnej. Przed zakupem warto zwrócić uwagę na drobne szczegóły budowy śpiwora, które mogą być dla Ciebie szczególnie przydatne. Czy wiesz, co określa współczynnik CUI dla śpiworów puchowych?

Klasyfikacja śpiworów

Przed zakupem warto poznać podział śpiworów związany z ich zastosowaniem, rodzajem budowy. Taki podział przedstawia poniższa tabela.

Kryterium podziału Rodzaje śpiworów
budowa
zastosowanie, pora roku
  • letnie,
  • trzysezonowe
  • zimowe,
  • ekspedycyjne
płeć
  • unisex,
  • damskie
wiek
  • śpiwory dla dorosłych
  • śpiwory dziecięce

Budowa śpiwora – materiały i wypełnienie

Schemat budowy śpiwora typu mumia
Schemat budowy śpiwora typu mumia

Najczęściej spotykany rodzaj śpiwora, to śpiwór typu mumia, z wysoko zapinanym zamkiem, który pozwala zakryć szyję i kapturem dopasowanym do kształtu głowy. Taki śpiwór zapewnia szczelność i bardzo małą utratę ciepłego powietrza przez otwór przy twarzy.

Materiał zewnętrzny

Materiał zewnętrzny – powłoka śpiwora jest prawie zawsze wykonana z materiałów syntetycznych. Najczęściej jest to materiał poliamidowy – nylon, lub materiał poliestrowy. Użycie sztucznych tkanin zapewnia ochronę przed brudem i daje możliwość szybszego czyszczenia. Są one lżejsze niż naturalne. Niekiedy materiał jest dodatkowo wzmacniany techniką rip-stop, czyli użyciem dodatkowych, mocniejszych włókien. Wtedy jest wytrzymalszy, trudniejszy do rozerwania. W przypadku śpiworów z wypełnieniem puchowym producenci starają się używać powłok z materiałów puchoszczelnych, bardziej odpornych na wilgoć, co chroni wrażliwy na nią puch.

Takim materiałami są na przykład sprawdzone od lat odmiany nylonowej tkaniny Pertex (Classic, Endurance, Microlight, Quantum) www.pertex.com.

Materiał wewnętrzny

Najczęściej stosowanym materiałem jest także nylon. Odchodzi się już od stosowania tkanin bawełnianych, gdyż są one bardziej podatne na brud i cięższe. Nylon, zdaniem wielu użytkowników jest niestety mniej przyjemny w dotyku. Dlatego opracowano materiały o podobnym do bawełny komforcie. Są to mieszanki wiskozy, bądź nylonu z bawełną, np. Polycotton, stosowany przez firmę Campus.

Wypełnienie puchowe

Obecnie w śpiworach stosuje się dwa typy materiałów wypełniających – ocieplających: puchowe i syntetyczne.

Wypełnienie puchowe to naturalny puch kaczy lub gęsi. To wypełnienie jest jak dotychczas najlepsze, jeśli chodzi o stosunek wagi do jakości izolacji cieplnej. Żadna ocieplina syntetyczna nie jest w stanie przy tej samej wadze zapewnić takiego samego komfortu cieplnego, co puch. Śpiwory i odzież puchowa są z powodu tej zalety używane na przykład podczas ekspedycji polarnych, czy wysokogórskich. Ponadto śpiwory z wypełnieniem puchowym mają większą trwałość. Jeśli będziesz dbać właściwie o taki śpiwór, posłuży on z powodzeniem nawet kilkanaście lat.

Wadą takiego wypełnienia jest podatność na wilgoć. Puch chłonie wodę, zbija się, powoli traci właściwości izolacyjne i przestaje spełniać funkcję ocieplającą.

Jeśli planujesz noclegi w terenie podmokłym, albo podczas turystyki wodnej, np. kajakowej, zastanów się poważnie przed zakupem śpiwora puchowego.

Kolejną wadą śpiworów puchowych jest niestety ich cena, są dużo droższe od syntetycznych. Na przykład puchowy śpiwór Roberts Voyager Light 400 kosztuje 750 zł, a syntetyczny o zbliżonej termice Marmot Wave IV kosztuje 370 zł.

Jeśli jesteś alergikiem uczulonym na pierze, nocleg w śpiworze puchowym może wywołać reakcję alergiczną organizmu. W takim przypadku musisz zdecydować się na śpiwór syntetyczny.

