Szampon z ekstraktem z czarnej rzepy, kokosa, miodu, łopianu czy aloesu? Wybór nie jest prosty, szczególnie dla laika, który sugeruje się jedynie tym, co znajduje się na przedzie etykiety i nie potrafi rozszfrować składu kosmetyku. Jesteśmy pewni, że po przeczytaniu naszego artykułu zrozumiesz, co tak naprawdę liczy się przy zakupie szamponu do włosów.

Rodzaje

Rodzajów szamponów jest wiele, a oferta jest coraz szersza, więc bez wątpienia jest w czym wybierać. W tabeli znajdziesz najpopularniejsze rodzaje szamponów dostępne na rynku:

Do włosów normalnych Do włosów łamliwych, suchych, słabych, wypadających Do włosów przetłuszczających się
Szampon wzmacniający,Garnier Fructis  L'Oreal  Szampon Pantene pro-v Intensywna Regeneracja, Protect & Gamble  Szampon Pantene pro-v Intensywna Regeneracja, Protect & Gamble
 Szampon wzmacniający Garnier Fructis  L’Oreal Szampon Pantene pro-v Intensywna Regeneracja, Procter & Gamble Szampon Nivea pure balance, Beiersdorf
 Do włosów farbowanych Do włosów cienkich, bez objętości Do włosów prostych
 Szampon Garnier Fructis Color Resist, L'Oreal  Szampon Pantene pro-v Większa objętość, Protect & Gamble  Szampon John Frieda Frizz-Ease
 Szampon Garnier Fructis Color Resist, L’Oreal Szampon Pantene pro-v Większa objętość, Procter & Gamble  Szampon John Frieda Frizz-Ease
 Do włosów kręconych  Przeciwłupieżowy  Dla dzieci
 Szampon CHI Curl Preserve System  Szampon Vichy Dercos, L'Oreal   Szampon dla dzieci i niemowląt Ziajka, Ziaja
 Szampon CHI Curl Preserve System
Szampon Vichy Dercos, L’Oreal  Szampon dla dzieci i niemowląt Ziajka, Ziaja

Etykieta
 

Jak czytać skład?

Pewnie nieraz zastanowiło Cię, czy połapanie się w gąszczu skomplikowanych składników wymienianych na etykiecie jest w ogóle możliwe? Jak najbardziej. Postaramy się sprawić, że Twój proces wybierania szamponu będzie bardziej świadomy, a terminy używane przez producentów na etykiecie staną się bardziej zrozumiałe.

Zacznijmy od INCI. Co to takiego? INCI to skrót od angielskiego International Nomenclature of Cosmetic Ingredients, czyli Międzynarodowej Nomenklatury Składników Kosmetycznych. Ten „język kosmetyczny” jest tworzony przez dwie organizacje – amerykańską CFTA (Cosmetic, Toiletries and Fragrance Association, czyli Stowarzyszenie Przemysłu Kosmetycznego, Toaletowego i Perfumeryjnego) i europejską COLIPA, (The European Cosmetic Association, czyli Europejskie Stowarzyszenie Przemysłu Kosmetycznego).

Unia Europejska wprowadziła w 1997 roku obowiązek stosowania INCI na etykietach kosmetyków. Dzięki temu nazwy poszczególnych składników stały się znacznie uproszczone, ujednolicone. Ta regulacja ułatwia pracę specjalistom, którzy wreszcie mogą posługiwać się wspólnym językiem i umożliwia lekarzom stworzenie jednolitego systemu ostrzeżeń.

Przykład – zamiast terminu sól sodowa siarczanu dioksyetylenowanego alkoholu laurylowego, na etykiecie znajdziesz nazwę Sodium Laureth-2 Sulphate, a zamiast mieszaniny dietanoloamidów kwasów tłuszczowych oleju kokosowego Cocoamide DEA.

Z obowiązku stosowania na etykietach INCI cieszą się też konsumenci, którzy wreszcie mają możliwość rozszyfrowania składu szamponu i dokonywania świadomego wyboru. Pomocne są oficjalne spisy składników dostępne w internecie.

Osobom, które znają angielski polecamy spis zawierający szczegółowe wyjaśnienia substancji zawartych w kosmetykach pielęgnacyjnych.

