Kafelki stały się podłogowym hitem. Niegdyś spotkać je można było jedynie w sanitariatach, dzisiaj chętnie wykładane są nimi wejścia do budynków, podłogi biur, centrów handlowych, a nawet salonów w prywatnych mieszkaniach. Decydując się na płytki, trzeba jednak wiedzieć, co i gdzie położyć.

Bez względu na to, czy płytki położysz na zewnątrz, czy w środku budynku, jeśli zrobisz to zgodnie ze sztuką glazurniczą, zawsze będą trwałe i łatwe do utrzymania w czystości. Są nietoksyczne, niepalne i wykonane z materiałów naturalnych. Podstawowym surowcem wszystkich płytek jest oczywiście glina, z której formuje się elementy poprzez rozciąganie plastycznej masy przed wypaleniem (płytki ciągnione) lub poprzez prasowanie sproszkowanej mieszanki pod bardzo wysokim ciśnieniem (płytki prasowane). Płytki ciągnione, ze względu na proces technologiczny, mają większą rozpiętość jeśli chodzi o rozmiary. O jakości gotowego elementu decydują również dodatki, a także stopień ich zmielenia oraz temperatura wypalania. Jedno o czym musisz pamiętać, to odpowiednie dobranie ceramiki, tak, by bezproblemowo spełniała swoje zadania.

Rodzaje

Ze względu na właściwości i zastosowanie można wyróżnić kilka rodzajów płytek:

  • glazura
  • terakota
  • gres
  • klinkier
  • cotto

Glazura

Łazienka ze ścianami pokrytymi glazurą w ciepłych naturalnych kolorach
Łazienkowe płytki ścienne firmy Końskie
z kolekcji Burano
Glazura to warstwa szkliwa, którą pokrywa się różne wyroby ceramiczne, jednak w języku potocznym oznacza po prostu płytki tzw. fajansowe, przeznaczone przede wszystkim na ściany łazienek i kuchni. Mają one kilka cech, decydujących o ich ograniczonym zastosowaniu. Charakteryzują się co prawda dużą odpornością na wodę (mają niską nasiąkliwość), działanie wysokich temperatur czy używanych w domu środków chemicznych, nie znoszą jednak mrozów i są kruche. Nie powinny więc być wykładane na ścianach na zewnątrz budynku, gdzie byłyby wystawione na kaprysy pogody, ani tym bardziej na podłogach.

Terakota

To płytki, podobnie jak ścienne, wykonano przede wszystkim z kamionki. Są też szkliwione, dzięki czemu powierzchnia elementów jest gładka, co z kolei ułatwia ich czyszczenie. Terakota może być błyszcząca, matowa lub półmatowa (wybór w tym przypadku zależy wyłącznie od Twego gustu), ma niską nasiąkliwość i jest odporna na niskie temperatury oraz na ścieranie. Ze względu na swoje właściwości stosuje się ją przede wszystkim na podłogi – świetnie sprawdza się również na zewnątrz, gdzie wykłada się nią na przykład ganki, balkony czy schody.

W przypadku stosowanej na zewnątrz mrozoodpornej terakoty należy uwzględnić szerszy niż w innych przypadkach odstęp między poszczególnymi elementami. Duże różnice temperatur mogą sprawić, że płytki zmienią swoją objętość, a około 1-centymetrowa spoina zapobiegnie ewentualnym pęknięciom.

Gres

Ściany pokryte szarymi płytkami
Gres Techniczny Opoczno
Płytki gresowe są najtwardsze, w związku z czym ich zastosowanie jest najbardziej wszechstronne. Podłoga z gresu „nie boi się” kaprysów pogody, jest bardzo elegancka, odporna na ścieranie i łatwo się ją czyści. Niestety, choć brud z tego rodzaju płytek usuwa się niezwykle łatwo, już niewielka ilość ziaren piasku może sprawić wrażenie, że podłogę trzeba ponownie posprzątać. Gres jest najbardziej trwały i ma jeszcze mniejszą nasiąkliwość niż terakota. Płytki gresowe możemy podzielić na dwa rodzaje:

  • płytki porcelanowe
  • płytki techniczne (nieszkliwione)

Gres porcelanowy ma bogatszą paletę barw i wzorów, ale nieco mniejszą odporność niż gres techniczny. Jest również bardziej podatny na zaplamienia i odpryski szkliwa.

Gres porcelanowy jest wśród wszystkich rodzajów płytek najbardziej odporny na działanie środków chemicznych

Gres techniczny jest bardziej odporny na uszkodzenia i zmiany temperatur, można go też mocniej obciążać – tym samym lepiej nadaje się do pomieszczeń gospodarczych, takich jak piwnice, garaże, biura czy hale produkcyjne.