Przy zakupie śpiwora puchowego warto zwrócić uwagę na parametry puchu:

  • współczynnik CUI : jest to ilość cali sześciennych, jaką zajmie jedna uncja puchu (ok. 28 gram) po sprasowaniu na 24 godziny i rozprężeniu. Im ta wartość wyższa, tym lepsze właściwości izolacyjne puchu, gdyż mniej puchu potrzebne jest do wytworzenia pożądanego komfortu termicznego. Puch o wartości powyżej 600 CUI jest uznawany za dobry, w sprzęcie do zadań ekspedycyjnych używany jest nawet puch o wartości 850 CUI.
  • stosunek procentowy puchu do pierza: zwykle używa się puchu z dodatkiem pierza, im mniej tego drugiego, tym mieszanka cieplejsza, na przykład puch o stosunku 95/5 (95% puchu) jest dużo lepszy niż o stosunku 50/50

Informacje o tych parametrach możesz sprawdzić przed zakupem w danych podanych przed producenta, w katalogu, na jego stronie internetowej. Czasem są one też zamieszczane na metkach.

Zwróć też uwagę na liczbę zamieszczaną przy nazwie śpiwora. Oznacza ona wagę wypełnienia puchowego (na przykład Yeti GT 600 ma wypełnienie o wadze 600 gr.) Śpiwory letnie mają 200-300 gr. wypełnienia, zimowe i ekspedycyjne do 1300 gr.

Uznaje się, że puch gęsi jest cieplejszy niż kaczy.

Ciekawostką jest, że najlepszy jakościowo puch na świecie pochodzi z Polski. Nasi producenci mają możliwość produkcji najlepszych jakościowo śpiworów, a zachodnie firmy szczycą się użyciem w swoich produktach puchu i pierza z Polski.

Ponadto, zwróć uwagę na konstrukcję komór, które zawierają wypełnienie. Najlepsi producenci szyją powłoki śpiworów bez tak zwanych szwów „na przestrzał”, przeszywających powłokę śpiwora na wylot. Tym samym komory, w których znajduje się wypełnienie, ułożone są w sposób utrudniający ucieczkę ciepłego powietrza i utratę puchu, który może wydostawać się przez szwy. Komory mają różne kształty, na przykład bardziej zaawansowane komory H mają, poprzez swój kształt, większą możliwość utrzymania ciepła niż proste komory typu X. Aby zwiększyć zdolność izolacyjną śpiworów, komory czasem układa się w dwie warstwy.


Przykłady budowy komór w śpiworach puchowych

Wypełnienie syntetyczne

Wypełnienie sztuczne śpiworów to najczęściej włókna poliestrowe pokryte warstwą silikonową, która pozwala zwiększyć odporność ociepliny na wilgoć. Tym samym śpiwory syntetyczne mogą być używane na przykład podczas wędrówek w terenach podmokłych, turystyce wodnej.

Treksport Primaloft Light
Treksport Primaloft Light
Wadą tych śpiworów jest ich waga, po spakowaniu zajmują też więcej miejsca niż śpiwory puchowe. Wypełnienie może być ułożone w jednej warstwie lub w dwóch. Oczywiście, gdy zależy Ci na komfortowych noclegach
w niższych temperaturach, wybierz konstrukcję dwuwarstwową.

Rodzajów wypełnień stosowanych przez producentów jest bardzo dużo. Najbardziej sprawdzone i najlepsze pod względem termiki są między innymi Primaloft, Thinsulate, Hollowfibre. Szczególnie dobre parametry cieplne ma Primaloft, jest często używany w profesjonalnych śpiworach i odzieży (np. Treksport Primaloft Light)

Poniższa tabela porównuje właściwości wypełnień puchowych i syntetycznych:

Puch Wypełnienie syntetyczne
Zalety
  • waga,
  • trwałość,
  • świetne właściwości termiczne
  • dobra zdolność kompresji,
  • odporność na wilgoć,
  • niższa cena
Wady
  • wysoka cena,
  • słaba odporność na wilgoć,
  • nie dla alergików,
  • waga,
  • niższa trwałość

Budowa śpiwora – części śpiwora

Kaptur

W śpiworze typu mumia szczelnie obejmuje głowę. Zwróć uwagę, czy łatwo daje się zmniejszyć jego obwód przy pomocy ściągacza. Dobrze dopasowany powinien obejmować głowę, i powinien być w równym stopniu ocieplać całą głowę.