Uwaga! Europejskie i amerykańskie nazwy INCI mogą się od siebie różnić. Oto przykłady:
Parfum (UE), Fragrance (USA)
Aqua (UE), Water (USA)

Przeciętnemu użytkownikowi szamponu, który nie ma zamiaru zgłębiać wszystkich informacji, jakie znajdują się na etykiecie i w zupełności wystarczy wiedza o tym, że:

  • Kolejność nazw w składzie INCI informuje o stężeniu substancji. Dotyczy to składników, których w szamponie jest więcej niż 1%.
  • Substancje, których w składzie jest mniej niż 1%, czyli: barwniki, konserwanty czy substancje zapachowe umieszcza się na etykiecie w kolejności alfabetycznej. Na składniki z końca listy szczególną uwagę powinni zwrócić alergicy (więcej o na ten temat czytaj w akapicie „Rady dla alergików”).

  • Tajemnicze nazwy zaczynające się od indeksu CI (np. CI 17200) oznaczają barwniki i pigmenty. CI to skrót od angielskiego Colour Index, czyli Indeks Koloru) , a cyfry są związane z klasyfikacją danego barwnika lub pigmentu.

  • Substancje roślinne mają oryginalne, łacińskie nazwy, podawane zgodnie z konwencją Linneusza. Często w nawiasie podaje się angielski odpowiednik, np. Prunus Dulcis (Sweet Almond Extract).

Nazwy INCI to przede wszystkim nazwy wskazujące na surowiec, z którego otrzymywany jest składnik, a nie na jego fizykochemiczną formę. Oznacza to, że ze składu trudno odczytać informację o tym, czy dany składnik to wyciąg, olejek czy ekstrakt.

Pozostałe informacje na etykiecie

Poza składem szamponu na etykiecie powinny się znaleźć:

  • dane teleadresowe producenta;
  • informacja o funkcji szamponu – szampon przeciwłupieżowy, szampon do włosów cienkich itp.
  • pojemność opakowania (gramatura);
  • informacja o terminie ważności. Może to być termin podawany od daty produkcji, bądź trwałość po otwarciu opakowania, którą oznacza się następującym symbolem (12M oznacza 12 miesięcy):

termin ważności od otwarcia opakowania, 12 M

  • numer produktu (numer partii produkcyjnej);
  • środki ostrożności, np. „W przypadku kontaktu z oczami natychmiast przepłukać je wodą”;

Skład

Czynniki myjące

Czynniki myjące to główne substancje powierzchniowo czynne (inaczej – detergenty lub w skrócie SPC). Ich zadaniem jest mycie włosów, usuwanie zabrudzeń z włosów i skóry głowy. Czynniki myjące są pianotwórcze.

Uwaga! To, czy szampon się pieni, nie ma wpływu na jego skuteczność. Producenci dbają o pianotwórczość swoich szamponów tylko ze względów marketingowych (panuje powszechne przekonanie, że dobry szampon musi się pienić).

Do najpopularniejszych czynników myjących zalicza się:

  • Sodium Lauryl Sulfate (SLS)
  • Sodium Laureth Sulfate (SLES)

W Europie najczęściej stosowany jest SLS, który należy do siarczanów alkoholi tłuszczowych. SLS charakteryzuje się bardzo dobrymi właściwościami myjącymi, ale również bardzo wysokim potencjałem drażniącym.

Drugim, najczęściej stosowanym w Europie składnikiem myjącym szamponów jest SLES, czyli Sodium Laureth Sulfate. SLES jest mniej drażniący, ale ma też słabsze właściwości myjące i pianotwórcze.

W szamponach produkowanych w USA odpowiednikiem SLS jest ALS, czyli Ammonium Lauryl Sulfate, a odpowiednikiem SLES jest ALES, czyli Ammonium Laureth Sulfate.

Uwaga! Zarówno SLS jak i SLES mogą powodować podrażnienia oczu i zapalenia spojówek – podczas mycia należy unikać kontaktu z oczami.

SLS i SLES nie powinny być stosowane w środkach myjących dla niemowląt i dzieci – istnieją doniesienia o szkodliwości tych związków na organizm człowieka (te informacje nie są do końca potwierdzone).