Gres techniczny może być matowy lub polerowany, jednak polerowanie zmniejsza odporność płytek na wodę, zabrudzenia i środki chemiczne.

Wadą gresu technicznego jest niewielki wybór faktur i kolorów.

Płytki gresowe można również podzielić ze względu na sposób wypolerowania powierzchni:

  • płytki polerowane – mają płaską i gładką powierzchnię i charakteryzują się lustrzanym odbiciem
  • płytki satynowane – mają co prawda wypolerowaną powierzchnię, ale brak im połysku
  • płytki typu półpoler – mają wypolerowaną powierzchnię z tzw. wżerami
  • płytki lappato – mają nierówną, ale błyszczącą powierzchnię, która daje wrażenie starej, wytartej i błyszczącej podłogi

Klinkier

Schody pokryte płytkami w kolorze ceglastym
Klinkier Paradyż Taurus
Płytki klinkierowe mają te same cechy, co cegła klinkierowa, są jednak dużo lżejsze, cieńsze i dzięki niższej cenie bardziej przyjazne dla kieszeni.

Płytki klinkierowe wyrabia się z mocno spieczonej naturalnej gliny z dodatkiem barwników. Elementy podczas wypalania mocno się kurczą, dlatego też mają spośród wszystkich płytek ceramicznych najmniej regularne krawędzie i wymiary.

Klinkier jest twardy, odporny na chemikalia, wodę, mróz, uszkodzenia mechaniczne i występowanie nalotów biologicznych; ma też niewielką ścieralność. Wszystkie te cechy sprawiają, że płytki klinkierowe są niezwykle trwałe. Nic więc dziwnego, że wykłada się nimi głównie kominy, schody oraz zewnętrzne ściany i posadzki.

Cotto

Płytki w stylu rustykalnym
Cotto firmy Rustico
Płytki cotto wyrabia się z czystej naturalnej gliny z Ameryki Środkowej bądź rejonu basenu Morza Śródziemnego. Poszczególne elementy formuje się ręcznie lub ewentualnie maszynowo, nie mieszając i nie sortując różnych gatunków gliny. Wypalanie odbywa się w glinianych piecach. Płytki te są grubsze niż pozostała ceramika i ich grubość waha się pomiędzy 15 a 25 mm.

Cotto jest materiałem „ciepłym” i świetnie nadaje się do pomieszczeń z ogrzewaniem podłogowym. Płytki są nie tylko trwałe, ale też ładnie się starzeją i z czasem mogą wyglądać nieco „szlachetniej” niż w dniu zakupu. Są szczególnie polecane do renowacji obiektów zabytkowych, zwłaszcza o charakterze rustykalnym.

Parametry

Parametry techniczne decydują o jakości płytek oraz o tym, do jakiego pomieszczenia będą się nadawały najlepiej. Robiąc zakupy, zwróć uwagę na:

  • klasę jakości
  • odporność na ścieranie
  • nasiąkliwość
  • antypoślizgowość

Klasa jakości

Oznaczenie klasy jakości znajdziesz na etykiecie opakowania.

I klasa oznacza, że płytki muszą być zgodne z podanym przez producenta wzorcem, a ich jakość nie powinna budzić żadnych zastrzeżeń (dopuszcza się 5 wadliwych elementów na 100). Z kolei płytki, na których w nieco większej ilości mogą występować drobne  defekty materiałowe lub kolorystyczne oznacza się klasą II i III.

Odporność na ścieranie

O trwałości płytek decyduje odporność na ścieranie. Płytki ceramiczne są co prawda materiałem wyjątkowo trwałym, jednak w zależności od użytych materiałów, wcześniej czy później dadzą się zauważyć ślady intensywnej eksploatacji i starcie szkliwa. Wyróżniamy aż pięć klas ścieralności, na podstawie której dobierzesz właściwe płytki do różnego rodzaju pomieszczeń:

I

Płytki przeznaczone do pokrywania powierzchni podłóg, po których chodzi się w miękkim domowym obuwiu lub boso. Nadają się do sypialni lub łazienki.

II

Ceramika tej klasy jest nieco bardziej trwała, ale wciąż należy unikać jej w pomieszczeniach narażonych na większy ruch, czyli na przykład w kuchni lub w holu. Może trafić do pokoju, ale tylko pod warunkiem, że nie korzystasz z niego zbyt intensywnie.

