Jeśli rozpoczynasz remont mieszkania lub budowę domu bez wątpienia staniesz przed dylematem wyboru okien. Nawet jeśli jesteś osobą wyjątkowo odporną, przygniatająca oferta rynkowa oraz mnogość parametrów mogą doprowadzić Cię wprost z marketu budowlanego do apteki po tabletki Goździkowej. W naszym tekście postaramy się wyjaśnić podstawowe kwestie związane z oknami, aby wybór był o wiele prostszy i przebiegał bez udziału medykamentów na ból głowy.

Okno. Sprawa wydaje się być prosta. Ma wpuszczać do domu światło i chronić przed nieprzyjaznymi czynnikami z zewnątrz takimi jak chłód, hałas, wilgoć i amatorzy cudzej własności. Kiedy jednak choć na chwilę zagłębisz się w lekturze dostępnych na temat okien materiałów, przeczytasz o współczynnikach i parametrach, zdasz sobie sprawę, że nie będzie wcale tak łatwo. Pozostają Ci więc dwie drogi – zdać się na wiedzę fachowców, (którzy nie zawsze są uczciwi i często chcą po prostu sprzedać produkt niosący dla nich największe zyski) lub poświęcić nieco więcej czasu na zapoznanie się z tematem. I właśnie temu służy nasz tekst. Znajdziesz w nim podstawowe informacje, rozświetlające mglistą ścieżkę prowadzącą do kupna odpowiednich okien.

Rodzaje

Poniżej przedstawiamy podstawowe rodzaje okien:

  • krosnowe
  • ościeżnicowe
  • skrzynkowe
  • zespolone
  • jednoramowe

Krosnowe

Jest to najprostsza konstrukcja z obecnie stosowanych. Okno składa się z krosna (ramy) do której przymocowane jest pojedyncze skrzydło z jedną szybą. Na naszej szerokości geograficznej nie są stosowane w budownictwie mieszkaniowym, ponieważ zbyt łatwo przepuszcza ciepło. Używane w altankach, szopach, domkach letniskowych, czyli wszędzie tam, gdzie dobra izolacja cieplna nie jest priorytetem.

Ościeżnicowe

Główna część okna to ościeżnica wmurowana w otwór okienny. Mocowano do niej dwie pary skrzydeł okiennych. Pierwsza para, zewnętrzna otwierana jest na zewnątrz, druga, wewnętrzna – do wewnątrz. Powstała pośrodku przestrzeń służy izolacji Okno skrzynkowe z dwiema parami skrzydeł
Okno skrzynkowe firmy Adba
cieplnej. Dawniej wypełniano ją papierem, albo kocami, aby łatwiej było znosić trudy zimy. Tego rodzaju okna stosowano głównie na wsi. Obecnie spotkać je można w starych wiejskich domach, których właściciele chcieli zachować dawny, oryginalny klimat i poddali okna renowacji. Zwane są również oknami polskimi.

Skrzynkowe

W tym przypadku konstrukcja jest nieco bardziej skomplikowana. Składa się z ościeżnicy oraz krosna, na którym osadzone są dwie pary otwieranych najczęściej do wewnątrz skrzydeł. Przy czym skrzydła zewnętrzne są najczęściej nieco mniejsze od wewnętrznych. Okna skrzynkowe produkowane są współcześnie. Pasują do kamienic, starych wiejskich domów.

Zespolone

Ulubione okna budownictwa komunistycznego. Składają się z ramy okiennej oraz dwóch podwójnych, skręconych na śruby skrzydeł. Jedno skrzydło jest najczęściej znacznie węższe od drugiego. Największą wadą Tradycyjne nowoczesne okno jednoramowe
Okno Euro 2000 jednoramowe
takich okien jest utrzymanie ich w czystości – żeby umyć szyby trzeba skrzydła rozkręcić i wypolerować jego cztery połacie. Charakteryzują się ponadto kiepską izolacją cieplną. Wciąż spotykane w budownictwie z tzw. wielkiej płyty.