Detergenty pomocnicze (stabilizatory piany)

Zastosowanie takich detergentów ma kilka celów:

  • wspomaganie mycia
  • stabilizacja piany
  • zredukowanie działania drażniącego
  • zagęszczenie szamponu
  • odżywienie włosów

W tabeli znajdziesz najpopularniejsze detergenty pomocnicze stosowane w szamponach i dowiesz się, jakie są ich właściwości:

Detergent INCI Właściwości
alkanoloamidy Cocamide MEA, Cocamide DEA zagęszczanie szamponu
tworzenie piany
tlenki amin Cocamidopropylamine Oxide, Lauramine oxide odporność na twardą wodę
aliklopoliglukozydy Decyl Glucoside, Lauryl Glucoside  odporność na twardą wodę,
działanie kondycjonujące (szczególnie zniszczone włosy),
właściwości redukujące działanie drażniące
acylosarkozyniany Sodium Lauroyl Sarcosinate bardzo dobre właściwości pianotwórcze, szczególnie w twardej wodzie
łagodzą działanie SLS i SLES,
stosuje się je głównie w kosmetykach drogich, „ekskluzywnych”
betainy Cocamidopryl betaine dobre właściwości pianotwórcze oraz zagęszczające,
łagodzą działanie SLS i SLES

Zagęstniki (modyfikatory reologii)

Nadają szamponom gęstość i lepkość. Nie wpływają one na skuteczność szamponu, mogą jednak mieć wpływ na komfort nakładania i używania. Do zagęszczania szamponów wykorzystuje się następujące substancje:

  • chlorek sodu (Sodium Chloride)
  • chlorek amonu (Ammonium Chloride)
  • guma ksantanowa (Xanthan Gum)
  • carbomer (Carbomer)

Substancje perłotwórcze i zmętniające

Wbrew powszechnemu przekonaniu klarowność szamponu nie wpływa na jego skuteczność. Substancje perłotwócze i zmętniające dodaje się wyłącznie w celach marketingowych.

Uwaga! Obecność takich substancji, a co za tym idzie – mniejsza klarowność szamponu ma sugerować obecność w roztworze większej ilości substancji czynnych (SLS, SLES).

Najczęściej stosowanymi substancjami perłotówrczymi i zmętniającymi są: Glyceryl Distearate i Ethylene Glycol Distearate.

Dodatki (substancje odżywcze)

Substancje odżywcze (inaczej kondycjonujące) to takie, których zadaniem jest odżywienie włosów, nadanie im blasku, zapobieganie puszeniu, wypadaniu. Innymi słowy, czynniki kondycjonujące szamponu spełniają podobną rolę co odżywki do włosów.

Każdy rodzaj szamponu ma w swoim składzie inne substancje kondycjonujące. Przygotowaliśmy krótki „przewodnik” po rodzajach szamponów i substancjach, które powinny zawierać, żeby spełniać swoją rolę (w nawiasie każdej substancji przypisaliśmy odpowiednik INCI).

Szampony do włosów słabych (łamliwych, wypadających, cienkich)

Szampon na rozdwojone końcówki, Gliss Kur, zawiera olejki i silikony
Szampon na rozdwojone końcówki,
Gliss Kur, zawiera olejki i silikony
Takie szampony zawierają składniki pielęgnacyjne i nawilżające, czyli olejki i substancje woskowe, lecytynę i związki białkowe (np. Hydrolyzed Collagen, Hydrolyzed Wheat Protein, Wheat Amino Acids, Steartrimonium Hydrolyzed Collagen).

Do wzmocnienia cebulek włosów niezbędne są składniki takie jak: metionina (Methionine) czy cystyna (Cystine). Pomocne są też witaminy z grupy B (Niacinamide, Calcium Pantothene, Panthenol), witamina A (Retinol), witamina E (Tocopheryl acetale) i witamina C (Askorbyl palmitate).

Blasku nadadzą włosom silikony. Należą do nich: Cyclomethicone, Dimethicone Copolyol, Syloxysilicates i Silsesquoixanes. Pozostawiają na włosach warstwę, która załamuje światło, i sprawia, że włosy wydają się być bardziej błyszczące. Niestety, obciążają!