Zamek główny

Pozwala na wygodne wejście do śpiwora i umożliwia regulację temperatury, gdy wewnątrz jest za ciepło. Ułatwia to także zastosowanie zamków dwukierunkowych. Niektóre śpiwory mają dłuższy zamek rozpinany dokoła dolnej części – pozwalający na przekształcenie mumii w kołdrę (np. Roberts Traveller)

Zamek może być wszyty z prawej strony (oznaczenie R) lub z lewej (L). Dwa jednakowe śpiwory o przeciwległych zamkach mogą być połączone i użyte jednocześnie przez dwie osoby.

Przy zakupie sprawdź, czy zamek pracuje sprawnie i bez zacinania, czy między zęby zamka nie wcina się materiał powłoki śpiwora. Oszczędzić to może niedogodności i zaskoczenia podczas pierwszych wyjazdowych noclegów.

Kieszeń wewnętrzna

Bardzo przydatna, zapinana na zamek lub rzep. Pozwala na ukrycie drobnych wartościowych przedmiotów, zegarka, chusteczek i tym podobnych.

Kołnierz docieplający i listwa izolująca zamek

Kołnierz umożliwia szczelne dopasowanie śpiwora na wysokości szyi, przez to ciepłe powietrze nie ucieka na zewnątrz. Może być ściągany sznurkiem ze stoperem, bądź zapinany na rzepy. Nie jest dodawany do śpiworów typowo letnich. Z kolei listwa izolująca powinna przebiegać na całej długości zamka i zakrywać go w całości. Chroni przed utratą ciepła przez szczeliny wszytego zamka.

Stopa śpiwora

 Campus Marmot 200
Campus Marmot 200
Niektóre śpiwory mają zwiększoną ilość ociepliny w dolnej okolicy. Ma to znaczenie dla osób o szczególnie marznących stopach.

Wieszaki

Na dolnym końcu śpiwora znajdują się pętle umożliwiające zawieszenie śpiwora (jest to zalecany sposób przechowywania śpiworów, gdy nie są używane)

Śpiwór typu kołdra

Ajungilak Tundra Traveller
Ajungilak Tundra Traveller
Tego rodzaju śpiwory mają uproszczoną budowę. Nie posiadają ściśle dopasowanego kaptura, wewnętrznego kołnierza. Przeznaczone są do noclegów w wyższych temperaturach (latem, w regionach tropikalnych, w schroniskach). Nie mają charakterystycznej dla mumii zwężającej się ku dołowi budowy. Najczęściej uszyte są na planie prostokąta. Dzięki temu uzyskuje się większą swobodę ruchu podczas snu i poprawia jego wygodę.

Inne akcesoria do śpiwora

Pokrowiec kompresyjny śpiwora Deuter Exosphere
Pokrowiec kompresyjny śpiwora
Deuter Exosphere
Pokrowiec kompresyjny – przeznaczony do transportu. Dzięki systemowi troków pozwala na znaczne zmniejszenie rozmiarów śpiwora.

Wkładka Cocoon Mummy Liner Coolmax
Wkładka Cocoon Mummy Liner Coolmax
Wkładka ocieplajaca – dodatkowa wkładka w kształcie mumii uszyta z różnych materiałów: bawełny, flaneli, jedwabiu, syntetycznych materiałów termoaktywnych (np. Coolmax). Pozwala obniżyć temperaturę, w której śpi się komfortowo, jest miła w dotyku, chroni wnętrze śpiwora przed ubrudzeniem, łatwo się czyści.śpiwór Deuter Exosphere
Śpiwór Deuter Exosphere

Wśród nowinek technicznych dotyczących śpiworów jest opracowany przez firmę Deuter system Deuter Thermo Stretch Komfort, użyty w linii śpiworów Exosphere. Są to śpiwory ściśle przylegające do ciała, uszyte z materiału rozciągliwego, który może rociągnąć się nawet o 25% objętości. System umożliwia swobodną zmianę pozycji podczas snu i jednocześnie zapewnia efektywne utrzymanie ciepła przy ciele.

Termika

Skąd wiedzieć, który śpiwór jest ciepły i w jakich temperaturach będzie można w nim spokojnie przenocować?

W związku z niejasnością i częstymi przekłamaniami w informacjach podawanych przez producentów postanowiono ujednolicić sposób oznaczania termiki śpiworów. W ten sposób powstała europejska norma EN 13537.

Normę EN 13537 opracowano w naukowy sposób badając specjalnie skonstruowanego termalnego manekina, pokrytego czujnikami, w różnych temperaturach. Uwzględniono także specyfikę odczuwania ciepła przez osoby o różnej płci.