Jednoramowe

Są to współczesne okna, składające się z ramy i kilku (dwóch, trzech, czterech) pojedynczych skrzydeł. Wysoki poziom izolacji cieplnej zapewniają zespolone w każdym skrzydle dwie lub trzy szyby. Przestrzenie między szybami wypełnione są gazem (argonem), zaś same szyby bardzo często oklejone specjalną, niwelującą utratę ciepła folią. Taka konstrukcja stosowana jest zarówno w przypadku okien drewnianych, PCV jak też aluminiowych.

Mówiąc o rodzajach okien, warto także wspomnieć o typach mniej popularnych, służących doświetleniu pomieszczeń w zaadaptowanych do celów mieszkalnych poddaszach. Oto one:

  • połaciowe
  • lukarna
  • wole oko

Połaciowe

Umiszczane w dachach okno połaciowe
Okno połaciowe Okpol
Umieszczane są w dachu (okna dachowe). Otwierane najczęściej wokół poziomej osi przebiegającej przez środek okna.

Lukarna

Są to pionowe okna wbudowane w dach. Doświetlają pomieszczenie oraz powiększają przestrzeń poddasza.

Wole oko

Spotykane najczęściej w starych dworkach, kamienicach lub nowoczesnych, stylizowanych willach. Jest to owalne okienko doświetlające poddasze, charakteryzujące się wysokimi walorami estetycznymi. Często osadzone w ozdobnej ramie.

Przedstawiając okna różnego typu, nie sposób pominąć okien balkonowych, często zwanych drzwiami balkonowymi. Ich duża powierzchnia, zwłaszcza jeśli składają się z kilku skrzydeł, zapewnia doskonałe oświetlenie pomieszczeń. Należy jednak pamiętać, że duże przeszklone powierzchnie to także zwiększona utrata ciepła zimą.

Okna ze szprosami

Niemal wszystkie wymienione wyżej rodzaje okien mogą zostać ozdobione szprosami. To nic innego jak poziome i pionowe listwy dzielące powierzchnię szyby na równe mniejsze fragmenty. Zastosowanie takiego rozwiązania doskonale sprawdza się w starych domach, kamienicach i budynkach stylizowanych na dawne. Szprosy znacznie podnoszą estetykę budynków przy bardziej wyszukanych rozwiązaniach architektonicznych. Trzeba pamiętać jednak, że nieznacznie ograniczają ilość wpadającego do pomieszczeń światła. Na rynku dostępne są różne rodzaje szprosów:

  • konstrukcyjny
  • wiedeński
  • naklejany
  • przypinany
  • wewnątrzszybowy

Okno ze szprosami dzielącymi szybę na 12 równych pól
Szpros wewnątrzszybowy Wojtkowiak
Konstrukcyjny – jest to najbardziej skomplikowany rodzaj szprosu. Jak informuje sama nazwa, stanowi element konstrukcyjny okna i wymaga zastosowania tylu oddzielnych fragmentów szyby (lub szyb zespolonych), na ile części zostało podzielone okno. Jest to rozwiązanie zwiększające wytrzymałość szyb (małą szybę trudniej wybić niż większą) i zmniejszające utratę ciepła, ale też najdroższe.

Wiedeński – tzw. duplex. Z wyglądu przypomina szpros konstrukcyjny. Między dwie szyby trafia ramka aluminiowa, którą następnie po obu stronach przykrywają listwy. Efekt wizualny jest identyczny jak w przypadku szprosu konstrukcyjnego, szyba jest również wzmocniona. Do pomieszczeń wpada jednak więcej światła, ponieważ z reguły listwy są cieńsze.

Naklejany – po obu stronach szyby naklejane są listwy. Sprawiają one, że okno, które w rzeczywistości wypełnia jedna połać szkła (lub szyb zespolonych), wygląda jakby było zbudowane z kilku mniejszych szyb.

Przypinany – jest to rozwiązanie najprostsze. Szpros zostaje przypięty na zaczepy do skrzydła po zewnętrznej części okna. Nie przywiera nawet do szyby i w każdym momencie może zostać zdjęty, np. podczas mycia okien. Rozwiązanie proste, tanie i praktyczne. Nie należy się jednak spodziewać, że estetyką zbliży się do rozwiązania konstrukcyjnego.

