Zaznacz stronę

Planujesz zająć się fotografią nocną? Używasz teleobiektywu lub nie chcesz już dawać aparatu obcej osobie, by zrobiła Ci zdjęcie z rodziną? Możesz wybrać statyw amatorski lub półprofesjonalny, a jeśli potrzebujesz sprzętu bardzo poręcznego – monopod.

Kilka pytań, zanim kupisz

Planując zakup statywu musisz wziąć pod uwagę kilka jego cech, m.in. wagę, wysokość i maksymalne dopuszczalne obciążenie. Warto również zastanowić się nad odpowiedziami na kilka pytań, które pozwolą Ci określić Twoje potrzeby związane z tym sprzętem:

Ikona znak zapytania Czy będziesz nosić statyw na piesze wycieczki, czy wozić w bagażniku samochodu i wyjmować już na miejscu?
Ikona znak zapytania Czy potrzebujesz go głównie do tzw. fotografii nocnej?
Ikona znak zapytania Jaki sprzęt na nim zamocujesz? Ciężką lustrzankę, lekki kompakt? A może lustrzankę z długim obiektywem?
Ikona znak zapytania Będziesz go używać głównie w plenerze czy może w domowym studiu fotograficznym?

Typy

 

Statyw stołowy

Statyw stołowy Hama Mini
Statyw Hama Mini
To najprostszy i zarazem najmniejszy statyw. Statywy tego typu służą do tego, by przymocowany do nich aparat umieścić na stole, szafce, półce lub innym podobnym miejscu. Zasadniczo nie ustawia się ich na ziemi czy podłodze.

Statywy te odznaczają się prostą konstrukcją, niektóre, np. model Manfrotto 709B nie mają nawet opcji regulowania długości nóżek.

Statyw amatorski

Statyw amatorski Hama Star
Statyw Hama Star
Statywy tego typu, wykonane zazwyczaj z aluminium lub tworzyw sztucznych, pozwalają na umieszczenie aparatu na wysokości około 1 metra. Ważą niewiele (ok. 0,5 kg), ich wysokość po złożeniu (ok. 30 cm) pozwala na schowanie sprzętu np. w plecaku. Wymienione parametry stanowią ich zaletę.

Do wad konstrukcji tego typu należy zaliczyć fakt, że ich nogi można odchylać tylko pod jednym kątem. Są one zazwyczaj grubości małego palca, więc stabilność takiego statywu jest niezbyt duża. Statywy amatorskie nadają się one zarówno do aparatów kompaktowych jak i niewielkich lustrzanek z podstawowym obiektywem.

Statyw Joby Gorillapod zamocowany na kijach golfowych
Statyw Joby Gorillapod zamocowany na kijach golfowych
Warto też zwrócić uwagę na statywy wyposażone w przegubowe, giętkie nóżki zrobione z kulek. Statywy tego typu mogą mieć wymiary zbliżone do statywów stołowych (ok. 15 cm wysokości, obciążenie ok. 200 g), lub mogą być trochę większe (ok. 25 cm wysokości, obciążenie nawet 3 kg). Zaletą tego typu statywów jest to, że dzięki giętkim nóżkom można je przymocować do najróżniejszych obiektów, np. do drzewa, kierownicy samochodu, płotu itp. Sprawdzają się w miejscach, gdzie nie ma zupełnie możliwości rozstawienia tradycyjnego sprzętu, a dzięki swym niewielkim gabarytom są poręczne i łatwe w transporcie. Ich wada to oczywiście ograniczenia również wynikające w rozmiarów.

Statyw półprofesjonalny

Tego typu statywy, zazwyczaj stalowe, aluminiowe, ale także z włókien węglowych i stopów magnezowych, nadają się zarówno do zaawansowanych aparatów kompaktowych jak i amatorskich i półprofesjonalnych lustrzanek.

Waga takiego statywu to ok. 12 kg. Po złożeniu raczej nie zmieści się w plecaku – długość złożonego sprzętu to ok. 5060 cm, w zależności od modelu. Można go rozłożyć na wysokość ok. 1,5 m, a konstrukcja jego nóg pozwala zarówno na regulację wysokości, jak i kąta rozstawienia poszczególnych nóg. W większości modeli dostępnych jest kilka zakresów regulacji kąta, np. 25, 46, 66 i 88 stopni, jak w modelu Manfrotto 190XB.

Niektóre modele statywów w tej kategorii maja zintegrowaną na stałe głowicę, czyli element, na którym mocuje się aparat. Do innych głowicę dokupuje się osobno. O głowicach czytaj w dalszej części artykułu.