Substancjami ziołowymi, które możesz znaleźć w takich szamponach są m.in. skrzyp (Equisetum Arvense) i czarna rzepa (Brassica Rapa Extract).

Szampony do włosów przetłuszczających się

Takie szampony powinny zawierać składniki aktywne (głównie ekstrakty ziołowe), które sprawiają, że powierzchnia włosów staje się szorstka, a włosy bardziej puszyste (fryzura dłużej się utrzymuje, nie opada).

Szampony do włosów przetłuszczających zawierają stosunkowo dużo substancji myjących (SLS lub SLES), a niewiele substancji natłuszczających (olejków, substancji woskowatych).

Popularnymi składnikami takich szamponów są: ekstrakty z pokrzywy (Urtica dioica (nettle) extract), rumianku (Chamomilla recutita flower extract), rozmarynu (Rosmarinus Officinalis (Rosemary) Leaf Extract), skrzypu (Equisetum Arvense Extract) i dębu (Cortex Quercus Extract).

Szampony do włosów cienkich, bez objętości

Szampony dodające objętości zawierają witaminy, wyciągi z ziół, kolagen (Collagen) i elastynę (Hydrolyzed Elastin).

Mogą też zawierać silikony (Cyclomethicone, Dimethicone Copolyol, Syloxysilicate i Silsesquoixane), które mają znaczenie estetyczne (wygładzają włosy, nadają im blasku) i ochronne (ułatwiają rozczesywanie i przyspieszają suszenie). Ponadto nie podrażniają włosów i skóry głowy.

Szampony do włosów farbowanych

Szampon do blond, John Frieda zawierający wyciąg z rumianku
Szampon do włosów blond
John Frieda, zawiera wyciąg z rumianku
Takie szampony powinny obowiązkowo zawierać filtr, który chroni przed słońcem (UV) (np. naturalny olejek jojoba (Simmondsia Chinensis, Jojoba Seed Oil) i substancje, które utrwalają kolor, np. wyciąg z rumianku (Chamomilla recutita flower extract) do włosów blond, wyciąg z kwiatów bławatka (Centaurea Cyanus Extract) do włosów brązowych, wyciąg z orzecha włoskiego (Juglans Regia (Walnut) Seed Oil) do włosów czarnych, a do rudych – wyciąg z łusek cebuli (Allium Cepa Extract).

Zadaniem takich szamponów jest też wygładzanie i odbudowa włosów zniszczonych przez chemiczne zabiegi. Jest to możliwe dzięki wyciągowi z brzozy (Betula extract), nagietka (Calendula Officinalis Flower Extract) oraz skrzypu (Equisetum Arvense Extract);

Szampony przeciwłupieżowe

Zadaniem takich szamponów jest hamowanie rozwoju mikroorganizmów, normalizacja stanu naskórka oraz tonizowanie gruczołów łojowych. Wśród substancji dopuszczonych do użycia, w szamponach przeciwłupieżowych najczęściej stosuje się:

  • pirytionian magnezu (Magnesium Pyrithione) i dwusiarczek selenu (Selenium disulphide) – mają działanie przeciwbakteryjne
  • octopirox (Piroctone Olamine) – zmniejsza wydzielanie sebum
  • pirytionian cynku (Zinc Pyrithione) – ma działanie przeciwdrobnoustrojowe
  • climbazol (Climbazole) i ketokonazol (Ketoconazole) – mają działanie antygrzybiczne
  • kwas salicylowy (Salicylic Acid) i siarka koloidalna (Colloidal sulphur) – mają działanie keratolityczne (usuwają martwy naskórek)

Wbrew powszechnym opiniom przyczyną łupieżu nie może być działanie szamponu, odżywki, farb lub innych kosmetyków. Łupieżem nie można się też zarazić. Do łupieżu nie może prowadzić również noszenie nakryć głowy.To choroba skóry głowy, którą wywołują mikroorganizmy.

Szampony do włosów prostych / kręconych

Aby podkreślić loki, fale i ułatwić układanie włosów, stosuje się substancje takie jak Hydroxypropyltrimonium i Corn / Wheat / Soy Amino Acid.