Wewnątrzszybowy – między dwiema szybami umieszcza się już na etapie zespalania ramkę aluminiową, która wizualnie dzieli szybę na kilka pól. Listwa jest na tyle cienka, że prawie nie ogranicza dostępu światła do wnętrza pomieszczenia. Największą zaletą takiego rozwiązania, jest możliwość formowania listw aluminiowych we wszelkie możliwe kształty, dzięki czemu można uzyskać przeróżne efekty. Chcesz mieć w oknie klucz wiolinowy? Proszę bardzo.

Sposoby otwierania okien

Okna, a w zasadzie skrzydła okienne można także podzielić pod względem sposobu ich otwierania. Oto najpopularniejsze z nich:

  • stałoszklone
  • rozwierne
  • uchylne
  • uchylno-rozwierne
  • klapowe
  • wahadłowe
  • zwrotne
  • przesuwne

Stałoszklone – inaczej nieotwierane. Są to okna, w których szyba została umieszczona na stałe i nie można jej otworzyć. W budownictwie mieszkaniowych rzadko stosowane, a jeśli już to raczej na poddaszach, aniżeli w pomieszczeniach mieszkalnych.

Rozwierne – najbardziej tradycyjne otwieranie skrzydeł okien. Zawieszone jest ono na zawiasach umieszczonych na pionowej części ramy. Otwierane na lewo lub prawo.

Uchylne – skrzydło zawieszone jest na zawiasach umieszczonych poziomo na dolnej części ramy. Uchylane jest do wewnątrz.

Uchylno-rozwierne – są swojego rodzaju połączeniem dwóch powyższych rodzajów okien. Okucia, czyli cały mechanizm jest tak skonstruowany, że pozwala na przesunięcie zawieszenia okna na zawiasy pionowe lub poziome. Możesz zatem wybrać, czy chcesz skrzydło uchylić, czy też rozewrzeć. Jest to świetne rozwiązanie. Ogranicza ucieczkę ciepłego powietrza, pozwalając równocześnie na w miarę skuteczne wietrzenie.

Klapowe – można śmiało powiedzieć, że jest to odwrócone okno uchylne. Zawiasy zamontowane są na górnej części ramy. Otwierane jest do góry. Rozwiązanie to warto stosować w kuchniach, łazienkach, ponieważ pomaga szybko pozbyć się z Wysokie okno balkonowe otwierane poprzez przesunięcie do boku
Okno balkonowe przesuwno-uchylne,
Bracia Nowaccy
pomieszczeń pary wodnej i tym samym wilgoci.

Wahadłowe – inaczej zwane obrotowymi. Zawiasy takiego okna umieszczone są w poziomej osi, najczęściej w połowie wysokości skrzydła. Kiedy połowa skrzydła uchyla się do wewnątrz, druga część – na zewnątrz. Rozwiązanie najczęściej stosowane jest na poddaszach, w oknach połaciowych.

Zwrotne – są spokrewnione z oknami wahadłowymi, z tym że oś obrotu przebiega w pionie.

Przesuwne – jak wskazuje nazwa, otwierają się poprzez przesunięcie jednego skrzydła w specjalnej prowadnicy. Może to się odbywać w pionie lub poziomie. Stąd kolejny podział na skrzydła przesuwne poziome i pionowe.

To jednak nie koniec. Spotkać można również bardziej skomplikowane konstrukcje, które łączą kilka wyżej wymienionych rozwiązań w jedno. Oto one:

  • podnoszone rozwierne
  • podnoszone przesuwne
  • przesuwno-uchylne

Tego rodzaju konstrukcje systemów okiennych dają podwyższoną odporność na włamania. Żeby okno otworzyć, trzeba zastosować swojego rodzaju kombinację ruchów. Warto więc pomyśleć o takich oknach, jeśli mieszka się np. na niskim parterze lub w suterenie.

Jeżeli zależy Ci oknach antywłamaniowych z prawdziwego zdarzenia, czytaj dalej. Zwróć uwagę na akapit parametry, w którym powiemy o klasach odporności szyb i okien.