Zaletą tych statywów jest to, że są stabilne i zapewniają odpowiednią podporę dla sprzętu, czyli dobrze spełniają swoje podstawowe zadanie. Dodatkowo, dzięki różnym opcjom regulacji, umożliwiają maksymalne dostosowanie ustawienia sprzętu do potrzeb fotografującego. Ich wadą, dla niektórych fotografów, zwłaszcza tych, którzy zamierzają nosić statyw ze sobą w plener, może być rozmiar i waga, tym bardziej że oba parametry nieco zwiększają się jeszcze, jeśli do statywu doda się głowicę.

Statyw profesjonalny

Statyw profesjonalny Manfrotto 058B Triaut
Manfrotto 058B Triaut
statyw profesjonalny 
To, jak sama nazwa wskazuje, statywy zaprojektowane w taki sposób, by sprawdzać się w fotografii profesjonalnej, np. w studiu. Ich zadaniem jest zapewnić podparcie zarówno profesjonalnym lustrzankom z ciężkimi obiektywami, jak i aparatom średnio- i wielkoformatowym. Są one wysokie zarówno w formie złożonej (ok. 80 cm), jak i maksymalnie rozłożonej (nawet do ok. 2 m) i, jak już wspomnieliśmy, udźwigną nawet 20-kilogramowy sprzęt, jednak są ciężkie (ok. 2,53 kg i więcej).

Statywy te mają dodatkowe elementy usprawniające pracę, jak korbka do regulowania wysokości kolumny centralnej, wsporniki łączące kolumnę z nogami, system szybkiej blokady nóg, precyzyjne poziomnice, kolce na końcach nóg umożliwiające wbijanie ich w miękkie podłoże, i wiele innych.

Monopod Manfrotto 679B
Monopod
Manfrotto 679B
Wszystkie wymienione cechy stanowią niewątpliwe zalety dla profesjonalisty. Dla fotografa amatora będą to jednak albo wady (ciężar, wielkość i co za tym idzie, mała mobilność) lub elementy niepotrzebne i takie, których w amatorskiej fotografii raczej nie wykorzysta.

 

Czy wiesz, że istnieją też statywy na jednej nodze, tak zwane monopody? Można je przymocować do aparatu, ale też do obiektywu (np. obiektyw canon), np. jeśli fotografujesz długim teleobiektywem. Monopod stabilizuje aparat tylko w płaszczyźnie pionowej. Zaletą monopodu jest znacznie większa poręczność w transporcie w porównaniu do trójnożnego statywu. Sprawdza się on w warunkach, w których rozłożenie tradycyjnego statywu jest utrudnione, np. na bardzo nierównym podłożu, w tłumie ludzi, jeśli zachodzi konieczność szybkiego zrobienia zdjęcia, ale z podparciem aparatu. Jest doskonały do dużych teleobiektywów (wiele z nich ma specjalne osobne mocowanie do monopodu). Wadą monopodu jest konieczność ciągłego podtrzymywania aparatu ręką podczas robienia zdjęć.

Parametry

Planując zakup statywu rozważyć trzeba kilka parametrów, które charakteryzują każdy sprzęt tego typu i umożliwiają takie czy inne jego zastosowanie.

Statyw Velbon VEB-36
Statyw Velbon VEB-36,
po złożeniu ma długość 49 cm

Wysokość

Mówiąc o wysokości statywu faktycznie należy wziąć pod uwagę kilka różnych jego wysokości. Wysokość złożonego statywu (określana też jako długość) to jego rozmiar w sytuacji, gdy nogi i kolumna centralna (jeśli jest w statywie) są zsunięte i złożone. Najmniejszą długość po złożeniu mają statywy stołowe – kilkanaście centymetrów, największą – niektóre statywy pół- i profesjonalne – ok. 60 cm. Parametr ten ma znaczenie podczas transportu sprzętu. Znając go fotograf wie, czy np. zmieści statyw do plecaka, czy też musi przewidzieć na niego osobny pokrowiec.

Wysokość maksymalna z wyciągniętą kolumną to ta, którą mierzy się po maksymalnym rozsunięciu na długość nóg statywu i wysunięciu kolumny centralnej do góry (w modelach, które ja posiadają). Ten parametr daje fotografowi pogląd na to, na jakiej największej wysokości będzie mógł umieścić aparat. Jest to ważne np. w przypadku, gdy planuje on robić zdjęcia z perspektywy wzroku przeciętnego człowieka, czyli ok. 160–170 cm. Najniższe statywy, rozłożone maksymalnie, mają ok.100 cm (np. Hama Star 05), najwyższe profesjonalne statywy mogą natomiast mieć nawet około 738 cm (np. Manfrotto 269HDB-3U).