Norma określona została dla kobiety w wieku 25 lat, masie 60 kg i 160 cm wzrostu i mężczyzny w wieku 25 lat, masie 70 kg i 173 cm wzrostu. Dowiedziono, iż kobiety wymagają komfortu cieplnego wyższego o ok. 5-7 st. C. Na sposób odczuwania ciepła mają wpływ też inne czynniki: stan zdrowia (np. uraz, choroba hormonalna, odwodnienie, wyziębienie w ciągu dnia, zmęczenie) W tym samym śpiworze będziesz inaczej odczuwał ciepło po dniu spędzonym w cieple schroniska niż po całodziennej męczącej wędrówce.

Przed zakupem sprawdź, czy producent podaje dane zgodne z normą EN 13537 i poszukuj informacji podobnej do tej zawartej w poniższym rysunku:

Oznaczenie termiki śpiwora zgodne z normą EN 13537
Oznaczenie termiki śpiwora zgodne z normą EN 13537

  • Obszar komfortu (TComfort) – to obszar temperatur, w których przeciętny człowiek (o standardowym wzroście, wadze, przy normalnym stopniu zmęczenia i po posiłku), spędzi noc komfortowo w pozycji zrelaksowanej,
  • Obszar dolnej granicy (TLimit) – to obszar, w którym najniższa temperatura określa granicę, kiedy przeciętny mężczyzna (o standardowym wzroście, wadze, przy normalnym stopniu zmęczenia i po posiłku) w pozycji skulonej prześpi całą noc.
  • Obszar ekstremalny (TExtreme) to temperatura graniczna, przy której przeciętny mężczyzna ze względu na zbyt mały komfort cieplny nie będzie mógł zasnąć natomiast u kobiety wystąpi hipotermia w przeciągu 6 godzin. Noclegów w takiej temperaturze należy bezwzględnie unikać!

Dobór śpiwora do pory roku i zastosowań

Śpiwory letnie i schroniskowe

Potrzebujesz śpiwora na lato? Wybierasz się w tropiki? Planujesz noc pod dachem lub w ogrzewanym schronisku? Ta kategoria jest dla Ciebie. Są to śpiwory zawierające mniej ociepliny, o temperaturze komfortu 10-15 st C. Często pozbawione są kołnierza termicznego. Możesz też wybrać śpiwór typu kołdra, jest wygodniejszy, ale cięższy. Jeśli zamierzasz wędrować z całym dobytkiem na plecach możesz wybrać śpiwór lżejszy i łatwiejszy w kompresji.(np. Lafuma Extreme 600). Jeśli dysponujesz większą ilością pieniędzy, możesz wybrać śpiwór puchowy z ilością puchu ok. 200-300 gr.(np. Cumulus XLite 200). Tego typu śpiwory z racji niskiej wagi znalazły tez zastosowanie w rajdach przygodowych (np. Adventure Race).

Lafuma Extreme 600 Cumulus XLite 200 Deuter Dreamlite 500
Lafuma Extreme 600 Cumulus XLite 200 Deuter Dreamlite 500

 

Śpiwory trzysezonowe

Śpiwory tego typu przydają się prawie przez cały rok, przeznaczone są do noclegów w plenerze od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Ich temperatura komfortu wynosi w granicach ok. -5 st. C. Trzeba pamiętać, że powinny zapewniać komfort w temperaturze poniżej zera, np. w poranne majowe przymrozki. To śpiwory najczęściej o budowie mumii, z dobrze dopasowanym kapturem i kołnierzem docieplającym. Mogą mieć budowę jedno lub dwuwarstową. Jeśli wypełnione są syntetyczną ociepliną, ważą na pewno ponad 1kg (zwykle ok. 1,6-2 kg) Jeśli mają służyć w turystyce rowerowej bądź wodnej, sprawdzą się doskonale. Jeśli planujesz transport całego dobytku na własnych plecach i zależy Ci na wadze, wybierz śpiwór puchowy – lżejszy, ale równie ciepły. W takich śpiworach znajduje się ok. 400-700 gr. wypełnienia puchowego, co w zupełności wystarcza (np. Eksplo Karpaty Standard). Wadą jest niestety ich cena. Na przykład GoExtreme Barents 600 kosztuje 619 zł.