Materiały

Na rynku najłatwiej znaleźć okna zbudowane z dwóch materiałów:

  • PCV
  • drewna

Okna z PCV zrewolucjonizowały rynek budowlany. Są tanie, lekkie i mają dobre parametry. To jednak okna drewniane pozostają towarem prestiżowym, ustawionym o klasę wyżej niż przysłowiowe „plastiki”. O zaletach i wadach zarówno okien drewnianych jak i z PCV przeczytasz w tabeli poniżej.

Okna z… Zalety Wady
drewna
  • uważane za towar ekskluzywny
  • wykonane z materiału ekologicznego
  • przyjemne w dotyku
  • mogą być polakierowane bezbarwnym impregnatem lub farbą w dowolnym kolorze
  • doskonale komponują się z innymi drewnianymi elementami w domu/mieszkaniu
  • łatwo naprawić uszkodzenia i zarysowania
  • właściwie pielęgnowane mogą przetrwać nawet 100 lat
  • mają lepsze właściwości termoizolacyjne
  • zapewniają lepsze „oddychanie"
  • wysoka cena
  • konieczność częstej konserwacji
PCV
  • niska cena
  • nie potrzebują konserwacji nawet przez dziesiątki lat
  • są odporne na środki chemiczne i wodę
  • mogą mieć dowolną okleinę w dowolnym kolorze
  • są szczelne i ciepłe
  • charakteryzują się wysoką izolacją akustyczną
  • uszkodzonego (zarysowanego, pekniętego) okna nie da się naprawić
  • są nieekologiczne
  • sztucznie wyglądają

Najczęściej stosowanym gatunkiem do produkcji okien jest sosna. Można też spotkać ekskluzywne produkty wykonane z dębu lub drewna egzotycznego, np. merbau.

Producenci okien plastikowych, żeby zyskać na wizerunku i „uekologicznić" swoje produkty wprowadzili profile bezołowiowe. Jeśli zatem chcesz kupić okna PCV, a jednocześnie zachować „zielone" oblicze, szukaj właśnie takich profili. 

Drewno i PCV to jednak nie jedyne materiały z jakich są robione okna. Spotkać można również profile wykonane z aluminium lub z połączenia drewna z aluminium. Są to jednak rozwiązania drogie i rzadko spotykane na polskim rynku. Okna takie stanowią ułamkowy procent sprzedaży i najczęściej wykonywane są na zamówienie.

Parametry

Zadaniem okien jest ochrona Twojego mieszkanie przed hałasem, zimnem i włamywaczami. Żeby dobrze spełniały swoją rolę, powinny mieć odpowiednie parametry. Wybierając okna, zwróć zatem uwagę na:

  • odporność na wiatr
  • wodoszczelność
  • izolację cieplną
  • izolację akustyczną
  • przepuszczalność powietrza
  • odporność na włamanie

Odporność na wiatr

Parametr ten określa wytrzymałość ramy okiennej na ciśnienie, jakiemu poddawane jest okno podczas wiatru. Wylicza się ten parametr na podstawie odkształceń powstających pod wpływem wspomnianego ciśnienia. Klasy są trzy: A, B i C. Litery te odpowiadają ułamkom określającym stopień odkształcenia ramy.

A B C
1/150 1/200 1/300

Do litery dodawana jest cyfra od (1 do 6) określająca ciśnienie, pod którym takie odkształcenie powstaje.

Cyfra 1 2 3 4 5 6
Ciśnienie (Pa) 400 800 1200 1600 2000 >2000
Prędkość wiatru (km/h) 90 130 160 185 205 >205

 

Jak łatwo się domyślić, parametry okna są lepsze, jeśli oznaczone są wyższą literą i cyfrą. W polskich warunkach całkowicie wystarczająco mocne są okna o oznaczeniach C3 – C4. Jeśli mieszkasz wysoko w górach i Twój dom musi zmagać się z halnym na wszelki wypadek lepiej wybrać okno o oznaczeniu C5.

Wodoszczelność

Trudno sobie wyobrazić okno, które nie będzie chronić mieszkania przed deszczem. Dlatego wodoszczelność jest określona osobnym parametrem. Jest aż 10 klas wodoszczelności. Opisują one szczelność okna przy określonym ciśnieniu, kiedy uderza o nie deszcz z wiatrem.