Zazwyczaj jednak nie wysuwa się kolumny centralnej, jeśli faktycznie nie ma takiej potrzeby, ponieważ destabilizuje to cały sprzęt. Poza tym, niektóre prostsze modele statywów kolumny nie posiadają. Poprzestaje się więc na maksymalnym wysunięciu nóg. Tę wysokość maksymalną również podają producenci i waha się ona od kilkunastu centymetrów w przypadku statywów stołowych (np. Hama Mini), do prawie 200 cm w przypadku profesjonalnych statywów (np. Manfrotto 269HDB-3U).

Trzecia wysokość, którą należy omówić, to wysokość minimalna statywu, czyli taka, którą sprzęt osiąga przy maksymalnym rozstawieniu nóg na boki. Innymi słowy ten parametr informuje, jak nisko nad podłożem fotograf może umieścić aparat. Najniżej nad ziemią mogą znaleźć się głowice statywów profesjonalnych, ok. 8–10 cm (np. Slik PRO 614 CF). Omówiony właśnie parametr przydaje się jeśli chcesz fotografować z tzw. perspektywy żabiej, czyli z bardzo niskiej wysokości nad podłożem.

Maksymalne obciążenie (udźwig)

Jako że statyw służy do tego, by zamocować na nim aparat fotograficzny, należy sprawdzić, jakie maksymalne obciążenie przewidział dla danego modelu producent. Znając ten parametr będziesz wiedzieć, czy sprzęt, którym masz zamiar robić zdjęcia ze statywu, będzie można bezpiecznie i stabilnie na nim zamocować. Maksymalne obciążenia statywów amatorskich i półprofesjonalnych wahają się od ok. 2 kg (np. Slik U 9000) do ok. 78 kg (np. Manfrotto 055XDB).

Osobna kategoria to statywy profesjonalne, które są w stanie udźwignąć nawet 25-kilogramowy ciężar, czyli nadają się np. do mocowania aparatów średnio- i wielkoformatowych lub aparatów z bardzo ciężkimi obiektywami (np. Gitzo GT5541LS Systematic. Jeszcze osobna kategoria to miniaturowe statywy stołowe, które mogą unieść maksymalnie do 2 kg (np. Manfrotto 709B).

Warto wiedzieć, że waga przeciętnego prostego aparatu kompaktowego to ok. 150 g, kompakt zaawansowany waży przeciętnie ok. 300–400 g, natomiast amatorska lustrzanka z obiektywem 18-55 mm będzie ważyła ok.
800 g, a np. z teleobiektywem, 75-300 mm – około 1 kg.

Waga

Ponieważ statyw bardzo często zabierany jest w plener, warto wiedzieć, ile waży model, którego zakup planujesz.

Podstawowa reguła jest taka, że im statyw jest cięższy, tym jest stabilniejszy. Od każdej reguły są jednak wyjątki – na rynku dostępne są profesjonalne statywy wykonane z włókien węglowych, których waga nie przekracza 2 kg. Są one bardzo stabilne, a jednocześnie są w stanie udźwignąć nawet 12-kilogramowy sprzęt (np. modele marki Gitzo). Są one jednak bardzo drogie, kosztują 2–2,5 tys. zł.

Waga statywów waha się od ok. 150 g (małe statywy stołowe, np. Sony VCT-MTK), przez ok. 500 g (lekkie statywy amatorskie, np. Hama Star 05), po półprofesjonalne statywy ważące 1,52,5 kg (np. Slik U 9000). Ponownie, osobną kategorię stworzą tu niektóre statywy profesjonalne, mogące ważyć nawet ok. 67 kg.

Omówiliśmy podstawowe parametry statywów. To, czy parametry te są takie czy inne, zależy od typu statywu. Dlatego w następnej części przedstawimy różne rodzaje statywów wraz z krótkimi opisami zastosowań.

Wyposażenie

 

Głowica

Co prawda, każdy statyw wyposażony jest w gwint do mocowania aparatu, jednak rozwiązanie takie nie jest zbyt wygodne, choćby ze względu na to, że tak przytwierdzonym aparatem nie można potem poruszać, chyba że razem z całym statywem. Dlatego właśnie do statywów dodawane są głowice, które nie tylko umożliwiają wygodne zamocowanie sprzętu, ale też ułatwiają manewrowanie już przypiętym aparatem, by ustawić pożądany kadr. Głowice mogą być na stałe zintegrowane ze statywem lub też mogą być dołączane osobno.