III

Przy płytkach klasy III możesz już pozwolić sobie na nieco więcej swobody i chodzić po wyłożonej nimi podłodze w butach. Nie zaszkodzi im również nieco większy ruch. Należy jednak unikać metalowych zelówek i podkutych butów. Taka ceramika trafia już do wszystkich rodzajów pomieszczeń mieszkalnych (kuchnia, hol, korytarz, salon).

IV

Te płytki mają jeszcze szersze zastosowanie i trafić mogą nawet tam, gdzie stawia się im większe wymagania, a więc do hoteli, czy salonów sprzedaży. Odradza się jednak wykładanie ich w miejscach o szczególnie dużym natężeniu ruchu, np. przy kasach, ladach sklepowych czy w wąskich przejściach.

V

Klasa V zapewnia płytkom wyjątkową trwałość. Taka podłoga nie boi się ciągłego ruchu i może znieść najbardziej surowe warunki (lotniska, dworce, centra handlowe).

Nasiąkliwość

Również stopień nasiąkliwości powinien się znaleźć na każdym opakowaniu płytek. Jest to parametr ściśle powiązany z mrozoodpornością. Zasada jest prosta – im większa nasiąkliwość, tym mniejsza odporność na mróz. Są cztery grupy nasiąkliwości:

Dla płytek tzw. ciągnionych:

A I (grupa I – do 3 proc.); A IIa (gr. IIa – 3-6 proc.); A IIb (gr. IIb – 6-10 proc.); A III (gr. III – powyżej 10 proc.)

Dla płytek prasowanych:

B I (gr. I – do 3 proc.), B IIa (gr. IIa – 3-6 proc.), B IIb (gr. IIb – 6-10 proc.), B III (gr. III – powyżej 10 proc.)

Płytki mrozoodporne będą oznaczone symbolami A I i B I

Antypoślizgowość

Antypoślizgowość decyduje o tym, do jakich pomieszczeń płytki są najodpowiedniejsze. Parametr ten oznacza się symbolami od R9 do R13.

  • R9 – wejścia, schody, hole, korytarze
  • R10 – garaże, pomieszczenia magazynowe, socjalne i sanitarne oraz kuchnie
  • R11 – kuchnie, pralnie, linie myjące, sanatoria, rozlewnie napojów, warsztaty samochodowe
  • R12 – kuchnie, mleczarnie, chłodnie
  • R13 – kręgielnie, rzeźnie, zakłady przetwórstwa (np. ryb lub warzyw)

Płytki poniżej R9 nie są antypoślizgowe.

Elementy dekoracyjne

Ceramiczne płytki ścienne i podłogowe to nie tylko wygoda, ale również walory estetyczne. Wachlarz wzorów, wielkości i faktur, a do tego jeszcze dziesiątki sposobów ułożenia i łączenia różnych materiałów, daje niemal nieskończoną ilość kombinacji. Podstawowe elementy to jednak nie wszystko, czym dysponujesz przy projektowaniu powierzchni, którą zamierzasz wyłożyć ceramiką. Producenci proponują również różnego rodzaju płytki wykończeniowe i dekoracyjne, takie jak:

  • dekor
  • cokół
  • listwa dekoracyjna
  • stopnica

Dekor

Dekor kremowej barwy z motywem antycznych naczyń
Dekor firmy Domino
Płytka dekoracyjna, czyli tak zwany dekor (łac. – wdzięk, ozdoba) tym różni się od pozostałych elementów kolekcji, że posiada dodatkowy wyraźny motyw, wzór, rysunek, który urozmaica stosunkowo jednolitą powierzchnię.

Dekory umieszcza się pojedynczo w dowolnie wybranych miejscach lub tworzy się z nich dobrze przemyślane układy.

Cokół

Cokół jest płytką, którą układa się jako najniższą warstwę na ścianie. Pełni przede wszystkim funkcję ozdobną, ale również zabezpiecza dolną część ściany przed uszkodzeniami i ułatwia jej czyszczenie.

Cokół najczęściej jest elementem nieco wysuniętym w stosunku do kolejnych rzędów płytek.

Listwa dekoracyjna

Listwa dekoracyjna z owalnymi, psychodelicznymi wzorami
Listwa dekoracyjna Tubądzin L-Rondo
Listwy to wąskie, prostokątne płytki dekoracyjne ozdobione różnymi motywami (np. kwietnymi lub geometrycznymi). Zwykle układa się je jako ostatni rząd płytek ściennych, ale nie jest to regułą. Często robi się z nich obramowania luster, wanny, zabudowanych mebli lub wykorzystuje się jeszcze inaczej – w zależności od tego, co podpowiada wyobraźnia.