Klasa 1A 2A 3A 4A 5A 6A 7A 8A 9A Exxx (wartość ciśnienia)
Ciśnienie (Pa) 0 50 100 150 200 250 300 450 600 >600

 

W naszych warunkach klimatycznych sprawdzą się okna klas od 7A w górę.

Izolacja cieplna

Inaczej przepuszczalność cieplna. Biorąc pod uwagę pogoń za polepszeniem wydajności energetycznej naszych mieszkań, parametr ten jest jednym z najważniejszych. Współczynnik oznaczany jest literką U i określa ilość energii (W) przenikającej przez okno o określonej powierzchni (m2) przy różnicy temperatur wynoszącej 1oC (K). W tym wypadku, im parametr jest niższy, tym lepiej. Współczynnik U standardowych okien wynosi zazwyczaj od 1,4 do 1,7 W/(m2K).

„U" w najlepszych oknach może wynosić 0,5 W/(m2K), a nawet 0,3 W/(m2K). Tak niską przepuszczalność cieplną mają izolowane ściany!

Izolacja akustyczna

Jeśli mieszkasz przy ruchliwej ulicy, doskonale zdajesz sobie sprawę z tego, jak istotna jest właściwa izolacja akustyczna. Aby tramwaj „nie wjeżdżał” Ci do domu, należy wybrać dobre okna. Izolację akustyczną określa współczynnik Rw, który podawany jest w decybelach. Dobre okna mają współczynnik Rw=30 dB, co oznacza, że dochodzący z zewnątrz hałas będzie zredukowany po zamknięciu okna przynajmniej o 30 dB. Ruch uliczny to ok. 70 dB, zaś 40 dB po redukcji to dźwięk cicho nastawionego radia. Należy również wspomnieć o wskaźnikach korekcyjnych – C oraz Ctr. Pierwszy dotyczy szczególnego rodzaju dźwięków – ruchu lotniczego, przejeżdżających pociągów itp. Drugi określa ruch uliczny i niskie tony – np. dochodzące z klubu techno. Oto wyjaśnienie na przykładzie: Rw (C; Ctr) = 35 dB (-1, -5). Zapis taki oznacza, że zdolność tłumienia dźwięków okna jest obniżona dla C i Ctr o podane wartości.

Przepuszczalność powietrza

Inaczej po prostu szczelność. Całkowicie szczelne okna nie są doskonałe, ponieważ niwelują wietrzenie. Szczelność określa tzw. współczynnik infiltracji powietrza oznaczany symbolem „a”. Przez „a” podaje się ilość powietrza (w m3) przedostającego się pod ciśnieniem w ciągu godziny przez szczelinę długości 1 m. Według badań najbardziej korzystne dla domowego klimatu jest kiedy „a” mieści się w granicach 0,5 do 1. Żeby uzyskać taką wartość, zwłaszcza w oknach plastikowych specjalnie się je rozszczelnia. Niższe wartości (0,3 – 0,1) nie służą pomieszczeniom mieszkalnym – przy zamontowaniu takich okien należy często wietrzyć mieszkanie lub zainwestować w system wentylacji lub klimatyzację.

Odporność na włamanie

Jeśli chcesz, aby Twój dobytek był bezpieczniejszy, możesz zainwestować w okna antywłamaniowe, które zostało sklasyfikowane, według normy ENV 1627:2006 i posiada na to specjalne świadectwo (atest).

Okna nie są antywłamaniowe, jeśli nie posiadają atestu, np. instytutu badawczego Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji.

Jest sześć klas okien antywłamaniowych. Szczegóły poniżej w tabeli.