Głowice dzielą się na:

Głowica trzykierunkowa
Głowica 3D
trzykierunkowe (zwane 3D) – czyli takie, które wyposażone są w trzy dźwignie umożliwiające odpowiednio obrót aparatu w płaszczyźnie poziomej, pochylenie w płaszczyźnie pionowej oraz przechylanie go na boki. Każdy z tych ruchów reguluje się i blokuje niezależnie od pozostałych odpowiednią dźwignią. Zaletą głowic 3D jest duża precyzja ustawienia każdej z trzech pozycji. Niektórzy fotografowie mogą jednak uważać za niedogodność odstające rączki poszczególnych dźwigni, zwłaszcza w transporcie.

Głowica kulowa
Głowica kulowa
kulowe – czyli takie, w których wszystkie ruchy reguluje się jednym pokrętłem, a manewrowanie umożliwia kula umieszczona w przegubie. Zaletą tego rozwiązania jest łatwość i szybkość ustawienia aparatu w pożądanym położeniu jednym ruchem, jak również waga (ok. 0,5 kg). Jako wadę specjaliści wymieniają mniejszą niż w przypadku głowic 3D precyzję ustawienia.

Głowica joystickowa
Głowica
joystickowa
joystickowe – to odmiana głowic kulowych, zastosowano w nich takie samo rozwiązanie techniczne z kulą umieszczoną w przegubie. Różnica polega jednak na tym, że w głowicach joystickowych manewruje się aparatem dużo wygodniej i szybciej niż w kulowych. Zamiast bowiem odkręcać i zaciskać pokrętło, zwalnia się i blokuje specjalną dźwignię. Głowice joystickowe są nieco cięższe od kulowych, a także wyższe.

Mocowanie – głowica z szybką złączką

Zarówno głowice 3D, jak i kulowe mogą być wyposażone w tzw. szybką złączkę, czyli płytkę, którą przykręca się do aparatu, a potem, już razem z aparatem, mocuje się na głowicy jednym ruchem, blokując ja specjalnym przyciskiem. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie, bo umożliwia szybkie zakładanie aparatu na i zdejmowanie ze statywu, bez kłopotliwego odkręcenia go z gwintu. Jeśli masz do wyboru głowice z szybką złączką i bez niej, wybierz tę, która jest w nią wyposażona.

Niektóre modele głowić są również wyposażone w poziomnicę, czyli rurkę lub „oczko” z cieczą w środku. Jak sama nazwa wskazuje, poziomnica umożliwia idealne wypoziomowanie zamocowanego na niej aparatu.

Mocowanie – gwint

Standardowo statywy wyposażone są w gwint 3/8 cala, który pozwala na zamocowanie większości dostępnych na rynku głowic. Zdarzają się też statywy z mocowaniem 1/4 cala, ale są rzadkością. Gwinty do mocowania aparatów na głowicach są ustandaryzowane i mają średnicę 1/4 cala.

Dodatkowe funkcje i cechy

Statyw Manfrotto 055XPROB - wyposażony w system szybkiego przekładania kolumny do poziomu
Manfrotto 055XPROB
wyposażony w system
szybkiego przekładania
kolumny do poziomu
Wybierając statyw warto wziąć pod uwagę jeszcze kilka detali, w które może on być wyposażony, a które mogą (lub nie) przydać się podczas fotografowania:

  • sposób blokowania nóg – po wysunięciu poszczególne sekcje nóg trzeba zablokować. W statywach montowane są dwa różne systemy blokowania – przy pomocy tzw. motylków, czyli zakrętek oraz zacisków. Przy pomocy zacisków szybciej można zablokować nogę, jednak zakrętki (motylki) określane są przez specjalistów jako precyzyjniejsze i mniej od zacisków skłonne do „wyrabiania się”.
     
  • elementy antypoślizgowe – niektóre modele maja górną część nóg powleczoną specjalna pianką, która ułatwia chwytanie sprzętu i zapobiega wyślizgiwaniu się go z rąk.
     
  • montowanie głowicy od dołu kolumny – modele, które oferują tę opcję, umożliwiają przełożenie kolumny centralnej do góry nogami. Można wówczas przykręcić głowicę od dołu i fotografować do góry nogami. Takie udogodnienie może się przydać fotografom, którzy zamierzają fotografować obiekty znajdujące się nisko nad podłożem na którym stoi aparat na statywie.