Stopnica

Stopnica to płytka służąca do wykończenia stopni schodów. Ma ona zwiększoną antypoślizgowość, którą często osiąga się dzięki naniesionym na powierzchnię wyżłobieniom lub wypukłościom.

Mozaika

Niezwykle efektowna jest tzw. mozaika. Płytki te są zazwyczaj sporo droższe niż tradycyjne, dają jednak dużo większe możliwości aranżacyjne. Nie tylko można nimi o wiele łatwiej wykończyć wszelkiego rodzaju łuki, kąty i zaokrąglenia, ale także tworzyć na wzór antyku wymyślne obrazy. Wszystko to dzięki małym kwadratowym lub prostokątnym elementom.

Mozaiki bardzo dobrze komponują się z innymi, większymi płytkami, musisz jedynie dobrać je według określonych z góry zasad i połączyć na podstawie kolorów, wzoru lub faktury.

Producenci i ceny

Liczba producentów płytek ceramicznych jest bardzo długa. Poniżej przedstawiamy jedynie niewielką część z nich:

  • Alfa
  • Appiani
  • Baldocer
  • Barwolf
  • Ceracasa
  • Ceramstic
  • Cer-Rol
  • Cersanit
  • Domino
  • Eva
  • Grespania
  • Końskie
  • Nowa Gala
  • Opoczno
  • Paradyż
  • Peronda
  • Pilch
  • Rako
  • Tubądzin
  • Versace

Ceny za metr kwadratowy płytek ceramicznych wahają się od kilkudziesięciu złotych wzwyż, przy czym niezwykle trudnym zadaniem pozostaje ustalenie górnej granicy. Wpływa na to między innymi jakość płytek, ale niezwykle istotne są także walory estetyczne. To właśnie moda w dużej mierze decyduje o tym, ile będzie cię kosztowała modernizacja pomieszczeń, w których chcesz położyć ceramikę, oczywiście pod warunkiem, że zamierzasz podporządkować się najnowszym trendom.

Na ostateczny koszt remontu będą miały wpływ również elementy wykończeniowe i dekoracyjne, które są droższe od zwykłych płytek. Dekory, stopnice czy listwy dekoracyjne możesz kupić na sztuki bądź w niewielkich paczkach (np. po 10 sztuk).

Przymierzając się do położenia płytek musisz pamiętać, że w koszta należy również wliczyć klej i fugi. Rodzaj tych materiałów oraz sposób ich użycia, podobnie jak w przypadku samych płytek, zależy od tego na jakiej powierzchni mają być użyte (podłoga, ściana itd.), czy płytki służyć będą na zewnątrz, czy też w środku budynku i w jaki sposób powierzchnia będzie eksploatowana. Przystępując do remontu powinno się uwzględnić 10-15-procentowy zapas płytek. Niektóre mogą pęknąć przy cięciu. Przydadzą się także, gdy w trakcie codziennego użytkowania jeden z elementów ulegnie uszkodzeniu.

Podsumowanie

Wybór płytek ceramicznych zależy przede wszystkim od wymagań, jakie nakładają konkretne pomieszczenia, w których mają się one znaleźć i jak najdłużej służyć. W sypialni lub łazience wystarczą płytki I lub II klasy ścieralności, ale w przedpokoju, czy w salonie lepiej się sprawdzą te bardziej odporne (klasa III). Jeszcze inną decyzję wymusi garaż lub ganek – tam będziesz musiał położyć płytki bardziej odporne na zabrudzenia i skoki temperatur.
Kiedy określisz wymagania, jakie ceramika powinna spełniać, możesz zastanowić się nad walorami estetycznymi. Tutaj pole działania jest przeogromne, a efekt końcowy zależy jedynie od twoich upodobań i wyobraźni. Jedynym ograniczeniem będą w tym przypadku ogólne zasady dobrego smaku, czyli dobór kolorów, odpowiednio rozmieszczone dekory, gustowny sposób ułożenia elementów, właściwa fuga czy dobrze przemyślane połączenia z innymi materiałami, takimi jak drewno, tapety, szkło, aluminium czy kamień. Nie bez znaczenia jest także dobór elementów pod względem kształtu i wielkości – klasyczne mają 30×30 cm, ale duży wybór masz również wśród płytek o rozmiarach 10×10, 40×40 czy nawet 40×90 cm. Ciężko tutaj wyznaczać standardy. Warto jednak trzymać się jednej z podstawowych zasad i wybierać mniejsze płytki do niewielkich pomieszczeń, a większe do pomieszczeń dużych. Oczywiście od każdej zasady istnieją wyjątki, ale wymagają zwykle wyjątkowo dobrze przemyślanego projektu i dużego wyczucia.

Życzymy udanych zakupów.