Klasa Metoda włamania Czas oporu w minutach
WK 1 Próby wybicia szyby, kopanie, uderzanie, napieranie barkiem 0
WK 2 Próby wybicia szyby, kopanie, uderzanie, napieranie barkiem, używanie prostych narzędzi, śrubokręta, szczypców 3
WK 3 Użycie śrubokręta i łomu stalowego 5
WK 4 Użycie piły, młotka, łomu, wiertarki, siekiery przez doświadczonych włamywaczy 10
WK 5 Użycie narzędzi elektrycznych: pił, wyrzynarek, wiertarek, szlifierek przez doświadczonych włamywaczy 15
WK 6 Użycie narzędzi elektrycznych o dużej mocy: pił, wyrzynarek, wiertarek, szlifierek przez doświadczonych włamywaczy 20

Sprzedawcy oraz producenci okien często omylnie podają klasę antywłamaniową szyb, a nie całych okien. Zwróć na to uwagę. Oczywiście okna antywłamaniowe powinny mieć szyby ochronne.

W tabeli poniżej znajdziesz klasy szyb ochronnych i ich zastosowanie.

Klasa szyby Właściwości Miejsce zastosowania
P1A Chronią przed zranieniem przy rozbiciu szyby, utrudniają rozbicie szyby przy gwałtownym zamknięciu okna lub drzwi W mieszkaniach, szkołach, biurach, do okien, drzwi wewnętrznych
P2A Chronią przed zranieniem. Mogą stanowić czasową ochronę przy próbie włamania bez przygotowania. Kioski, domy mieszkalne, okna na parterach, witryny biur, punktów usługowych
P3A, P4A Szyby utrudniające włamanie, mogą zastępować kraty o oczku 150 mm wykonane z drutu stalowego o średnicy 10 mm. Witryny sklepów, biur, hoteli, punktów usługowych z wyposażeniem bądź asortymentem o wysokiej wartości
P5A, P6B Szyby o zwiększonej odporności na włamanie, mogą zastąpić okratowanie wykonane z prętów stalowych o średnicy 12 mm. Ekskluzywne wille, banki, kantory, galerie, sklepy z antykami
P7B, P8B Szyby o wysokiej odporności na włamanie, mogą zastępować okratowanie wykonane z prętów stalowych o średnicy 16 mm. Wystawy ekskluzywnych sklepów, zakładów i sklepów jubilerskich, banki

Producenci i ceny

Najtańsze są okna z PCV. Korzystając z różnego rodzaju ofert promocyjnych, można znaleźć okno o standardowych rozmiarach za ok. 200 zł. Jeśli poszukujesz okien drewnianych, przygotuj się na znacznie większe wydatki – za taki sam rozmiar zapłacisz przynajmniej 600 zł. I nie należy się dziwić, gdy cena okien drewnianych będzie opiewać na 1500 zł. Okna aluminiowe są jeszcze droższe – podczas gdy całe okno PCV to wydatek np. 300 zł, za jeden m2 okna aluminiowego przyjdzie Ci zapłacić 600 zł! Można oczywiście zamówić okna w nietypowych kształtach ze zdobionymi ramami, ozdobnymi okuciami oraz okiennicami i cena poszybuje wprost proporcjonalnie do wyobraźni zamawiającego.

Jeśli chodzi o producentów okien, na rynku działają setki firm. W każdym średniej wielkości mieście jest taka fabryka, a czasami nawet kilka. Nie sposób więc wyliczyć wszystkich. Oprzemy się zatem na doświadczeniu środowiska branżowego stolarki budowlanej, które w 2011 roku przyznało tytuły VIP Stolarki Budowlanej. Za najlepszych producentów okien uznano:

  • Oknoplast
  • MS
  • Witraż
  • Sokółka Okna i Drzwi
  • Drutex

Podsumowanie

Na temat okien zapisano wiele stron oraz zaczerniono literami dziesiątki serwisów internetowych. Przebrnięcie przez cały ten gąszcz informacji zajmuje wiele czasu i nie zawsze daje oczekiwane efekty. Mamy nadzieję, że nasz poradnik pomógł rozwiać wszelkie okienne rozterki. Ostateczny dobór okien zależny jest przede wszystkim od gustu i zasobności portfela kupującego. Warto również pomyśleć o wysokiej izolacji akustycznej jak mieszkasz przy ruchliwej ulicy oraz o dobrej przepuszczalności powietrza w oknach montowanych w kuchni. Jeśli masz willę na odludziu albo mieszkasz na niskim parterze, rozważ zakup okien o wysokiej klasie antywłamaniowej.

Życzymy zakupu pięknych i funkcjonalnych okien!