  • poziome mocowanie kolumny – niektóre statywy wyposażone są w system umożliwiający szybkie przełożenie kolumny z pionu w poziom, bez konieczności jej wyjmowania i odkręcania głowicy. Taka opcja przydaje się chociażby przy makrofotografii.

  • możliwość dociążenia statywu – statywy, które producent wyposażył w specjalny hak u dołu kolumny centralnej. Taka opcja umożliwia dodatkowe dociążenie statywu poprzez powieszenie na haku np. torby fotograficznej, itp. Poprawia to stabilność całego układu.

Omówiliśmy parametry i typy statywów. Pora zastanowić się, jaki statyw będzie najlepszy dla Ciebie.

Podsumowanie

Po przeczytaniu poprzednich rozdziałów wiesz już, że planując zakup statywu nie mozesz zlekceważyć takich jego cech, jak waga, wysokość (w kilku wariantach) i maksymalne dopuszczalne obciążenie. Przypomnij sobie pytania postawione na wstepie:

Ikona znak zapytania Czy będziesz nosić statyw na piesze wycieczki, czy wozić w bagażniku samochodu i wyjmować już na miejscu?
Jeśli więc zamierzasz dużo chodzić w plener ze swoim nowym statywem, zastanów się, jaki maksymalny dodatkowy ładunek jesteś w stanie ze sobą nosić i czy chcesz zmieścić statyw w plecaku, czy też dopuszczasz ekstra bagaż w osobnym pokrowcu. Statyw ważący 1,5 kg to mniej więcej tak, jak półtoralitrowa butelka wody mineralnej.

Pamiętaj, że ciężkość statywu idzie w parze z jego stabilnością, chyba że planujesz zakup ultralekkiego i bardzo stabilnego modelu z włókna węglowego, którego cena może jednak przewyższyć wartość Twojego aparatu (ok. 20002500 zł).

Ikona znak zapytania Czy potrzebujesz go głównie do tzw. fotografii nocnej?
Jeśli zamierzasz oddawać się fotografii nocnej, poważnie zastanów się nad statywem cięższym (nawet ok. 2 kg) ale stabilnym, kosztem wygody jego przenoszenia.

Przy długich czasach, jakie stosuje się przy wykonywaniu zdjęć nocnych, najmniejsze nawet drgnięcie aparatu może zepsuć fotografię.

Ikona znak zapytania Jaki sprzęt na nim zamocujesz? Ciężką lustrzankę, lekki kompakt? A może lustrzankę z długim obiektywem?
Jeśli chcesz przykręcać do swojej lustrzanki ciężki obiektyw (np. tele), sprawdź w danych technicznych jego wagę i dodaj ją do wagi korpusu lustrzanki, a potem porównaj z dopuszczalnym obciążeniem rozważanego statywu. Niektóre długie obiektywy mogą ważyć około 1 kg, są też takie, których waga przekracza 23 kg. Nie należy więc dla takiego sprzętu kupować amatorskiego statywu o cienkich nóżkach.

Jeśli natomiast dysponujesz kompaktem, nawet z kategorii bardziej zaawansowanych, to oczywistym jest, że nie potrzebujesz statywu o maksymalnym udźwigu 4 kg.

Ikona znak zapytania Będziesz go używać głównie w plenerze, czy może w domowym studiu fotograficznym?
Jeśli chcesz spróbować fotografii studyjnej (np. zamierzasz uruchomić własne domowe studio fotograficzne), nie musisz martwić się, że wybrany statyw będzie za ciężki. Niech będzie ciężki, ale nich ma też np. możliwość montowania głowicy od dołu kolumny centralnej, lub nawet funkcję poziomego ustawiania kolumny. Opcje te dadzą Ci znacznie większą swobodę kadrowania przy fotografowaniu nieruchomych przedmiotów.

Zanim zdecydujesz się na kupno określonego modelu, dokładnie przeanalizuj swoje potrzeby. Nie kupuj sprzętu, który za wysoką cenę oferuje opcje, których nigdy nie wykorzystasz.

Pamiętaj, że podstawowym zadaniem statywu jest zapewnić stabilność aparatowi i na nic zda się najlepsza lustrzanka z najjaśniejszym nawet obiektywem, jeśli postawisz ją na chwiejnym i niestabilnym statywie.

Życzymy Ci wielu udanych fotografii!

————————————————————————————————————————————————————————————–

Konsultacja merytoryczna:
Cyfrowe.pl
www.cyfrowe.pl

Jak kupować statyw w pigułce: pobierz, wydrukuj i zabierz ze sobą na zakupy!