W przypadku szamponów „prostujących” włosy, najczęściej stosowane są obciążające silikony, które jednocześnie sprawiają, że włosy wydają się grubsze. Przykładem takiej substancji może być Amodimethicone. Szampony do włosów prostych zawierają stosunkowo dużo substancji antystatycznych, takich jak chlorek sodu (Sodium Chloride).

Szampony dla dzieci

Szampony dla dzieci muszą być przede wszystkim łagodne. Drażniące związki myjące (SLS i SLES) powinny być w takich szamponach zastępowane łagodnymi detergentami (Magnesium Oleth Sulfate czy Decyl Glucoside).

Takie szampony powinny zawierać jak najmniejszą ilość potencjalnych alergenów.

Rady dla alergików

Szampon dla alergików, Longona Pur
Szampon dla alergików, Longona Pur

Producenci mają obowiązek podać w składzie szamponu wszystkie potencjalne alergeny, nawet te, które pochodzą od innych składników szamponu. Mimo regulacji, według których wszystkie substancje stosowane w szamponach powinny być używane w bezpiecznym dla konsumentów stężeniu, alergicy powinni zwrócić szczególną uwagę na etykietę.

Najbardziej uczulającymi składnikami szamponów są substancje zapachowe (można przyjąć, że im ich więcej, tym szampon bardziej uczula) i konserwanty.

Jeśli jesteś alergikiem, unikaj szamponów zawierających:
 

  • Parabeny (konserwanty)Methyl, Ethyl, Propyl, Butyl, Izobutyl Paraben – mogą powodować alergiczne zapalenie skóry np. pokrzywkę czy rumień
  • Methylchloroisothiazolinone i Methylisothiazolinone – w niewielkim stężeniu (0,02 – 0,1 %) zwalcza pleśnie i grzyby;
  • Phenoxyethanol – zapobiega mętnieniu szamponu, ale może powodować wypryski i pokrzywkę na skórze;
  • Bromonitropropane diol (Bronopol) – wywołuje alergie skóry;;
  • Sorbic Acid – hamuje rozwój pleśni i drożdży, ale może wywoływać uczulenie na skórze. Dopuszczony jest do stosowania w grupie kosmetyków zwanych “naturalnymi”;

Producenci i ceny

Do najpopularniejszych producentów szamponów, które można kupić w każdej większej drogerii zalicza się:

  • Beiersdorf (Nivea)
  • Colgate (Palmolive)
  • Laboratories Pierre Fabre (Klorane, Ducray)
  • Joanna (Naturia)
  • John Frieda
  • L’Oreal (Garnier,Vichy)
  • Procter & Gamble (Head & Shoulders, Pantene pro-V, Herbal Essences)
  • Henkel (Schwarzkopf)
  • SVR
  • Unilever (Clear, Dove)
  • Ziaja

Szampony dla dzieci produkują m.in. Nivea, Johnson’s Baby i Bobini, Bambino i Ziaja.

Na rynku są też dostępne tak zwane szampony profesjonalne, które są z reguły dostępne tylko w salonach fryzjerskich. Znajdziesz wśród nich szampony takich firm jak L’Oreal czy Henkel, które oprócz „serii drogeryjnych”, mają w swojej ofercie także również kosmetyki profesjonalne (Kerastase firmy L’Oreal i Schwarzkopf Professional firmy Henkel).

Nie ulega wątpliwości, że szampony używane w salonach fryzjerskich są dobrej jakości. Różnica w jakości i skuteczności między zwykłymi szamponami dostępnymi w drogerii a profesjonalnymi nie musi być jednak tak duża, jak różnica w cenie. Dlatego pamiętaj – zawsze warto czytać etykietę.

Za 250 ml szamponu możesz zapłacić od ok. 4 do ok. 80 złotych. Od czego zależy cena? Od marki i składu szamponu. Należy pamiętać, że cena może być myląca. Kupując szampon za 60 złotych nie możesz mieć 100-procentowej pewności, że będzie świetnej jakości. Koniecznie przyjrzyj się składowi szamponu!