Ajungilak Kontiki Wolfgang Minus Eksplo Karpaty Standard
Ajungilak Kontiki Wolfgang Minus Eksplo Karpaty Standard

Śpiwory zimowe

Jeśli jesteś zaawansowanym turystą i planujesz wysokogórską wyprawę z zimowymi biwakami, to taki śpiwór jest dla Ciebie. Wykorzystano tu najlepszej jakości wypełnienia. Musi zapewniać komfortowy sen w temperaturze –10 do –20 st. C. Najczęściej są to śpiwory puchowe, o budowie dwuwarstwowej. Wśród zimowych śpiworów syntetycznych wykorzystuje się wypełnienia o jak najlepszej termice i jak najniższej wadze. Pomimo tego takie śpiwory i tak osiągają wagę ponad 2 kg (np. Husky Annapurna). Puchowe śpiwory zimowe mają masę wypełnienia ok. 700-1000 g, więc w całości są lżejsze niż „syntetyki”(np. Yeti GT 900).

Ajungilak Kontiki Husky Annapurna Yeti GT 900
Marmot Sawtooth Husky Annapurna Yeti GT 900

 

Śpiwory ekspedycyjne

Śpiwór ekspedycyjny Roberts Everest 1300
Śpiwór ekspedycyjny
Roberts Everest 1300
To śpiwory zaawansowane technologicznie, prawie wyłącznie puchowe, stosowane przez himalaistów i polarników. Zwykłego turysty raczej nie powinny interesować. Zapewniają komfortowy sen nawet w temperaturach do -40 st. C (np. Roberts Everest 1300).

Śpiwory dla kobiet

Śpiwór w wersji kobiecej Marmot Woman Wave IV
Śpiwór w wersji kobiecej
Marmot Woman Wave IV
Producenci nie zapomnieli także o paniach. Produkowane są śpiwory uwzględniające inne odczuwanie zimna przez kobiety. Zdarza się, że są dodatkowo ocieplone w okolicy klatki piersiowej i stóp (np. Lafuma Extreme 600 Lady). Zwykle są też węższe i krótsze niż standardowe, uwzględniające kobiecą budowę. Jeśli chcesz kupić taki śpiwór, poszukuj przy nazwie produktu oznaczenia Lady lub Woman.

Śpiwory dziecięce

śpiwór dziecięcy Lafuma Trek Junior
Śpiwór dziecięcy
Lafuma Trek Junior
Jeśli podróżujesz ze swoją pociechą, możesz zadbać także o jej komfort w czasie snu. Niektórzy producenci wprowadzili do swojej oferty śpiwory krótsze i przystosowane do dziecięcej budowy. W takim przypadku poszukuj oznaczeń Junior albo Kid.

Producenci i ceny

Jeśli chodzi o polskich producentów, warto zwrócić uwagę na ofertę śpiworów puchowych. Nasze firmy są szanowane na całym świecie za jakość wyrobów puchowych. Wśród nich są:

  • Cumulus,
  • Eksplo,
  • GoExtreme,
  • Małachowski,
  • Pajak Roberts,
  • Sportex,
  • Yeti.

Wśród renomowanych zagranicznych producentów śpiworów puchowych w Polsce dostępne są produkty firm:

Za śpiwór z wypełnieniem puchowym dobrej jakości (powyżej 650 CUI) o wadze 200-300 gr. należy zapłacić ok. 350 – 500 zł (np. Cumulus Xlite 200) Cena za śpiwory zimowe najwyższej jakości może wynieść nawet ponad 1000 zł.(np. Yeti Iceberg 1100)

Jeśli poszukujesz śpiwora syntetycznego, oferta jest bardzo szeroka. Najbardziej sprawdzone firmy to Ajungilak-Mammut, Coleman, Deuter, Lafuma, Marmot, Millet, Milo Treksport, Wisport i inne. Dobry letni śpiwór syntetyczny można kupić już za ok. 150 zł (np. Lafuma Patrol). Za śpiwór zimowy trzeba zapłacić nawet 500 zł (np. Deuter Exosphere –8)

Podsumowanie

Przed zakupem warto określić swoje potrzeby i warunki, w których będziesz używać śpiwora. Możesz wybrać śpiwór tylko na lato, bądź bardziej uniwersalny, trzysezonowy. Jeśli dysponujesz większą ilością pieniędzy, rozważ kupno śpiwora puchowego. Dokonanie trafnego wyboru podczas zakupu później pozwoli Ci w spokoju wypocząć na urlopie i nabrać sił podczas noclegów na łonie natury, czego Ci życzymy.