Niektóre szampony z górnej półki cenowej można kupić tylko w aptece (marki takie jak: Ducray, Klorane, SVR, Vichy).

Oto przykłady szamponów z różnych przedziałów cenowych:

Do 15 złotych Od 15 do 30 złotych Ponad 30 złotych
 Szampon Head&Shoulders Smooth&Silk (Szampon wygłądzający), Protect & Gamble)  Szampon L'Oreal Professionnel Expert Liss ultime (Szampon wygładzający)  John Frieda, Brilliant Brunette, Liquid Shine Illuminating Shampoo (Szampon dla brunetek dodający włosom blasku)
Szampon Head&Shoulders Smooth&Silk (Szampon wygłądzający), Procter& Gamble) Szampon L’Oreal Professionnel Expert Liss ultime (Szampon wygładzający) Szampon John Frieda, Brilliant Brunette, Liquid Shine Illuminating  (Szampon dla brunetek dodający włosom blasku)
Dostępność: drogerie, internet Dostępność: salony fryzjerskie, internet Dostępność: wybrane drogerie, internet

Podsumowanie

Wiesz już, jak czytać etykiety? Pora na krótkie podsumowanie.

Ikona znak zapytania Priorytetem jest dla Ciebie cena czy jakość szamponu?
Pamiętaj, że cena szamponu niekoniecznie decyduje o jego jakości. Często jest związana jedynie z renomą marki. Cena dwóch szamponów o podobnym składzie może się różnić nawet o kilkadziesiąt złotych. Nie daj się „zrobić w bambuko” i naucz się czytać etykietę.
Ikona znak zapytania Zależy Ci na tym, by umieć czytać etykietę, czy nie masz na to czasu i szukasz ogólnych wskazówek?
Oczywiście, najlepiej nauczyć się wszystkich podstawowych składników szamponów na pamięć i stać się ekspertem od czytania etykiety. Jest to jednak zadanie prawie niewykonalne, a już z całą pewnością – bardzo pracochłonne.
Dla mniej wytrwałych mamy kilka porad. Na pewno nie warto sugerować się jedynie przodem etykiety, gdzie zawarte są informacje na temat podstawowego przeznaczenia szamponu. Warto chociaż pobieżnie przyjrzeć się etykiecie.

Lepiej kupić szampon, który zamiast drażniącego SLS (Sodium Lauryl Sulfate), będzie zawierał łagodniejszy SLES (Sodium Laureth Sulfate).

Jeśli szampon zawiera wiele z uczulających konserwantów, warto zastanowić się nad kupnem innego. Dotyczy to szczególnie osób, które mają skłonności do alergii.

To, że szampon ładnie pachnie, nie znaczy, że jest skuteczny. Może za to świadczyć o tym, że zawiera substancje zapachowe, które często powodują alergie skórne. Nie warto też sugerować się konsystencją szamponu. To nieprawda, że szampony o konsystencji kremu są skuteczniejsze.

Ikona znak zapytania Jesteś rodzicem i szukasz łagodnego szamponu do włosów dla swojej pociechy?
Nie kupuj szamponów dla dzieci zawierających SLS czy SLES, są zbyt drażniące dla delikatnej skóry głowy dziecka. Zamiast tego szampon powinien zawierać łagodniejsze detergenty takie jak: Magnesium Oleth Sulfate czy Decyl Glucoside.
Szampony dla dzieci nie powinny zawierać alergenów (zobacz Rady dla alergików). Nie warto sugerować się zapachem – im mniej uczulających substancji zapachowych, tym lepiej.

Życzymy udanego zakupu, zdrowych, pięknych i lśniących włosów!

————————————————————————————————————————————————————————————

Konsultacja merytoryczna
Paweł Wąsowicz
mgr inż., absolwent Wydz. Chemicznego Politechniki Gdańskiej (Biotechnologia Leków) i studiów podyplomowych Wydz. Chemicznego Politechniki Warszawskiej (Chemia kosmetyczna), związany zawodowo z przemysłem kosmetyczno-farmaceutycznym oraz spożywczym, obecnie prowadzi własną działalność gospodarczą zajmującą się doradztwem technologicznym dla małych i średnich przedsiębiorstw z tego sektora.